Najnowsze streszczenia po polsku

Czy elektroniczne papierosy mogą pomóc w rzuceniu palenia i czy używanie ich w tym celu ma działania niepożądane?

8 hours 29 minutes ago
Najważniejsze informacje
  • Papierosy elektroniczne (e-papierosy) z nikotyną mogą pomóc w rzuceniu palenia na co najmniej 6 miesięcy. Działają one skuteczniej niż nikotynowa terapia zastępcza (NTZ) i prawdopodobnie lepiej niż e-papierosy bez nikotyny.

  • E-papierosy mogą być skuteczniejsze niż niestosowanie wsparcia lub samo wsparcie behawioralne i mogą nie wiązać się z poważnymi działaniami niepożądanymi.

  • Potrzeba jednak więcej danych naukowych, zwłaszcza tych dotyczących skutków stosowania e-papierosów nowszego typu, które zapewniają lepsze dostarczanie nikotyny niż starsze modele, ponieważ lepsze dostarczanie nikotyny może pomóc większej liczbie osób rzucić palenie.

Czym są e-papierosy?

E-papierosy lub „vape’y” to urządzenia przenośne, które działają poprzez podgrzewanie płynu (tzw. liquidu), który zazwyczaj zawiera nikotynę i substancje smakowe. Ten rodzaj papierosów umożliwia wdychanie nikotyny w postaci pary, a nie dymu. Ponieważ nie zachodzi w nich proces spalania tytoniu, e-papierosy nie narażają użytkowników na kontakt z substancjami chemicznymi o takim stężeniu, które powodują choroby u osób palących tradycyjne papierosy.

Używanie e-papierosów określa się zwykle jako wapowanie. Wiele osób korzysta z e-papierosów jako pomocy w rzuceniu palenia tytoniu. W poniższym przeglądzie skupiamy się przede wszystkim na e‐papierosach zawierających nikotynę.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Zaprzestanie palenia tytoniu zmniejsza ryzyko wystąpienia wielu chorób. Jednak dla wielu osób zerwanie z nałogiem jest trudne. Chcieliśmy się dowiedzieć, czy używanie e-papierosów może pomóc w rzuceniu palenia oraz czy używanie ich w tym celu może przynieść jakiekolwiek niepożądane skutki.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, w których oceniano stosowanie e-papierosów w celu zaprzestania palenia u osób w każdym wieku.

Interesowało nas:

· ile osób przestało palić na okres co najmniej 6 miesięcy; oraz

· u ilu osób wystąpiły działania niepożądane, zgłaszane po co najmniej tygodniu stosowania e-papierosów.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 80 badań obejmujących 29 861 dorosłych palaczy. Większość z nich przeprowadzono w Stanach Zjednoczonych (40 badań) i Wielkiej Brytanii (16). W większości badań e-papierosy nikotynowe porównano z:

  • NTZ (np. w postaci plastrów lub gum do żucia);

  • lekami wspomagającymi rzucenie palenia (warenikliną i cytyzyną);

  • e-papierosami bez nikotyny;

  • podgrzewanymi wyrobami tytoniowymi (produktami zaprojektowanymi do podgrzewania tytoniu do wystarczająco wysokiej temperatury, aby uwolnić parę bez spalania go lub bez wytwarzania dymu; różnią się one od e-papierosów, ponieważ podgrzewają liście tytoniu/arkusz, a nie płyn);

  • saszetkami z nikotyną do stosowania doustnego (saszetkami niezawierającymi tytoniu, które uwalniają nikotynę po umieszczeniu w ustach);

  • innymi rodzajami e-papierosów zawierającymi nikotynę (np. urządzeniami typu pod, nowszymi modelami);

  • poradnictwem (wsparciem behawioralnym); lub

  • niestosowaniem żadnych środków wspomagających proces rzucenia palenia.

Jakie są wyniki naszego przeglądu?
  • Więcej osób rzuca palenie na co najmniej 6 miesięcy dzięki e-papierosom niż dzięki NTZ (11 badań; 4114 osób);

  • Osoby korzystające z e-papierosów z nikotyną mogą mieć większe szanse na rzucenie palenia na co najmniej 6 miesięcy niż osoby korzystające z e-papierosów bez nikotyny (7 badań, 1918 osób);

  • E-papierosy z nikotyną mogą pomóc większej liczbie osób rzucić palenie niż samo wsparcie behawioralne lub niestosowanie wsparcia (11 badań, 7214 osób);

  • Na każde 100 osób stosujących e-papierosy z nikotyną w celu rzucenia palenia, od 8 do 10 może z powodzeniem rzucić palenie, w porównaniu z zaledwie 6 na 100 stosujących NTZ, 6 na 100 stosujących e-papierosy bez nikotyny lub 5 na 100 nieotrzymujących żadnego wsparcia lub objętych wyłącznie wsparciem behawioralnym;

  • Nie mamy pewności, czy istnieje różnica w częstości występowania działań niepożądanych przy stosowaniu e-papierosów z nikotyną w porównaniu z NTZ, niestosowaniem wsparcia lub stosowaniem wyłącznie wsparcia behawioralnego (chociaż działania niepożądane o łagodnym nasileniu występowały częściej w grupach stosujących e-papierosy z nikotyną w porównaniu z grupami bez wsparcia lub korzystającymi wyłącznie ze wsparcia behawioralnego);

  • W badaniach porównujących e-papierosy z nikotyną z NTZ odnotowano niewielką liczbę działań niepożądanych, w tym ciężkich. W porównaniu z e-papierosami zawierającymi nikotynę, prawdopodobnie nie ma różnicy pod względem liczby:

    • poważnych działań niepożądanych, które występują u osób stosujących NTZ;

    • łagodnych działań niepożądanych, które występują u osób stosujących e-papierosy bez nikotyny.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?
  • Jesteśmy przekonani, że e-papierosy nikotynowe pomagają większej liczbie osób rzucić palenie niż NTZ, jednak potrzebujemy więcej danych naukowych dotyczących e-papierosów bez nikotyny.

  • W badaniach porównujących e-papierosy nikotynowe z terapią behawioralną lub niestosowaniem wsparcia również wykazano większy odsetek osób, które rzuciły palenie przy zastosowaniu e-papierosów nikotynowych, jednak mamy mniejszą pewność co do tych danych, ponieważ uczestnicy badań byli świadomi tego, jakie dokładnie leczenie otrzymują.

  • Większość naszych ustaleń dotyczących działań niepożądanych może ulec zmianie w miarę pojawiania się nowych danych naukowych, ponieważ często odnotowywano niewiele takich przypadków, a uzyskane wyniki były niejednoznaczne.

Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?

Niniejszy przegląd stanowi aktualizację naszego poprzedniego przeglądu opublikowanego w 2025 r. Zaktualizujemy go ponownie, gdy pojawią się nowe dane naukowe. Dane naukowe są aktualne do 1 stycznia 2026 r.

Lindson N, Livingstone-Banks J, Butler AR, McRobbie H, Bullen CR, Hajek P, Wu AD, Begh R, Theodoulou A, Ma C, Notley C, Rigotti NA, Turner T, Fanshawe T, Hartmann-Boyce J

Czy joga łagodzi zmęczenie związane z chorobą nowotworową u chorych na raka?

8 hours 29 minutes ago
Najważniejsze informacje

- W porównaniu z niewykonywaniem takiej aktywności, uprawianie jogi po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego prawdopodobnie nieznacznie zmniejsza uczucie zmęczenia związanego z chorobą nowotworową w perspektywie krótkoterminowej (do 12 tygodni po zakończeniu zajęć).

- Nie wiemy, czy uprawianie jogi podczas terapii przeciwnowotworowej, w porównaniu z niewykonywaniem takiej aktywności, łagodzi uczucie zmęczenia związanego z chorobą nowotworową w perspektywie krótko-, średnio- lub długoterminowej.

- Konieczne są dalsze badania, aby ustalić: (1) czy efekty rozpoczęcia uprawiania jogi po zakończeniu terapii przeciwnowotworowej utrzymują się dłużej niż 12 tygodni oraz (2) jakie są efekty uprawiania jogi przed rozpoczęciem leczenia nowotworowego i w jego trakcie.

Czym jest zespół zmęczenia związanego z chorobą nowotworową?

Zespół zmęczenia związanego z chorobą nowotworową to uczucie skrajnego wyczerpania, które utrzymuje się przez długi czas. Może być spowodowane przez nowotwór, leczenie nowotworowe lub jedno i drugie. Zespół zmęczenia związanego z chorobą nowotworową wpływa na ciało i nastrój oraz utrudnia wykonywanie codziennych czynności. To coś więcej niż zwykłe zmęczenie i nie mija po odpoczynku.

Jak leczy się zespół zmęczenia związanego z chorobą nowotworową?

W wytycznych klinicznych (dokumentach zawierających wskazówki dla pracowników ochrony zdrowia dotyczące najlepszych metod opieki nad pacjentami, opartych na wynikach najnowszych badań naukowych, a także opiniach ekspertów) w celu złagodzenia dolegliwości zespołu zmęczenia związanego z chorobą nowotworową zaleca się aktywność fizyczną. Aktywność fizyczna wpływa na odczuwanie zmęczenia związanego z chorobą nowotworową poprzez oddziaływanie na procesy biologiczne i psychologiczne. Nie jest jednak jasne, jakie rodzaje ćwiczeń mogą przynieść największe korzyści. Uważa się, że uprawianie jogi może zmniejszyć uczucie zmęczenia związanego z chorobą nowotworową i poprawić jakość życia osób chorych na nowotwór, ponieważ joga łączy w sobie ćwiczenia fizyczne i ruch z kontrolą oddechu, skupieniem uwagi oraz świadomością ciała.Niniejsze opracowanie stanowi część serii 5 przeglądów poświęconych różnym rodzajom ćwiczeń fizycznych w zespole zmęczenia związanego z chorobą nowotworową.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy się dowiedzieć, czy uprawianie jogi łagodzi uczucie zmęczenia związane z chorobą nowotworową i czy poprawia jakość życia u dorosłych (w wieku 18 lat i starszych). Chcieliśmy również się dowiedzieć, czy w badaniach wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia niepożądane, czyli takie, które wyrządziły szkodę uczestnikom.

