Najważniejsze informacje

• U osób z chorobami sercowo-naczyniowymi (ChSN; tzn. takimi, które wpływają na serce i naczynia krwionośne) stosowanie kolchicyny w małych dawkach przez co najmniej 6 miesięcy wiąże się z mniejszym ryzykiem zawału serca i udaru mózgu i nie zwiększa ryzyka wystąpienia ciężkich działań niepożądanych.

• Przyjmowanie kolchicyny w małych dawkach prawdopodobnie nie zmniejsza ryzyka zgonu z jakiejkolwiek przyczyny lub konkretnie z powodu choroby serca, ani nie wpływa na liczbę osób, które wymagają leczenia w celu rozszerzenia naczyń krwionośnych w sercu.

• Stosowanie kolchicyny wydaje się zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego (np. biegunki, nudności), ale są one zwykle łagodne i szybko mijają.

Wprowadzenie

Choroby sercowo-naczyniowe (ChSN; tzn. takie, które wpływają na serce i naczynia krwionośne) są często spowodowane niewielkim stanem zapalnym w całym organizmie, co prowadzi do powtarzających się, poważnych (negatywnych) działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego (np. zawału serca, udaru mózgu lub zgonu). Kolchicyna jest uznanym lekiem przeciwzapalnym, który jest tani, powszechnie dostępny i można go przyjmować doustnie, co czyni go obiecującym dodatkowym leczeniem dla osób obciążonych dużym ryzykiem ponownego wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

W ostatnich latach przeprowadzono szereg badań z randomizacją w celu zbadania korzyści i szkód związanych z leczeniem kolchicyną w małych dawkach w celu zapobiegania kolejnym incydentom sercowo-naczyniowym, takim jak zawał serca lub udar mózgu, po pierwszym incydencie (jest to tzw. „profilaktyka wtórna”). Celem niniejszego przeglądu było dostarczenie systematycznej oceny korzyści i szkód związanych ze stosowaniem kolchicyny przez co najmniej 6 miesięcy u dorosłych z rozpoznaną ChSN lub u których niedawno wystąpił incydent sercowo-naczyniowy.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy wszystkich badań, w których u osób z ChSN oceniano skutki stosowania kolchicyny w małych dawkach przez co najmniej 6 miesięcy, w porównaniu z placebo (leczeniem pozorowanym) lub z niestosowaniem leczenia. Systematycznie wyodrębniliśmy informacje ze wszystkich istotnych badań i ocenialiśmy, jak dobrze je przeprowadzono. Następnie połączyliśmy wyniki i oceniliśmy wiarygodność danych naukowych.

Główne punkty końcowe obejmowały: zgon z jakiejkolwiek przyczyny (umieralność), zawał serca, udar mózgu, leczenie rozszerzające naczynia krwionośne w sercu (rewaskularyzację wieńcową), zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych (śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych), jakość życia, ciężkie działania niepożądane (negatywne skutki uboczne) i działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (żołądkowo-jelitowe).

Czego się dowiedzieliśmy?

Zidentyfikowaliśmy 12 badań, które objęły 22 983 pacjentów z ChSN i analizowano w nich korzyści i szkody związane z leczeniem kolchicyną w małych dawkach.

Dane naukowe o wysokiej pewności wskazują, że leczenie kolchicyną w małych dawkach zmniejsza ryzyko zawału serca i udaru mózgu, bez zwiększania ryzyka ciężkich działań niepożądanych. Jednak stosowanie kolchicyny wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, choć były one łagodne i szybko mijały. Dane naukowe sugerują, że kolchicyna prawdopodobnie nie zmniejsza ryzyka zgonu lub konieczności rewaskularyzacji wieńcowej. Wpływ na jakość życia i częstość hospitalizacji jest nieznany, ponieważ w dostępnych badaniach nie mierzono tych wyników.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Mamy dużą pewność co do tego, że kolchicyna w małych dawkach zmniejsza ryzyko zawału serca i udaru mózgu. Nasze zaufanie do innych ustaleń jest umiarkowane, więc możliwe jest, że przyszłe badania mogą zmienić te ustalenia. Konieczne są dalsze badania w celu zbadania długoterminowego wpływu na umieralność i jakość życia. Będzie to wymagało badań trwających dłużej i obejmujących większą liczbę osób.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Niniejszy przegląd opiera się na przeszukiwaniu literatury medycznej, które przeprowadzono do 18 lutego 2025 r.