Oceniliśmy efekty jogi w perspektywie krótkoterminowej (do 12 tygodni po zakończeniu zajęć), średnioterminowej (od 12 tygodni do 6 miesięcy po zakończeniu aktywności) oraz długoterminowej (ponad 6 miesięcy po zakończeniu sesji jogi).

Co zrobiliśmy?
Poszukiwaliśmy badań, w których uprawianie jogi porównano z jej niewykonywaniem u dorosłych cierpiących na dowolny nowotwór. Uwzględniliśmy jogę uprawianą przed rozpoczęciem terapii przeciwnowotworowej, w jej trakcie lub po jej zakończeniu. Uwzględniliśmy różne rodzaje jogi, w tym jogę hatha (łagodną i powolną jogę, skupiającą się na podstawowych pozycjach i oddychaniu) oraz jogę dru (płynny styl łączący ruch, oddychanie i relaksację).

Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań, a następnie oceniliśmy wiarygodność danych naukowych, biorąc pod uwagę m.in. metodykę badań oraz wielkość badanych grup. Zbadaliśmy również, czy rodzaj jogi, rodzaj nowotworu, forma ćwiczeń (joga indywidualna czy grupowa; pod nadzorem lub bez nadzoru) oraz wiek uczestników miały jakikolwiek wpływ na wyniki.

Czego się dowiedzieliśmy?
Znaleźliśmy 21 badań z udziałem 2041 osób cierpiących na różne nowotwory. Większość z nich stanowiły kobiety chore na raka piersi. W 13 badaniach zajęcia z jogi rozpoczęto w trakcie terapii przeciwnowotworowej, a w 8 badaniach po jej zakończeniu. Nie udało nam się znaleźć żadnych badań, w których uczestnicy uprawiali jogę przed rozpoczęciem leczenia przeciwnowotworowego.

Uprawianie jogi podczas terapii przeciwnowotworowej

Nie jest jasne, czy uprawianie jogi podczas terapii przeciwnowotworowej, w porównaniu z niewykonywaniem takiej aktywności, wpływa na dolegliwości towarzyszące zespołowi zmęczenia związanego z chorobą nowotworową w perspektywie krótko-, średnio- lub długoterminowej.

Uprawianie jogi podczas terapii przeciwnowotworowej, w porównaniu z niewykonywaniem takiej aktywności, może poprawiać jakość życia w perspektywie krótko- i średnioterminowej, jednak jesteśmy bardzo niepewni tych wyników. W żadnym z badań nie oceniano jakości życia w perspektywie długoterminowej.

Nie wiemy, czy uprawianie jogi lub jej niewykonywanie w trakcie terapii przeciwnowotworowej powoduje zdarzenia niepożądane. Jedynie w jednym z badań odnotowano taki wynik, co oznacza, że dane naukowe były słabe lub ograniczone.

Nie stwierdziliśmy różnic w efektach poszczególnych rodzajów jogi, treningu grupowego i indywidualnego ani ćwiczeń prowadzonych pod nadzorem instruktora i bez nadzoru.

Uprawianie jogi po zakończeniu terapii przeciwnowotworowej

W porównaniu z niewykonywaniem takiej aktywności, uprawianie jogi po zakończeniu leczenia przeciwnowotworowego prawdopodobnie zmniejsza uczucie zmęczenia związanego z chorobą nowotworową w perspektywie krótkoterminowej. Nie wiemy, czy uprawianie jogi po zakończeniu terapii przeciwnowotworowej zmniejsza uczucie zmęczenia związanego z chorobą nowotworową w perspektywie średnioterminowej. W żadnym z badań nie oceniano zespołu zmęczenia związanego z chorobą nowotworową w perspektywie długoterminowej.

Uprawianie jogi po zakończeniu terapii przeciwnowotworowej może nieznacznie poprawiać jakość życia w perspektywie krótko- i średnioterminowej, jednak jesteśmy bardzo niepewni tych wyników. W żadnym z badań nie oceniano jakości życia w perspektywie długoterminowej.

Nie wiemy, czy uprawianie jogi po zakończeniu terapii przeciwnowotworowej powoduje zdarzenia niepożądane.

Nie stwierdziliśmy różnic dotyczących efektów poszczególnych rodzajów jogi, rodzajów nowotworu ani między grupami wiekowymi.

Jakie są ograniczenia przedstawionych danych naukowych?

Uczestnicy badań byli świadomi stosowanego leczenia – wiedzieli, czy należą do grupy uprawiającej jogę, czy nie. Chociaż jest to nieuniknione w przypadku tego rodzaju badań, mogło to wpłynąć na wyniki. W przypadku niektórych efektów (np. tych w perspektywie średnio- i długoterminowej) nie udało nam się znaleźć badań o wystarczająco dużej skali, aby mieć pewność co do naszych wyników. Konieczne są zatem dalsze badania, aby ustalić, na ile trwałe są efekty uprawiania jogi w przypadku zespołu zmęczenia związanego z chorobą nowotworową, jakości życia oraz zdarzeń niepożądanych.

Jak aktualne są te dane naukowe?
Dane naukowe są aktualne do października 2023 r.

Messer S, Oeser A, Wagner C, Wender A, Cryns N, Scherer RW, Mishra SI, Monsef I, Holtkamp U, Andreas M, Bröckelmann PJ, Ernst M, Skoetz N

Jakie metody leczenia są pomocne u dzieci ze steroidoopornym zespołem nerczycowym?

3 days 10 hours ago
Najważniejsze informacje

• U dzieci ze steroidoopornym zespołem nerczycowym (stan, w którym leczenie steroidami nie zatrzymuje wycieku białka z krwi do moczu), inhibitory kalcyneuryny (leki immunosupresyjne, które zmniejszają odpowiedź immunologiczną organizmu) mogą zwiększać prawdopodobieństwo całkowitej lub częściowej remisji (zmniejszenie lub ustąpienie oznak i objawów zespołu nerczycowego) w porównaniu z placebo (lek nieaktywny lub pozorowany), brakiem leczenia lub cyklofosfamidem (inny rodzaj leku immunosupresyjnego).

• Takrolimus, silny lek immunosupresyjny, może być lepszy niż cyklosporyna (inny lek immunosupresyjny) pod względem unikania nawrotów choroby u dzieci, gdy jej oznaki i objawy powracają. Cyklosporyna prawdopodobnie zwiększa nadmierny wzrost włosów i przerost tkanki dziąseł wokół zębów w porównaniu z takrolimusem.

• Wyniki innych porównań były niejasne ze względu na niewielką liczbę badań i ograniczone raportowanie wyników.

Czym jest idiopatyczny steroidooporny zespół nerczycowy?

Zespół nerczycowy to stan, w którym poprzez nerki dochodzi do utraty białka z krwi do moczu. Określenie go jako idiopatyczny oznacza, że przyczyna tego zaburzenia jest nieznana. Dzieci cierpiące na tę chorobę mogą mieć obrzęki, przyrost masy ciała, zmęczenie i podwyższone ryzyko infekcji.

Jak się leczy to schorzenie?

Kortykosteroidy to leki, które pomagają zmniejszyć stan zapalny i uspokoić nadaktywny układ odpornościowy. Są one stosowane w pierwszej kolejności w celu uzyskania remisji (zmniejszenia lub ustąpienia oznak i objawów zespołu nerczycowego). Stosowanie innych leków, takich jak inhibitory kalcyneuryny (leki immunosupresyjne, które zmniejszają odpowiedź immunologiczną organizmu; np. cyklosporyna i takrolimus) jest konieczne u dzieci, które nie reagują na kortykosteroidy w pierwszym epizodzie zespołu nerczycowego (początkowa oporność) lub u których rozwija się oporność na steroidy po jednej lub kilku reakcjach na kortykosteroidy (opóźniona oporność).

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy dowiedzieć się, jakie leczenie spowodowałoby remisję zespołu nerczycowego u dzieci, które nie reagują na początkowe leczenie kortykosteroidami lub u których rozwija się opóźniona steroidooporność.

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań, w których oceniano korzyści i zagrożenia związane z losowo przydzielonymi alternatywnymi metodami leczenia dzieci z zespołem nerczycowym, u których rozwinęła się steroidooporność. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki tych badań, a także oceniliśmy nasze zaufanie do dostępnych danych naukowych z uwzględnieniem takich czynników jak metody badawcze i wielkość badań.

Czego się dowiedzieliśmy?

Uwzględniliśmy 29 badań obejmujących 1248 dzieci ze steroidoopornym zespołem nerczycowym. Badania przeprowadzono w Indiach (8), USA (6), Włoszech (4), Chinach (2), Francji (1), Meksyku (1) i Tajlandii (1); sześć badań miało charakter międzynarodowy. Siedemnaście badań przeprowadzono w ośrodkach obejmujących kilka instytucji badawczych, a 12 było badaniami jednoośrodkowymi. Zidentyfikowaliśmy 18 różnych porównań, a na jedno porównanie przypadało od jednego do czterech badań.

Najważniejsze wyniki

• Cyklosporyna, w porównaniu z placebo, brakiem leczenia lub kortykosteroidem, może zwiększyć liczbę dzieci, u których białko w moczu znika (całkowita remisja) lub jest znacznie zmniejszone (częściowa remisja).

• Inhibitory kalcyneuryny (cyklosporyna, takrolimus) mogą również zwiększać liczbę dzieci, które osiągają całkowitą lub częściową remisję w porównaniu z dożylnym podaniem cyklofosfamidu (inny lek immunosupresyjny).

• Inne badane leki immunosupresyjne mogą przynosić niewielkie korzyści lub nie przynosić ich wcale.

• Takrolimus może zmniejszyć liczbę dzieci, u których dochodzi do nawrotu choroby (oznaki i objawy powracają) w porównaniu z cyklosporyną.

• Cyklosporyna prawdopodobnie zwiększa nadmierny wzrost włosów i przerost tkanki dziąseł wokół zębów w porównaniu z takrolimusem.

Wyniki innych porównań były niejasne ze względu na niewielką liczbę badań i ograniczone raportowanie wyników.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Ograniczeniami tego przeglądu były: mała liczba badań do porównania oraz nieduża wielkość badań. Nie wszystkie badania dostarczyły danych na temat interesujących nas punktów końcowych. Nie jesteśmy pewni powyższych wyników.

Jak aktualne są powyższe dane

Dane naukowe są aktualne do stycznia 2025 roku.

Liu ID, Willis NS, Craig JC, Hodson EM

Jak skuteczny jest test Mini-Cog w wykrywaniu demencji wśród pacjentów hospitalizowanych oraz ambulatoryjnych?

3 days 10 hours ago
Dlaczego rozpoznawanie demencji jest ważne?

Demencja jest powszechnym oraz ważnym schorzeniem, a wiele osób z demencją nie miało nigdy postawionej diagnozy choroby. Diagnoza stwarza możliwości uzyskania wsparcia społecznego, wcześniejszego planowania opieki oraz w przypadku niektórych typów choroby, leczenia farmakologicznego. Jednak błędne rozpoznanie demencji w sytuacji, gdy choroba ta nie występuje, może być źródłem stresu dla pacjenta i jego rodziny oraz prowadzić do marnotrawienia zasobów przeznaczonych na badania diagnostyczne.

Jaki był cel tego przeglądu?

Celem niniejszego przeglądu Cochrane było ustalenie, jak skuteczny jest test Mini-Cog w wykrywaniu demencji u pacjentów w warunkach szpitalnych oraz ambulatoryjnych. Aby odpowiedzieć na to pytanie, badacze uwzględnili trzy badania.

Co było przedmiotem badań niniejszego przeglądu?

Mini-Cog to krótki test sprawdzający pamięć i zdolności poznawcze, który ocenia zdolność danej osoby do zapamiętania trzech konkretnych przedmiotów wymienionych na początku oceny, powtórzonych w trakcie badania i przywołanych przez tę osobę w późniejszym czasie. Ponadto, badana osoba proszona jest o narysowanie tarczy zegara wskazującej określoną godzinę. Punkty przyznawane są na podstawie umiejętności przypomnienia sobie trzech elementów oraz kompletności zegara. Mini-Cog to krótki test, który zazwyczaj stosuje się w celu ustalenia, czy dana osoba ma trudności z pamięcią i funkcjami poznawczymi, a zatem czy skorzystałaby na skierowaniu do specjalisty w celu przeprowadzenia bardziej szczegółowej oceny.

Jakie są najważniejsze wyniki tego przeglądu?

Przegląd obejmował dane pochodzące z trzech badań, w których uczestniczyło łącznie 2560 osób. Autorzy badania nie wykorzystali jednak danych pochodzących od wielu z ocenianych uczestników, ostatecznie uwzględniając tylko wyniki 1425 osób, dla których dostępne były kompletne i przydatne dane pozwalające na udzielenie odpowiedzi na pytanie badawcze.

We wszystkich trzech badaniach wyniki testu Mini-Cog oceniano zgodnie z zaleceniami autorów tego narzędzia. W wynikach badań nie dało się dostrzec żadnej wyraźnej prawidłowości co do tego, co oznaczał pozytywny wynik testu Mini-Cog, co utrudnia wyciągnięcie ogólnych wniosków. Analiza badań o najwyższych i najniższych wynikach w skali Mini-Cog wykazała, że gdyby skalę tę zastosowano w opiece specjalistycznej w grupie 1000 osób, z których 640 (64%) cierpi na demencję, szacunkowo od 510 do 557 osób uzyskałoby wynik pozytywny w skali Mini-Cog, a spośród nich od 0 do 126 osób zostałoby błędnie zaklasyfikowanych jako cierpiące na demencję. Spośród 443 do 490 osób, u których wynik wskazywałby na brak demencji, od 83 do 256 osób zostałoby błędnie zaklasyfikowanych jako osoby bez demencji.

Jak wiarygodne są wyniki niniejszego przeglądu?

W zawartych w przeglądzie badaniach diagnostykę demencji u wszystkich pacjentów oparto na szczegółowej ocenie klinicznej. Szczegółowa ocena kliniczna stanowi punkt odniesienia, z którym porównano skalę Mini-Cog. Jest to najprawdopodobniej wiarygodna metoda służąca do określenia, czy pacjenci rzeczywiście cierpieli na demencję. W sposobie przeprowadzenia tych badań pojawiły się jednak pewne problemy dotyczące doboru badanych osób oraz sposobu obliczania wyników w skali Mini-Cog, co mogło sprawić, że skala ta wydaje się dokładniejsza, niż jest w rzeczywistości. Zdecydowaliśmy, że ze względu na różnice między poszczególnymi badaniami nie należy ich łączyć w celu określenia średniej trafności diagnostycznej testu Mini-Cog.

Kogo dotyczą wyniki tego przeglądu?

Badania uwzględnione w przeglądzie przeprowadzono w Stanach Zjednoczonych, Niemczech i Brazylii. W dwóch badaniach wzięli udział pacjenci skierowani do specjalistów zajmujących się oceną pamięci i zdolności poznawczych, a w jednym badaniu uczestniczyły osoby korzystające z usług przychodni medycznej. Odsetek osób z ostatecznym rozpoznaniem demencji wynosił od 32% do 87% (średnio 64%).

Jakie wnioski płyną z niniejszego przeglądu?

Niewielka liczba zidentyfikowanych badań oraz różnice w sposobie stosowania skali Mini-Cog ograniczają dostępność danych naukowych niezbędnych do sformułowania zaleceń i wskazują, że skala Mini-Cog może nie być najlepszym narzędziem, które można zalecić do stosowania w placówkach świadczących specjalistyczną opiekę w trybie szpitalnym czy ambulatoryjnym.

Jak aktualny jest ten przegląd?

Autorzy przeglądu wyszukali i przeanalizowali badania opublikowane do marca 2019 roku.

Chan CCH, Fage BA, Burton JK, Smailagic N, Gill SS, Herrmann N, Nikolaou V, Quinn TJ, Noel-Storr AH, Seitz DP

Czy leki przeciwfibrynolityczne (leki wspomagające stabilizację skrzepu powstałego po krwawieniu) mogą zatrzymać krwawienie u osób z trombocytopenią (obniżoną ilością płytek krwi) i chorobami krwi?

3 days 10 hours ago
Najważniejsze informacje
  • Leki przeciwfibrynolityczne pomagają zapobiegać krwawieniu, ponieważ spowalniają przedwczesne rozpuszczanie się skrzepów. Dwa tego typu leki to kwas traneksamowy (TXA) i kwas epsilon-aminokapronowy (EACA).

  • W porównaniu z placebo (substancją obojętną medycznie) TXA najprawdopodobniej ma niewielki lub zerowy wpływ na liczbę osób z trombocytopenią i chorobami hematologicznymi, które doświadczają krwawień o nasileniu umiarkowanym lub wyższym. Może także zmieniać w niewielkim lub zerowym stopniu liczbę osób, u których dochodzi do ciężkiego, zagrażającego życiu krwawienia albo do niebezpiecznych zakrzepów w naczyniach krwionośnych (tzw. choroby zakrzepowo-zatorowej).

  • Z powodu braku danych nie wiemy, czy EACA pomaga.

Czym są choroby hematologiczne?

Choroby hematologiczne (tj. choroby krwi) to schorzenia, które wpływają na krew oraz narządy układu krwiotwórczego (jak szpik kostny). Zaburzają one prawidłowe funkcjonowanie krwi, w tym transport tlenu, krzepnięcie oraz działanie układu odpornościowego. Niektóre z tych chorób nie mają charakteru nowotworowego i mogą prowadzić do anemii czy niedokrwistości sierpowatokrwinkowej. Z kolei do chorób nowotworowych krwi zalicza się np. białaczkę, chłoniaka czy szpiczaka.

Jak leczy się choroby hematologiczne?

Osoby z nowotworami krwi oraz innymi chorobami hematologicznymi są często narażone na ciężkie lub zagrażające życiu krwawienia z powodu niskiej liczby płytek krwi (trombocytopenii). Gdy liczba płytek krwi jest niska, krew nie krzepnie prawidłowo, przez co chorzy są bardziej podatni na siniaki i krwawienia. Może to wynikać z niewydolności szpiku kostnego spowodowanej chorobą krwi, ale także z toksycznego wpływu chemioterapii na szpik kostny.

Żeby zmniejszyć ryzyko krwawień, pacjentom z obniżoną liczbą płytek krwi można przetoczyć płytki krwi, czyli podać płytki pochodzące od dawców. Takie transfuzje wiążą się z ryzykiem – od łagodnych reakcji, takich jak gorączka, po poważniejsze, a nawet zagrażające życiu powikłania, do których należą zakażenia przenoszone na pacjenta wraz z przetaczanymi płytkami. Może do tego dojść mimo stosowania rygorystycznych procedur zapobiegawczych.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Bez wątpienia należy opracować metody bezpiecznego zapobiegania krwawieniom u osób z trombocytopenią, przy jednoczesnym ograniczeniu konieczności przetaczania płytek krwi. Jednym ze sposobów osiągnięcia tego jest stosowanie leków przeciwfibrynolitycznych (zwanych także analogami lizyny): kwasu traneksamowego (TXA) i kwasu epsilon-aminokapronowego (EACA).