Jak korzyści przynosi leczenie neuropatii nerwu łokciowego? Kluczowe informacje • Osoby poddane leczeniu uzyskiwały podobne wyniki pod względem nasilenia objawów i częstości powikłań pooperacyjnych, niezależnie od tego, czy nerw został jedynie odbarczony (prosta dekompresja), czy też odbarczony i przeniesiony w inne miejsce pod skórą lub mięśniem (transpozycja podskórna lub podmięśniowa). Nie stwierdzono również istotnych różnic między zabiegiem przeprowadzonym metodą klasyczną z większym nacięciem (dekompresja otwarta) i techniką endoskopową z wykorzystaniem małej kamery (dekompresja...

Interwencje psychologiczne w nieswoistym zapaleniu jelit Czy osoby chorujące na nieswoiste zapalenie jelit (ang. inflammatory bowel disease, IBD) mogą poczuć się lepiej, gdy oprócz stosowania standardowych leków otrzymają także pomoc psychologiczną? Najważniejsze informacje 1. Leczenie psychologiczne prawdopodobnie w niewielkim stopniu wpływa korzystnie na jakość życia oraz objawy depresji i lęku u osób dorosłych chorujących na IBD. 2. Leczenie psychologiczne może nie mieć żadnego wpływu na stan zapalny ani objawy somatyczne, ale nie mamy pewności co do tych wyników. 3. U nastolatków...

Który lek najskuteczniej ogranicza nadmierną utratę krwi po porodzie i powoduje najmniej działań niepożądanych? Najważniejsze informacje Większość leków (uterotoników tj. leków powodujących obkurczenie mięśnia macicy) zapobiegających nadmiernej utracie krwi po porodzie (krwotokowi poporodowemu) jest skuteczniejsza niż brak leczenia. W porównaniu z samą oksytocyną (leczeniem standardowym) najskuteczniejsze są ergometryna w połączeniu z oksytocyną oraz mizoprostol w połączeniu z oksytocyną. W porównaniu z oksytocyną wszystkie uterotoniki, z wyjątkiem karbetocyny, wiążą się ze zwiększonym...

Jakie czynniki wpływają na poglądy i praktyki opiekunów i nastolatków dotyczące szczepienia młodych osób przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV)? Kluczowe informacje • Na poglądy oraz działania opiekunów i nastolatków dotyczące szczepienia młodych osób przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) może wpływać wiele złożonych czynników. Podzieliliśmy je na 8 wątków odnoszących się do indywidualnej wiedzy i wyobrażeń, relacji rodzinnych i społecznych oraz pełniejszego obrazu sytuacji, w jakich żyją opiekunowie i młode osoby. • Koordynatorzy medyczni i regulatorzy opieki zdrowotnej mogliby...

Jakie są korzyści i zagrożenia związane z podawaniem zastrzyków z komórkami macierzystymi osobom z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego? Najważniejsze informacje • W porównaniu do zastrzyków placebo, zastrzyki z komórek macierzystych mogą nieznacznie zmniejszyć ból i poprawić sprawność kolana. • Nie mamy pewności, czy zastrzyki z komórek macierzystych spowalniają rozwój choroby, poprawiają jakość życia, zwiększają szansę powodzenia leczenia ani czy są bezpieczne. Co to jest choroba zwyrodnieniowa? Choroba zwyrodnieniowa to choroba stawów. Chrząstka w stawie ulega zniszczeniu i mogą...

Jak skuteczne są kwestionariusze GAD-7 i GAD-2 w wykrywaniu zaburzeń lękowych? Najważniejsze informacje • Kwestionariusze GAD-7 i GAD-2 nie mogą być używane jako jedyne narzędzie do diagnozowania lub wykluczenia zaburzenia lękowego. • Dostarczają one jednak informacji o możliwości występowania zaburzenia lękowego. • Interpretacja „negatywnego” bądź „pozytywnego” wyniku kwestionariusza danej osoby zależy od kontekstu. Czym są zaburzenia lękowe? „Zaburzenie lękowe” to zbiorcze określenie zaburzeń zdrowia psychicznego, obejmujące m.in.: • zespół lęku uogólnionego (ang. generalised anxiety...