Leki te pomagają stabilizować skrzepy powstające po krwawieniu, zmniejszając tym samym ryzyko dalszego krwawienia oraz potrzebę przetaczania płytek krwi. Stosowanie TXA i EACA może jednak wiązać się z pewnymi ryzykami. Najważniejszym z nich jest zwiększone ryzyko powstawania niepożądanych zakrzepów krwi (np. zakrzepicy żył głębokich), które mogą stanowić zagrożenie życia.

Naszym celem było określenie, czy TXA i EACA skuteczniej niż placebo (substancja obojętna) lub brak leczenia zmniejszają liczbę osób, które:

  • doświadczyły krwawienia o nasileniu umiarkowanym lub wyższym;

  • doświadczyły ciężkiego lub zagrażającego życiu krawawienia;

  • doświadczyły jakiejkolwiek postaci żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, czyli tworzenia się niebezpiecznych zakrzepów w naczyniach krwionośnych;

  • zmarły.

Celem było również ustalenie, czy stosowanie TXA lub EACA wiąże się z występowaniem poważnych działań niepożądanych.

Co zrobiliśmy?

Wyszukaliśmy badania porównujące TXA lub EACA z placebo lub brakiem leczenia u pacjentów z chorobami hematologicznymi i niską liczbą płytek krwi, którzy zazwyczaj wymagają przetaczania płytek. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy wiarygodność danych, biorąc pod uwagę m.in. metody badawcze i liczbę uczestników.

Czego się dowiedzieliśmy?

Uwzględniliśmy osiem badań obejmujących łącznie 1041 uczestników. Sześć badań porównywało TXA z placebo, jedno porównywało EACA z jego niestosowaniem, a jedno porównywało EACA ze standardowym przetaczaniem płytek krwi. Siedem badań dotyczyło dorosłych, a jedno dzieci. Pięć badań finansowano ze środków rządowych, akademickich lub innych organizacji niezwiązanych z przemysłem farmaceutycznym; jedno badanie było finansowane przez firmę farmaceutyczną, a w dwóch pozostałych nie podano informacji o źródle finansowania.

Najważniejsze wyniki

U osób z chorobami hematologicznymi i niską liczbą płytek krwi kwas traneksamowy (TXA) w porównaniu z placebo:

  • prawdopodobnie wywiera niewielki wpływ lub nie wpływa na liczbę osób doświadczających krwawienia o nasileniu umiarkowanym lub wyższym;

  • może mieć niewielki wpływ lub nie wpływa na liczbę osób doświadczających ciężkiego, zagrażającego życiu krwawienia lub wystąpienia niebezpiecznych zakrzepów w naczyniach krwionośnych (ŻChZZ).

Przegląd badań nie dostarczył wystarczających danych, by określić wpływ TXA na ryzyko zgonu lub wystąpienia poważnych działań niepożądanych.

Dwa badania dotyczące kwasu epsilon-aminokapronowego (EACA) nie dostarczyły wystarczających danych umożliwiających analizę wyników.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych?

Ogólna wiarygodność dowodów została oceniona jako bardzo niska, głównie ze względu na niewielką liczbę przeprowadzonych badań, co uniemożliwia precyzyjne oszacowanie efektów. Ponadto, ze względu na niską częstość występowania analizowanych zdarzeń (jak zgon czy niebezpieczne zakrzepy), wyniki są niepewne. Powyższe ograniczenia nie pozwalają na wyciągnięcie jednoznacznych wniosków dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania leków przeciwfibrynolitycznych.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Dane naukowe są aktualne do stycznia 2025 roku. Jest to aktualizacja przeglądu opublikowanego w 2016 roku.

Champaneria R, Estcourt LJ, Geneen L, Brunskill SJ, Dorée C, Stanworth SJ, Desborough MJR

Czy bezpośrednia psychoedukacja pomaga rodzicom dzieci z ciężką chorobą psychiczną?

3 days 10 hours ago
Najważniejsze informacje
  • Psychoedukacja (tj. bezpośrednie przekazywanie wiedzy na temat stanu zdrowia przez specjalistę) dla rodziców osób z ciężkimi chorobami psychicznymi może poprawić ich dobrostan psychospołeczny (tj. zdrowie psychiczne, emocjonalne i społeczne) w perspektywie krótko- i średnioterminowej, a także zmniejszyć ich lęk w perspektywie krótkoterminowej.

  • Dane naukowe dotyczące wpływu psychoedukacji na jakość życia rodziców i ich doświadczenia związane z opieką nad dziećmi są bardzo niejednoznaczne.

  • Dostępne dane naukowe są ograniczone. Potrzebne są dalsze badania, aby lepiej zrozumieć, w jaki sposób psychoedukacja może wspierać rodziców osób cierpiących na ciężkie choroby psychiczne.

W jaki sposób ciężka choroba psychiczna dziecka wpływa na rodziców?

Ciężka choroba psychiczna to stan psychiczny, behawioralny lub emocjonalny, który poważnie wpływa na funkcjonowanie danej osoby w życiu codziennym. Może to znacznie ograniczyć zdolność danej osoby do pracy, dbania o siebie, utrzymywania relacji lub uczestniczenia w innych ważnych aktywnościach życiowych. Ciężkie choroby psychiczne obejmują takie schorzenia jak schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa i ciężka depresja. Choroby te trwają długo i bardzo utrudniają życie codzienne. Rodzice często opiekują się swoimi synami lub córkami cierpiącymi na ciężkie choroby psychiczne, co może powodować u nich wiele stresu, zmartwień i smutku. Rodzice mogą również borykać się z problemami zdrowotnymi i czuć się odizolowani lub przytłoczeni.

Czym jest psychoedukacja?

Psychoedukacja polega na tym, że lekarze, pielęgniarki lub specjaliści ds. zdrowia psychicznego przekazują osobom cierpiącym na ciężkie choroby psychiczne oraz członkom ich rodzin (np. rodzicom, małżonkom lub rodzeństwu) wiedzę na temat tych schorzeń. Nauczanie to obejmuje takie tematy jak: jakich objawów można się spodziewać, jak działa leczenie, jaki będzie prawdopodobny przebieg choroby oraz jak radzić sobie z codzienną opieką. Psychoedukacja może pomóc rodzicom poczuć się pewniej i lepiej radzić sobie z wyzwaniami związanymi z opieką nad dzieckiem, niezależnie od jego wieku. Psychoedukacja często obejmuje sesje grupowe z innymi rodzicami, podczas których uczestnicy uzyskują informacje, dzielą się doświadczeniami i otrzymują wsparcie. W niniejszym przeglądzie skupiliśmy się na psychoedukacji prowadzonej bezpośrednio, a nie online.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy dowiedzieć się, czy wsparcie rodziców poprzez bezpośrednią psychoedukację prowadzoną przez pracowników ochrony zdrowia lub wykwalifikowanych prowadzących pomaga rodzicom lepiej radzić sobie w sytuacji, gdy ich syn lub córka cierpi na ciężką chorobę psychiczną. Nie uwzględniono innych form wsparcia dla opiekunów.

Porównaliśmy psychoedukację z interwencjami „nieaktywnymi” (np. brakiem leczenia, listą oczekujących, standardową opieką) lub aktywnymi metodami leczenia (np. farmakoterapią). Aspekty doświadczeń rodziców, które najbardziej nas interesowały (czyli nasze „kluczowe punkty końcowe”), to „krótkoterminowe klinicznie istotne zmiany” w zakresie „dobrostanu psychospołecznego” (czyli zdrowia psychicznego, emocjonalnego i społecznego), „krótkoterminowe klinicznie istotne zmiany” w zakresie jakości życia oraz „zdarzenia niepożądane” (niekorzystne efekty uboczne).

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań (znane jako „badania z randomizacją”), które mierzyły efekty bezpośredniej psychoedukacji rodziców osób z ciężkimi chorobami psychicznymi. Połączyliśmy wyniki badań i oceniliśmy wiarygodność danych naukowych.

Czego się dowiedzieliśmy?

Zidentyfikowaliśmy pięć badań, w których wzięło udział 304 uczestników. Większość uczestników stanowiły kobiety powyżej 45. roku życia, a osoby z ciężkimi chorobami psychicznymi cierpiały głównie na schizofrenię. Badania zostały przeprowadzone w Azji (Iran, Indonezja, Japonia i Chiny) i zostały opublikowane w latach 2006–2020. Interwencje psychoedukacyjne trwały od 3 do 12 tygodni i obejmowały od 4 do 12 sesji.

W badaniach podano jedynie średnie wyniki na koniec interwencji; nie podano wyników dotyczących „jakiejkolwiek zmiany” lub „zmiany istotnej klinicznie”. W żadnym z badań nie raportowano zdarzeń niepożądanych. W związku z tym nie były dostępne żadne dane dotyczące naszych kluczowych punktów końcowych. Jednak badania mierzyły niektóre inne interesujące nas punkty końcowe.

Najważniejsze wyniki

W porównaniu z interwencją nieaktywną, psychoedukacja dla rodziców osób z ciężkimi chorobami psychicznymi:

  • może skutkować znaczną poprawą dobrostanu psychospołecznego rodziców w perspektywie krótkoterminowej (3 badania, 150 uczestników);

  • może skutkować znaczną poprawą dobrostanu psychospołecznego rodziców w perspektywie średnioterminowej (1 badanie, 37 uczestników);

  • ma bardzo niepewny wpływ na jakość życia rodziców w perspektywie krótkoterminowej (1 badanie, 40 uczestników);

  • może spowodować znaczną poprawę w zakresie lęku rodziców w krótkim okresie (1 badanie, 73 uczestników); oraz

  • ma bardzo niepewny wpływ na doświadczenia rodziców związane z opieką nad dziećmi w perspektywie krótkoterminowej (1 badanie, 36 uczestników).

W porównaniu z innymi aktywnymi interwencjami (z wyłączeniem leków) wpływ psychoedukacji rodziców dzieci z ciężkimi chorobami psychicznymi na ich dobrostan psychospołeczny w perspektywie krótko- i średnioterminowej jest bardzo niepewny (1 badanie, 37 uczestników).

Nie przeprowadzono żadnych badań porównujących psychoedukację z leczeniem farmakologicznym.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych?

W niniejszym przeglądzie oceniono bezpośrednią psychoedukację rodziców dzieci cierpiących na ciężkie choroby psychiczne. Dane naukowe były ograniczone, ponieważ tylko pięć badań z małą liczbą uczestników przeprowadzonych w Azji dotyczyło skutków krótkoterminowych. Większość uczestników stanowiły matki osób cierpiących na schizofrenię; ojcowie byli niedostatecznie reprezentowani. Nie odnotowano długoterminowych wyników ani zdarzeń niepożądanych. Interwencje i porównania były zróżnicowane i często brakowało kluczowych informacji o uczestnikach. Ograniczenia te osłabiają wnioski wyciągnięte z przeglądu i podkreślają potrzebę przeprowadzenia większych (o większej próbie badawczej), dobrze zaprojektowanych badań.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Dane naukowe opierają się na wyszukiwaniu przeprowadzonym do dnia 11 listopada 2024 r.

Jimenez Tejero E, Lopez-Alcalde J, Carralero-Montero A, Álvarez-Díaz N, García Sastre M, Asenjo-Esteve ÁL, Castro-Molina FJ, Muriel A, Maravilla Herrera P, Monge Martín D, Cuesta-Lozano D

Które metody leczenia prowadzą do wyleczenia lub poprawy nietrzymania (wycieku) moczu u starszych kobiet?

5 days 10 hours ago
Najważniejsze informacje

• Regularne ćwiczenia wzmacniające mięśnie podtrzymujące pęcherz moczowy, macicę i jelita, znane jako trening mięśni dna miednicy (ang. pelvic floor muscle training ,PFMT), stosowane samodzielnie lub w połączeniu z terapiami uzupełniającymi (takimi jak akupunktura, pilates oraz joga), mogą być najskuteczniejszą metodą leczenia.
• W badaniach oceniających leczenie zachowawcze (takie jak PFMT) nie odnotowano żadnych ciężkich niepożądanych lub szkodliwych zdarzeń, podczas gdy w badaniach dotyczących leczenia farmakologicznego odnotowano ich występowanie.
• Potrzebne są jednak dalsze badania porównujące różne metody leczenia, zwłaszcza leczenie chirurgiczne, u kobiet powyżej 60. roku życia.

Czym jest nietrzymanie moczu?

Nietrzymanie moczu (wyciek moczu, popuszczanie lub mimowolne oddawanie moczu) jest częstym problemem zdrowotnym, który znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie. Objawy często nasilają się wraz z wiekiem, wpływając na styl życia, emocje i relacje starszych kobiet.

Jak leczone jest nietrzymanie moczu?

Metody leczenia nietrzymania moczu można podzielić na trzy grupy:

• leczenie zachowawcze obejmujące zmiany stylu życia (takie jak utrata masy ciała) oraz ćwiczenia takie jak PFMT mające na celu poprawę kontroli nad pęcherzem;
• leczenie farmakologiczne, którego celem jest zmniejszenie nadreaktywności pęcherza oraz poprawa kontroli mięśniowej;
• leczenie chirurgiczne mające na celu wzmocnienie podparcia pęcherza moczowego lub mięśni odpowiedzialnych za kontrolę przepływu moczu.

Nie jest jasne, czy terapie, które sprawdzają się u młodszych kobiet i kobiet w średnim wieku, sprawdzą się także u kobiet starszych. Menopauza i starzenie się wpływają na mięśnie dna miednicy, podobnie jak inne problemy zdrowotne (np. nadwaga lub otyłość, zaparcia, cukrzyca, problemy z poruszaniem się oraz problemy z pamięcią). Wybór właściwego leczenia zależy od rodzaju nietrzymania moczu, stopnia zaawansowania oraz ogólnego stanu zdrowia kobiety i jej preferencji.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy dowiedzieć się, które metody leczenia wyleczyły lub łagodziły objawy nietrzymania moczu u kobiet w wieku 60 lat lub starszych oraz czy wiązały się z ciężkimi działaniami niepożądanymi.

Co zrobiliśmy w tym celu?

Poszukiwaliśmy badań, które porównywały metody leczenia nietrzymania moczu (1) z brakiem leczenia lub opieką standardową lub (2) z inną metodą leczenia nietrzymania moczu u kobiet powyżej 60. roku życia. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz przeprowadziliśmy ocenę danych naukowych, biorąc pod uwagę takie czynniki jak metodologia badań i ich wielkość.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 43 badania obejmujące 8506 uczestniczek (w wieku 60 lat i starszych) z nietrzymaniem moczu. Badania zostały przeprowadzone w różnych krajach na całym świecie. Największe badanie obejmowało 1438 uczestniczek, najmniejsze 14. W piętnastu badaniach (łącznie 1955 uczestniczek) raportowano „wyleczenie”; w czternastu badaniach (3053 uczestniczek) „wyleczenie lub poprawę”, a w piętnastu badaniach (3740 uczestniczek) odnotowano ciężkie działania niepożądane.

Najważniejsze wyniki

W odniesieniu do całkowitego wyleczenia stwierdziliśmy, że trening mięśni dna miednicy stosowany samodzielnie lub w połączeniu z terapiami uzupełniającymi (takimi jak akupunktura, pilates oraz joga) może być skuteczniejszy niż brak leczenia lub zastosowanie samej standardowej opieki.

W odniesieniu do wyleczenia lub poprawy, trening mięśni dna miednicy (z elementami edukacyjnymi lub bez), okazał się najbardziej obiecujący w porównaniu z brakiem leczenia lub opieką standardową.

W badaniach, w których kobiety wykonywały ćwiczenia mięśni dna miednicy (z zabiegami dodatkowymi, elementami edukacyjnymi lub bez nich), nie odnotowano żadnych ciężkich działań niepożądanych. Natomiast w badaniach, w których podawano leki, odnotowano kilka takich przypadków.

Nie byliśmy jednak w stanie ocenić metod leczenia chirurgicznego ze względu na brak odpowiednich danych.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Dane naukowe pochodziły tylko z kilku niewielkich badań. Większość badań obejmowała kobiety w wieku 60 lat i starsze, ale niewiele z nich było zaprojektowanych specjalnie dla tej grupy wiekowej lub nie zawierało wyników z podziałem na wiek. Przeprowadzono również bardzo niewiele badań dotyczących leczenia operacyjnego u starszych kobiet, dlatego nasze wnioski odnoszą się głównie do leczenia niechirurgicznego (zachowawczego lub farmakologicznego). Nasze zaufanie do danych było niskie bądź bardzo niskie, ponieważ badania były niewielkie lub niedostatecznie raportowane. Wyniki różniły się również między badaniami, a niektóre metody leczenia zostały przetestowane tylko w pojedynczym badaniu, co utrudnia wyciągnięcie jednoznacznych wniosków.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Dane są aktualne do 23 marca 2025 r.

Vesentini G, O'Connor N, Le Berre M, Nabhan AF, Wagg A, Wallace SA, Dumoulin C

Jakie są korzyści i zagrożenia związane ze stosowaniem siarczanu magnezu w leczeniu zapalenia oskrzelików u dzieci poniżej drugiego roku życia?

1 week 3 days ago
Najważniejsze informacje
  • Nie jest jasne, czy siarczan magnezu, stosowany samodzielnie lub w połączeniu z innymi metodami leczenia, poprawia wyniki leczenia u dzieci poniżej drugiego roku życia z zapaleniem oskrzelików.

  • Konieczne jest przeprowadzenie dużych, dobrze zaprojektowanych badań, które pozwolą ocenić skuteczność i bezpieczeństwo stosowania siarczanu magnezu u dzieci z ostrym zapaleniem oskrzelików.

Czym jest ostre zapalenie oskrzelików?

Ostre zapalenie oskrzelików to częsta infekcja dróg oddechowych u dzieci poniżej drugiego roku życia. Dochodzi do niedrożności małych dróg oddechowych w płucach (oskrzelików), co powoduje kaszel, świszczący oddech oraz trudności w oddychaniu. Zapalenie oskrzelików jest wywoływane przez wirusy. Standardowe leczenie polega na opiece wspomagającej, obejmującej odpowiednie nawadnianie oraz podawanie nawilżonego tlenu. Dzieci z zapaleniem oskrzelików mogą wymagać leczenia na oddziale intensywnej terapii.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy ustalić, czy siarczan magnezu, stosowany samodzielnie lub w połączeniu z innymi metodami leczenia, jest skuteczniejszy i bezpieczniejszy niż inne metody leczenia ostrego zapalenia oskrzelików.

Co zrobiliśmy?

Wyszukiwaliśmy i uwzględniliśmy badania porównujące siarczan magnezu (stosowany samodzielnie lub w połączeniu z innymi metodami leczenia) z innymi opcjami terapeutycznymi. Połączyliśmy wyniki tych badań i oceniliśmy nasze zaufanie do prezentowanych danych naukowych w oparciu o metody badawcze oraz wielkość próby.

Czego się dowiedzieliśmy?

W analizie uwzględniliśmy siedem badań (816 dzieci) z Kataru, Turcji, Iranu, Chin i Indii. W czterech badaniach wzięły udział dzieci z zapaleniem oskrzelików od umiarkowanego do ostrego. W badaniach porównywano siarczan magnezu podawany dożylnie (przez cewnik) lub wziewnie (w formie nebulizacji) z placebo, lekami rozszerzającymi drogi oddechowe (salbutamolem lub epinefryną), hipertonicznym roztworem soli, standardowym leczeniem (tlenoterapią i odpowiednim nawodnieniem) lub brakiem leczenia.