Co wpływa na to, że ludzie opłacają ogólne badania lekarskie, oferują je i w nich uczestniczą? Najważniejsze informacje • Ludzie decydują się na ogólne badania lekarskie z różnych powodów, takich jak świadomość istnienia takich badań czy przypomnienia ze strony rodziny, przyjaciół lub osób świadczących opiekę zdrowotną. Tam, gdzie ogólne badania lekarskie i leczenie są płatne, przy podejmowaniu decyzji rolę odgrywa też dostępność czasu i pieniędzy. Niektóre osoby unikają ogólnych badań lekarskich, ze względu na strach przed otrzymaniem złych wyników. • Znaleźliśmy mniej informacji na temat...

Czy ryzyko zgonu u dorosłych pacjentów cierpiących na zatorowość płucną (zakrzep w płucach) różni się między kobietami i mężczyznami? Najważniejsze informacje - Stwierdziliśmy, że nie ma pewności, czy płeć jest niezależnym czynnikiem pozwalającym określić ryzyko zgonu u osób z zatorowością płucną (zakrzepem w płucach), ponieważ nasz przegląd badań, wskazuje na sprzeczne wyniki. - U kobiet w porównaniu z mężczyznami zauważyliśmy niewielki, ale znaczący spadek liczby zgonów z jakiejkolwiek przyczyny w ciągu 30 dni po wystąpieniu zatorowości płucnej. U kobiet może jednak występować niewielki,...

Czy testy molekularne są lepsze niż posiew krwi w wykrywaniu infekcji krwi u noworodków? Najważniejsze informacje – Badania uwzględnione w niniejszym przeglądzie wskazują na to, że testy molekularne (oparte na analizie cząsteczki zawierającej informacje genetyczne konieczne dla wzrostu, rozwoju, funkcjonowania i rozmnażania bakterii) mogą być bardzo pomocne jako badania uzupełniające w wykrywaniu infekcji krwi (sepsy) u noworodków, ponieważ szybko dostarczają wyniki. – Przeprowadzanie testów molekularnych może pomóc w zaprzestaniu stosowania antybiotykoterapii u dzieci bez infekcji krwi,...

Jakie są korzyści i zagrożenia wynikające ze stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) w leczeniu ostrej kolki nerkowej? Najważniejsze informacje - Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą zmniejszać ból u dorosłych z kolką nerkową. - Niektóre leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą działać lepiej niż inne. - Ryzyko związane ze stosowaniem NLPZ w leczeniu kolki nerkowej nie jest jasne. Co to jest kolka nerkowa? Kamienie nerkowe (moczowe) mogą powodować nagły ("ostry") i silny ból brzucha, gdy blokują przepływ moczu. Taki ból znany jest jako "kolka nerkowa". Jak leczy się kolkę...

Czy różne metody wsparcia żywieniowego wpływają na powrót do zdrowia i występowanie powikłań u dorosłych po pankreatoduodenektomii? Kluczowe informacje - Żywienie dojelitowe może nie zwiększać ryzyka powikłań, ale prawdopodobnie wiąże się z krótszym pobytem w szpitalu w porównaniu z żywieniem pozajelitowym. - W porównaniu żywienia przez jejunostomię z żywieniem doustnym, może nie być wyraźnej różnicy pod względem powikłań lub długości pobytu w szpitalu, ale dane naukowe są niepewne. - Potrzeba więcej danych naukowych, aby z większą pewnością stwierdzić, jak te różne rodzaje żywienia wpływają...

Czy leki przeciwcukrzycowe są w stanie zapobiec dalszym powikłaniom po udarze niedokrwiennym mózgu (spowodowanym przez zablokowanie naczynia krwionośnego)? Najważniejsze informacje 1. Istnieją ograniczone dane naukowe wskazujące na to, że glibenklamid (pochodna sulfonylomocznika stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2) może mieć niewielki lub żaden wpływ na funkcjonowanie pacjenta po 90 dniach od udaru lub na liczbę zgonów po 90 dniach. Może mieć niewielki lub żaden wpływ na pogorszenie stanu neurologicznego w ciągu pierwszych 3 dni po zażyciu (np. na świadomość, mowę, osłabienie) oraz...

Jakie są korzyści i zagrożenia związane z alternatywnymi modelami opieki nad osobami z bólem w dolnej części pleców? Najważniejsze informacje - Alternatywne modele opieki prawdopodobnie nie poprawiają znacząco jakości opieki nad osobami z bólem w dole pleców pod względem skierowań lub przeprowadzonych badań obrazowych kręgosłupa lędźwiowego, a także przepisywania lub stosowania opioidów. - Alternatywne modele opieki nie mają istotnego wpływu na poziom bólu lub funkcje pleców. - Mamy mniejszą pewność co do efektów operacji kręgosłupa lędźwiowego, hospitalizacji i zdarzeń niepożądanych (lub...

Jakie są korzyści i zagrożenia związane ze stosowaniem doustnych leków przeciwkrzepliwych niebędących antagonistami witaminy K (NOAC), leków przeciwzakrzepowych następnej generacji po zabiegu przezcewnikowej implantacji zastawki aortalnej (TAVI)? Najważniejsze informacje • U osób, które nie mają medycznych wskazań do stosowania leków przeciwzakrzepowych doustne leki przeciwkrzepliwe niebędące antagonistami witaminy K (ang. non-vitamin K antagonist oral anticoagulants, NOAC, przyp. tłum.), w szczególności rywaroksaban i apiksaban, mogą zwiększyć ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny w...

Czy trening kardio łagodzi męczliwość uwarunkowaną chorobą nowotworową przed, w trakcie lub po terapii przeciwnowotworowej? Najważniejsze informacje Trening kardio w trakcie terapii przeciwnowotworowej prawdopodobnie nieznacznie zmniejsza męczliwość uwarunkowaną chorobą nowotworową w okresie do 12 tygodni. Długoterminowy wpływ treningu kardio na męczliwość uwarunkowaną chorobą nowotworową oraz na jakość życia nie jest znany. Nie ma również dowodów na efekty treningu kardio przed terapią przeciwnowotworową. Znaleziono ponad 50 badań dotyczących treningu kardio przed, w trakcie i po leczeniu...

Na ile dokładnie wykrywanie dwutlenku węgla pozwala sprawdzić, czy sonda wprowadzona przez nos lub usta u dzieci przypadkowo trafiła do dróg oddechowych zamiast do żołądka? Kluczowe informacje • Nie ma wystarczających danych sugerujących, że do obecnych procedur kontrolnych należy dodać testy na obecność dwutlenku węgla (CO₂). • Potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, czy testowanie na obecność CO₂ jest korzystne dla dzieci, u których wprowadza się sondę żołądkowo-jelitową. Dlaczego należy wiedzieć, czy sonda nie została przypadkowo umieszczona w drogach oddechowych? Wprowadzenie cienkiej,...

Czy działania wspomagające karmienie piersią mogą zapobiec wystąpieniu depresji po narodzeniu dziecka? Kluczowe informacje - Działania psychologiczno-społeczne wspomagające karmienie piersią mogą zapobiegać w niektórych przypadkach wystąpieniu depresji poporodowej u matek w okresie od 1 do 3 miesięcy po otrzymaniu wsparcia. Mogą również wydłużyć czas karmienia piersią od 7 do 12 miesięcy po udzieleniu wsparcia. Dane naukowe dotyczące ich wpływu na zdrowie psychiczne i inne skutki karmienia piersią są bardzo niepewne. - Brakuje także pewności, jaki wpływ na depresję poporodową, zdrowie...

Czy stosowanie agonistów receptora GLP-1 zapobiega powikłaniom u pacjentów cierpiących jednocześnie na przewlekłą chorobę nerek i cukrzycę? Kluczowe informacje • U chorych na przewlekłą chorobę nerek (PChN; przewlekły stan, w którym nerki nie pracują prawidłowo) jednoczesne występowanie cukrzycy (przewlekłego schorzenia związanego ze zwiększonym stężeniem cukru we krwi) zwiększa ryzyko wystąpienia przedwczesnego zgonu, zawału serca, udaru mózgu oraz wiąże się z gorszą jakością życia. • Stosowanie agonistów receptora GLP-1 (leków stosowanych w celu zmniejszenia stężenia glukozy we krwi)...

Interwencje w celu spowolnienia postępu krótkowzroczności u dzieci Najważniejsze informacje Leki takie jak atropina podawane w formie kropel do oczu, mogą spowolnić postęp krótkowzroczności (miopii) u dzieci, a także zmniejszyć związane z nią wydłużanie się gałki ocznej. Najlepsze efekty przynoszą wyższe dawki atropiny. Nie ma pewności co do efektów działania niższych dawek atropiny. Liczne metody leczenia, w tym specjalne soczewki w okularach, soczewki kontaktowe, czy też nowa terapia z użyciem światła czerwonego o niskim natężeniu, mogą spowolnić postęp krótkowzroczności, ale ich efekty są...