Nie jest jasne, czy siarczan magnezu stosowany samodzielnie lub w połączeniu z innymi metodami poprawia wyniki leczenia, takie jak zmniejszenie umieralności, ograniczenie występowania nieoczekiwanych problemów medycznych podczas terapii, skrócenie czasu hospitalizacji czy zmniejszenie nasilenia choroby (ocenianego na podstawie klinicznych skal stosowanych przez lekarzy). Nie zmierzono czasu potrzebnego na powrót do zdrowia.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Ogólnie, nasza pewność do danych naukowych jest bardzo niska, głównie ze względu na niewielką liczbę dzieci uwzględnionych w badaniach oraz problemy związane z metodyką. Dalsze badania mogą zmienić wyniki tego przeglądu.

Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?

Dane naukowe są aktualne do listopada 2024 r.

Chandelia S, Kumar D, Tandon D, Makol J

Mechaniczne wspomaganie oddychania u chorych na mukowiscydozę

1 week 3 days ago
Pytanie badawcze

Jakie są zalety i zagrożenia związane z zastosowaniem nieinwazyjnej przerywanej wentylacji dodatnim ciśnieniem (ang. non-invasive positive pressure ventilation, NIPPV) w leczeniu chorych na mukowiscydozę ?

Najważniejsze informacje

Na podstawie obecnie dostępnych badań, nie mamy pewności:

- czy któryś rodzaj nieinwazyjnej przerywanej wentylacji dodatnim ciśnieniem jest skuteczniejszy;

- w jakich sytuacjach jest najbardziej pomocna;

- ani z jakiego powodu najlepiej działa u chorych na mukowiscydozę.

Wyniki są niepewne również co do wpływu nieinwazyjnej przerywanej wentylacji dodatnim ciśnieniem na umieralność i jakość życia. Niektóre osoby uznały NIPPV za pomocną i preferowały jej stosowanie, podczas gdy inne przerwały terapię, ponieważ odczuwały dyskomfort lub nie tolerowały maski. Dowody dotyczące tej kwestii są jednak nadal bardzo niepewne Większość badań nie odnotowała poważnych problemów (ciężkich zdarzeń niepożądanych) w kontekście bezpieczeństwa. Jednak niektóre z nich opisały sytuacje takie jak nadmierne połykanie powietrza (aerofagia) czy powietrze uwięzione w klatce piersiowej (odma opłucnowa).

Czym jest mukowiscydoza?

Mukowiscydoza to choroba wrodzona, która wpływa na działanie różnych układów organizmu, zwłaszcza układu oddechowego. Typowe objawy to uporczywy kaszel z gęstym śluzem, częste infekcje płuc i trudności w oddychaniu. Mukowiscydoza postępuje wraz z wiekiem, gdyż dochodzi do powikłań spowodowanych ciągłymi infekcjami, które uszkadzają drogi oddechowe, pogarszają działanie płuc, co może prowadzić do śmierci.

Czym jest nieinwazyjna przerywana wentylacja dodatnim ciśnieniem i jak może wspierać leczenie mukowiscydozy?

NIPPV polega na użyciu maszyny, która pomaga choremu oddychać. Podczas terapii NIPPV osoba oddycha przy użyciu maski, przez którą podawane jest powietrze pod ciśnieniem, co prowadzi do mniejszego wysiłku przez pacjenta i utrzymania drożności dróg oddechowych. Są dwa główne typy NIPPV:

  • ciągłe dodatnie końcowo-wydechowe ciśnienie w drogach oddechowych (ang. continuous positive airway pressure, CPAP): polega na stałym wtłaczaniu powietrza do płuc (podczas wdechu i wydechu).

  • dwufazowa wentylacja dodatnim ciśnieniem (ang. bilevel positive airway pressure, BiPAP): polega na wtłaczaniu większej ilości powietrza do płuc podczas wdechu niż wydechu.

Badania sugerują, że nieinwazyjna przerywana wentylacja dodatnim ciśnieniem, w połączeniu z technikami usuwania śluzu z płuc, może złagodzić duszności i podwyższyć poziom tlenu we krwi. Może poprawiać jakość snu, zmniejszać senność w ciągu dnia oraz ograniczać zmęczenie podczas wysiłku fizycznego, umożliwiając tym samym dłuższe wykonywanie ćwiczeń. Jednak niektórzy odczuwają niepokój i dyskomfort związany z maską oddechową. Większość z tych badań dotyczyła osób z innymi chorobami płuc zatem pozostaje niejasne, czy nieinwazyjna przerywana wentylacja dodatnim ciśnieniem może pomóc osobom z mukowiscydozą żyć dłużej lub lepiej, a także czy może wiązać się z jakimkolwiek ryzykiem.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy dowiedzieć się, jak różne typy NIPPV, zastosowane w połączeniu z innym leczeniem lub samodzielnie, mogą pomóc pacjentom z mukowiscydozą.

Co zrobiliśmy?

Przeszukaliśmy główne bazy danych i przeanalizowaliśmy wszystkie dostępne badania na ten temat.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 14 badań obejmujących łącznie 261 dzieci i dorosłych z mukowiscydozą na różnych jej etapach (w tym w sytuacjach, w których objawy nagle się nasilają, wskazując, że dana osoba jest w kryzysie; oraz gdy objawy pozostają takie same jak wcześniej, oznaczając, że stan chorobowy jest stabilny lub pod kontrolą). Nieinwazyjna przerywana wentylacja dodatnim ciśnieniem została porównana ze standardowymi formami leczenia, z innymi metodami oczyszczania dróg oddechowych (takimi jak maska PEP czy techniki kontrolowanego kaszlu), a także z terapią tlenową. Podczas niektórych prób klinicznych została połączona z innymi formami leczenia. Okres trwania leczenia różnił się i trwał od pojedynczej sesji do wielokrotnego stosowania przez okres do trzech miesięcy.

Główne wyniki

Skutki użycia dwufazowej wentylacji dodatnim ciśnieniem podczas zaostrzeń płucnych u chorych na mukowiscydozę są wciąż niepewne. Nie jest jasne, czy dwufazowa wentylacja dodatnim ciśnieniem jest skuteczniejsza od terapii dodatnim ciśnieniem wydechowym z zastosowaniem maski (wytwarzany jest opór podczas wydechu) lub kaszel wspomagany (ułatwiający usuwanie wydzieliny z płuc) pod względem ilości usuniętej flegmy (gęstej, lepkiej wydzieliny) i poziomu zmęczenia odczuwanego przez pacjentów. Również niejasne są skutki dwufazowej wentylacji dodatnim ciśnieniem w porównaniu z tlenoterapią (powietrze o wyższym stężeniu tlenu) lub w połączeniu z technikami oczyszczania dróg oddechowych w celu skrócenia pobytu w szpitalu, poprawy komfortu lub zmniejszenia skutków ubocznych.

Dane naukowe dotyczące pacjentów w stanie stabilnym są również bardzo niepewne. Nie wiemy, czy dwufazowa wentylacja dodatnim ciśnieniem, w porównaniu z użyciem maski PEP samej lub w połączeniu z innymi formami leczenia, poprawia funkcję płuc (ilość powietrza, które płuca mogą wdychać i wydychać), jakość snu, ani czy ta forma leczenia jest akceptowana przez pacjentów. Inne urządzenie, jakim jest aparat CPAP, również zostało sprawdzone w połączeniu z technikami oczyszczania dróg oddechowych (metodami rozrzedzania i usuwania śluzu z płuc), ale wyniki pozostają niepewne.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Każde badanie obejmowało niewielką liczbę uczestników, co było niewystarczające do wykazania rzeczywistych skutków leczenia. Istnieją również wątpliwości co do sposobu ich przeprowadzenia. Przedziały ufności były szerokie, co oznacza, że rzeczywisty efekt może znacznie różnić się od obserwowanego w wynikach badań. Żadne badanie nie oceniało długoterminowych skutków interwencji, koncentrując się głównie na efektach natychmiastowych, czyli po jednej czy dwóch sesjach.

Ogólnie rzecz biorąc, mieliśmy niskie lub bardzo niskie zaufanie do wyników. Potrzebne są dalsze badania, na większą skalę i lepszej jakości, aby sprecyzować skutki nieinwazyjnej przerywanej wentylacji dodatnim ciśnieniem.

Jak aktualne są dane?

Dane naukowe są aktualne do 2 kwietnia 2025 roku.

Sousa AS, Rocha-Filho CR, Rocha A, Piva SR, Jahnke N, Trevisani VFM, Pinto ACPN

Czy szkolne programy dożywiania mogą poprawić stan zdrowia i cele edukacyjne dzieci znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej?

1 week 3 days ago
Najważniejsze informacje
  • Programy posiłków szkolnych w krajach o niskich i średnich dochodach prowadzą do niewielkiej poprawy wyników testów z matematyki, ale mogą mieć niewielki wpływ lub nie mieć żadnego wpływu na wyniki testów z czytania. Posiłki szkolne prowadzą do niewielkiego wzrostu liczby zapisów do szkoły, ale mogą mieć niewielki wpływ lub nie mieć żadnego wpływu na frekwencję. Posiłki szkolne prawdopodobnie powodują niewielki przyrost wzrostu i wagi w stosunku do wieku. Nie jesteśmy pewni czy zmniejszają one nadwagę i otyłość.

  • Badania powinny stanowić kluczowy element planowania i realizacji programów posiłków szkolnych (dożywiania w szkołach). Aby ułatwić porównywanie wyników różnych badań, potrzebna jest współpraca naukowców, rodziców oraz decydentów, aby ustalić listę najważniejszych celów dotyczących zdrowia dzieci, ich rozwoju oraz sukcesów w szkole.

Dlaczego chcieliśmy przeprowadzić przegląd badań dotyczących posiłków w szkołach?

Na całym świecie wiele dzieci nie otrzymuje wystarczającej ilości pożywnego jedzenia, aby zachować zdrowie i być gotowymi do nauki w szkole. Wpływa to na ich możliwość zapisania się do szkoły, regularnego uczęszczania na zajęcia oraz nauki w niej. Posiłki szkolne mają na celu zmniejszenie głodu i poprawę koncentracji, uczenia się i ogólnego stanu zdrowia dzieci.

Posiłki szkolne należą do największych na świecie form wsparcia społecznego. Staraliśmy się ocenić, jak posiłki szkolne działają na dzieci w trudnej sytuacji życiowej na całym świecie. Większość wcześniejszych przeglądów danych naukowych ma ograniczony zasięg geograficzny, a wiele z nich wykorzystuje analizy narracyjne.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Zadaliśmy następujące dwa pytania dotyczące równości w zdrowiu (sprawiedliwości).

  • Czy posiłki szkolne poprawiają zdrowie fizyczne dzieci znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społeczno-ekonomicznej na całym świecie?

  • Czy posiłki szkolne przynoszą więcej korzyści dzieciom znajdującym się w niekorzystnej sytuacji ze względu na płeć i niskie dochody rodziny niż dzieciom znajdującym się w mniej niekorzystnej sytuacji?

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, które oceniały wpływ posiłków szkolnych wśród uczniów w wieku od 5 do 19 lat. Uwzględniliśmy badania z randomizacją, w których losowo przydzielono uczniów lub szkoły do różnych grup badawczych. Ponieważ badania z randomizacją nie zawsze są możliwe, uwzględniliśmy badania bez losowego przydziału, w których porównywano grupy otrzymujące posiłki w szkole z grupami, które ich nie otrzymywały. Badania bez randomizacji wymagały co najmniej dwukrotnego pomiaru wyników; raz na początku badania i raz na końcu. Oceniliśmy nasz poziom zaufania do wyników odrębnie dla każdego punktu końcowego.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 13 badań z randomizacją i 27 badań bez randomizacji, które łącznie objęły ponad 91 995 uczniów w wieku od 5 do 19 lat. Jedno badanie obejmowało 59 613 uczniów, natomiast w pozostałych liczba uczniów wynosiła od 40 do 6 038 osób. We wszystkich badaniach uczestniczyła podobna liczba chłopców i dziewcząt, chociaż trzy badania obejmowały tylko dziewczęta. Większość badań przeprowadzono w krajach o niskim i średnim dochodzie (34 badania), podczas gdy sześć pochodziło z krajów o wysokim dochodzie.

W krajach o niskich i średnich dochodach posiłki szkolne prowadzą do niewielkiej poprawy wyników testów matematycznych, ale mogą mieć niewielki lub nie mieć żadnego wpływu na wyniki testów z czytania. Posiłki szkolne prowadzą do niewielkiego wzrostu liczby zapisów do szkoły, ale mogą mieć niewielki wpływ lub nie mieć żadnego wpływu na frekwencję. Posiłki szkolne prawdopodobnie powodują niewielki przyrost wzrostu i wagi w stosunku do wieku. Nie jesteśmy pewni czy zmniejszają one nadwagę i otyłość.

W jednym badaniu z krajów o wysokim dochodzie przedstawiono dane naukowe o niskiej pewności, że posiłki w szkołach mogą nieznacznie zwiększyć frekwencję.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych?

Ponieważ w krajach o wysokim dochodzie przeprowadzono bardzo niewiele badań spełniających nasze kryteria, nie zalecamy odnosić naszych wyników do tego środowiska.

Jesteśmy pewni wyników dotyczących testów matematycznych i zapisów do szkoły. Jesteśmy umiarkowanie pewni wyników dotyczących wzrostu i wagi dla wieku, ponieważ mieliśmy pewne zastrzeżenia dotyczące metod badania. Mamy niewielki poziom zaufania do wyników testów czytania i frekwencji, ponieważ mieliśmy pewne zastrzeżenia co do metod badania, a wyniki różniły się znacznie między badaniami klinicznymi. Nie jesteśmy pewni wyników dotyczących nadwagi/otyłości, ponieważ mamy pewne zastrzeżenia dotyczące metod badania, dwa badania mierzyły ten punkt końcowy na różne sposoby, a jedno z badań było bardzo małe.

Wiele badań napotkało trudności związane z kontekstem lokalnym, m.in. konflikty, susze, opóźnienia biurokratyczne, problemy z przekazywaniem funduszy dostawcom posiłków, a także presję, by jak najszybciej wprowadzić programy posiłków szkolnych w szkołach z grupy kontrolnej.

Potrzebne są dalsze badania nad programami posiłków szkolnych i ich wpływem na uczniów w trudnej sytuacji, szczególnie w szkołach średnich, w krajach o różnych poziomach dochodu. Potrzebujemy również więcej badań, które ocenią różnice między grupami mniej korzystnej sytuacji, a dziećmi znajdującymi się w bardziej korzystnej sytuacji w krajach o wysokich dochodach. Sugerujemy, aby naukowcy, eksperci ds. żywienia w szkołach, nauczyciele i rodzice współpracowali w celu opracowania podstawowego zestawu podstawowych punktów końcowych, i aby były one umieszczone w ogólnodostępnym repozytorium.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Niniejszy przegląd jest aktualizacją i rozszerzeniem naszego przeglądu dotyczącego programów posiłków szkolnych z 2007 roku. Dane naukowe są aktualne do listopada 2024 r.

Finansowanie

Przegląd został sfinansowany przez Dubai Cares w ramach World Food Program School Feeding Program. Przegląd ten został również sfinansowany przez London School of Hygiene and Tropical Medicine. Sponsorzy nie mieli wpływu na powyższy przegląd.

Kristjansson E, Dignam M, Rizvi A, Osman M, Magwood O, Olarte D, Cohen JFW, Krasevec J, Grover T, Labelle PR, Garner JA, Janzen L, Rossiter S, Dewidar O, Shea B, Welch V, Wells GA

Która metoda jest najlepsza do wywołania porodu u kobiet w 37. lub po 37. tygodniu ciąży?

1 week 3 days ago
Najważniejsze informacje

Wyniki pochodzą z badań, które obejmowały kobiety bez wykonanego w przeszłości cięcia cesarskiego oraz badań, które obejmowały mieszaną grupę kobiet: z wykonanym wcześniej cięciem cesarskim lub bez niego (z przewagą tych drugich):

  • Nie jest jasne, czy którakolwiek z metod indukcji porodu działała lepiej niż wprowadzenie niskiej dawki (≤ 50 μg) mizoprostolu do pochwy w celu wywołania porodu drogą pochwową w ciągu 24 godzin, zmniejszenia ryzyka wykonania cięcia cesarskiego z powodu obaw o dobrostan dziecka i zapobieganiu śmierci dziecka.

  • Podawanie tlenku azotu, osmotyczne rozszerzadła szyjki macicy, cewniki balonowe i przyjmowanie niskiej dawki (≤ 50 μg) mizoprostolu doustnie prawdopodobnie pomagają zmniejszyć ryzyko nadmiernych skurczów macicy, które mogą wywoływać niepokój u dziecka, w porównaniu z niską dawką (≤ 50 μg) mizoprostolu podawanego dopochwowo.

  • Potrzebne są dalsze badania, aby zwiększyć nasz poziom zaufania do danych naukowych.

Czym jest indukcja porodu?

Indukcja porodu to proces wywoływania porodu przy użyciu metod medycznych. Często jest ona konieczna, gdy ciąża przekracza przewidywany termin porodu lub gdy istnieją obawy dotyczące zdrowia matki albo dziecka. Istnieje pięć rodzajów metod indukcji porodu opisanych poniżej.

  • Metody oparte na lekach (leki hormonalne takie jak mizoprostol, dinoproston i oksytocyna podawane dopochwowo, doustnie lub dożylnie (bezpośrednio do żyły))

  • Metody mechaniczne (zazwyczaj cewnik balonowy wprowadzany dopochwowo w celu rozszerzenia (otwarcia) szyjki macicy)

  • Metody chirurgiczne (znane jako amniotomia, polegające na celowym przerwaniu ciągłości błon płodowych ("upuszczenie wód płodowych"))

  • Metody łączone (wykorzystujące zarówno leki jak i techniki mechaniczne lub chirurgiczne w celu zwiększenia skuteczności)

  • Metody alternatywne (takie jak akupunktura i suplementy ziołowe)

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy poznać najskuteczniejszą i najbezpieczniejszą metodę indukcji porodu dla kobiet w 37. lub po 37. tygodniu ciąży z żywym płodem.

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań porównujących metody indukcji porodu u kobiet w 37. lub po 37. tygodniu ciąży. Przyjrzeliśmy się metodom zalecanym w międzynarodowych wytycznych dotyczących indukcji porodu oraz w poprzednich przeglądach Cochrane. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy wiarygodność danych opierając się na czynnikach takich jak metody badawcze i wielkość badania.

Czego się dowiedzieliśmy?

Dokonaliśmy przeglądu 106 badań z udziałem 30 348 kobiet z 35 krajów, w których oceniano 13 metod indukcji porodu i jedną interwencję kontrolną (brak rutynowego zastosowania jakiejkolwiek metody indukcji porodu lub zastosowanie strategii wyczekującej (postępowania wyczekującego)).

Badania obejmowały następujące grupy kobiet.

  • Większość badań koncentrowała się na kobietach, które nie przeszły wcześniej cesarskiego cięcia.

  • Dwa badania uwzględniały wyłącznie kobiety po przebytym wcześniej cesarskim cięciu.

  • Siedem badań obejmowało mieszaną grupę kobiet (z wcześniej wykonanym cięciem cesarskim lub bez niego, przy czym większość nie miała wcześniejszego cięcia cesarskiego)

    • Trzy badania wyraźnie informowały, że obejmowały mieszaną grupę kobiet.

    • W czterech badaniach nie podano tych informacji; ponieważ jednak ponad połowa kobiet była matkami po raz pierwszy, założyliśmy, że badania te obejmowały również mieszaną grupę kobiet, z których większość nie miała wcześniej cesarskiego cięcia.

Oceniliśmy następujące metody.

  • Osiem metod opartych na lekach: mizoprostol w niskiej dawce (≤ 50 μg) podawany doustnie, dopochwowo lub podjęzykowo/napoliczkowo (wewnątrz jamy ustnej); krążek dopochwowy z mizoprostolem o kontrolowanym uwalnianiu (urządzenie podobne do tamponu); dinoproston (żel dopochwowy/tabletka lub krążek dopochwowy o kontrolowanym uwalnianiu); oksytocyna i donory tlenku azotu

  • Dwie metody mechaniczne: cewniki balonowe i osmotyczne rozszerzadła szyjki macicy

  • Trzy metody łączone: oksytocyna z amniotomią; cewnik balonowy z oksytocyną; cewnik balonowy z niską dawką (≤ 50 μg) mizoprostolu

Poniższe ustalenia podsumowują wyniki dla naszych czterech kluczowych punktów końcowych wśród kobiet bez wcześniejszego cesarskiego cięcia i mieszanej grupy kobiet z lub bez wcześniejszego cięcia cesarskiego: niepowodzenie porodu drogą pochwową w ciągu 24 godzin, cesarskie cięcie z powodu obaw o dobrostan dziecka, skurcze macicy, które mogą wywoływać niepokój u dziecka, oraz śmierć dziecka.

  • Nie było jednoznacznych danych naukowych, że jakakolwiek metoda jest bardziej skuteczna niż niskodawkowe (≤ 50 μg) dopochwowe podanie mizoprostolu w odniesieniu do takich kluczowych wyników jak niepowodzenie porodu drogą pochwową w ciągu 24 godzin, cesarskie cięcie z powodu obaw o dobrostan dziecka i śmierć dziecka.

  • Podawanie tlenku azotu, osmotyczne rozszerzadła szyjki macicy, cewniki balonowe i przyjmowanie niskiej dawki (≤ 50 μg) mizoprostolu doustnie prawdopodobnie pomagają zmniejszyć ryzyko nadmiernych skurczów macicy, które mogą wywoływać u dziecka niepokój, w porównaniu z dopochwowym podawaniem niskiej dawki (≤ 50 μg) mizoprostolu.

Nie ma wystarczających danych naukowych, aby wskazać najbezpieczniejszą i najskuteczniejszą metodę indukcji porodu dla kobiet po wcześniejszym cesarskim cięciu.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Mamy w większości umiarkowany lub niski poziom zaufania do powyższych danych naukowych. Nasze zaufanie spadło z powodu problemów z zastosowanymi metodami badawczymi i w związku z niewystarczającą liczbą badań potwierdzających te wyniki. W wielu badaniach nie zebrano lub nie zgłoszono poważnych działań niepożądanych u kobiet i dzieci, takich jak śmierć dziecka i nadmierne skurcze macicy mogące wywoływać niepokój u dziecka. Wreszcie, badania nie obejmowały wszystkich metod wywoływania porodu, którymi byliśmy zainteresowani w kontekście zaplanowanych przez nas punktów końcowych.

Jak aktualne są te dane?

Dane są aktualne na dzień 1 lutego 2023 roku.

Rattanakanokchai S, Gallos ID, Kietpeerakool C, Eamudomkarn N, Show KL, Tin KN, Oladapo OT, Chou D, Mol BWJ, Li W, Lumbiganon P, Coomarasamy A, Price MJ

Jaki wpływ na pacjenta, proces opieki i kwestie ekonomiczne ma opieka szpitalna zapewniania przez personel pielęgniarski zamiast przez lekarza?

1 week 3 days ago
Najważniejsze informacje
  • Różnice między opieką zapewnianą przez pielęgniarkę / pielęgniarza a opieką zapewnianą przez lekarza mogą być niewielkie lub żadne.

  • Choć dane naukowe są niepewne, w niewielkiej liczbie przypadków efekty leczenia (takie jak sprawność fizyczna i psychiczna oraz kontrolowanie cukrzycy i egzemy) mogą się poprawić. Może również poprawić się względna jakość pracy personelu medycznego, która obejmuje dokładność oceny stanu pacjenta, postępowanie zgodnie z wytycznymi, zarządzanie lekami, wykrywanie polipów i czas potrzebny na rozpoczęcie procedur medycznych.

  • Konieczne jest przeprowadzenie dalszych badań z wykorzystaniem metod losowego przydzielania osób do grup poddawanych leczeniu w krajach o niskich i średnich dochodach.

Co rozumiemy przez opiekę zapewnianą przez pielęgniarkę / pielęgniarza zamiast przez lekarza?

Opieka zapewniana przez pielęgniarkę / pielęgniarza zamiast przez lekarza oznacza sytuację, w której zadania lub obowiązki zwykle wykonywane przez lekarza są realizowane przez pielęgniarkę. Mogą one obejmować między innymi zebranie wywiadu od pacjenta i przeprowadzenie badania fizykalnego, zlecenie badań, przepisanie leków oraz udzielenie pacjentowi informacji. Pielęgniarka / pielęgniarz jest odpowiedzialna/-y za zapewnienie pacjentowi takiej samej opieki jak lekarz. Pielęgniarki / pielęgniarze mogą przejmować zadania lekarzy i wykonywać je niezależnie od nich lub pod ich nadzorem.

Ochrona zdrowia doświadcza poważnych trudności spowodowanych starzeniem się społeczeństwa, chorobami przewlekłymi, dużym obciążeniem pracą, kosztami leczenia i brakiem lekarzy. Aby zapewnić opiekę medyczną wysokiej jakości, niektóre kraje zastępują lekarzy odpowiednio przeszkolonym personelem pielęgniarskim. Pozwala to zwiększyć dostęp do opieki przy jednoczesnym ograniczeniu kosztów jej świadczenia.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy dowiedzieć się, czy:

  • opieka zapewniana w warunkach szpitalnych przez pielęgniarkę / pielęgniarza różniła się od opieki zapewnianej przez lekarza pod względem efektów leczenia pacjentów, przebiegu opieki i kwestii ekonomicznych;

  • efekty opieki zapewnianej przez pielęgniarkę / pielęgniarza zamiast lekarza różniły się w zależności od: placówki medycznej, typu pacjenta, schorzenia pacjenta, rodzaju wykonywanych działań, stopnia wykwalifikowania pielęgniarki / pielęgniarza, odbytych dodatkowych szkoleń, zakresu odpowiedzialności pielęgniarki / pielęgniarza oraz formy zastępstwa.

Co zrobiliśmy?

Wyszukaliśmy badania, w których porównano opiekę zapewnianą w warunkach szpitalnych przez pielęgniarkę / pielęgniarza zamiast lekarza. Wzięliśmy po uwagę badania, w których przeanalizowano wyniki dotyczące pacjentów (zgony, zdarzenia związane z bezpieczeństwem pacjentów, efekty kliniczne, jakość życia i poczucie własnej skuteczności), efekty procesu opieki (względna jakość pracy personelu medycznego) oraz kwestie ekonomiczne (koszty bezpośrednie).

Czego się dowiedzieliśmy?

W analizie uwzględniliśmy 82 badania przeprowadzone na całym świecie, z których większość miała miejsce w Wielkiej Brytanii (32 badania). W badaniach wzięło udział łącznie 28041 uczestników, a ich liczba w poszczególnych badaniach wahała się od 7 do 1907 osób. Większość badań trwała 12 miesięcy, a dwa z nich trwały 5 lat. Kilka badań zakończyło się w momencie wypisania pacjenta ze szpitala lub tuż po zabiegu.

Najważniejsze wyniki
  • Z badań wynika, że zastąpienie lekarzy pielęgniarkami / pielęgniarzami prawdopodobnie nie wpływa znacząco na liczbę zgonów; może nie wpływać znacząco na liczbę zdarzeń związanych z bezpieczeństwem pacjentów; oraz może przyczynić się do nieznacznej poprawy niektórych efektów klinicznych (sprawność fizyczna i psychiczna, kontrolowanie cukrzycy i egzemy). Zastąpienie lekarzy pielęgniarkami / pielęgniarzami prawdopodobnie nie wpływa w znacznym stopniu – lub w ogóle – na jakość życia i poczucie własnej skuteczności. Może ono przynieść niewielką poprawę w niektórych wskaźnikach dotyczących względnej jakości pracy personelu medycznego (dokładność oceny stanu pacjenta, postępowanie zgodnie z wytycznymi, zarządzanie lekami, wykrywanie polipów i czas potrzebny na rozpoczęcie procedur medycznych). Nie jest jasne, czy zastąpienie lekarzy personelem pielęgniarskim ma wpływ na koszty bezpośrednie.

  • W niektórych przypadkach jakość życia pacjentów w krajach o niskich i średnich dochodach może się poprawić, gdy opiekę nad nimi przejmuje personel pielęgniarski. Z kolei w krajach o wysokich dochodach wyniki osiągane przez lekarzy mogą być lepsze.

  • Analizując różnice w zależności od choroby, ustaliliśmy, że może nastąpić pewna poprawa w zakresie względnej jakości pracy personelu medycznego w przypadku pacjentów z chorobami układu krążenia korzystających z poradni prowadzonych przez pielęgniarki / pielęgniarzy.

  • Analizując różne formy zastępowania lekarzy przez personel pielęgniarski, ustaliliśmy, że efekty kliniczne mogą być lepsze, gdy opiekę sprawuje pielęgniarka / pielęgniarz, a nie lekarz – zarówno w przychodniach prowadzonych przez pielęgniarki / pielęgniarzy, jak i w opiece szpitalnej. Nie stwierdzono różnic pod względem śmiertelności, zdarzeń związanych z bezpieczeństwem pacjentów, jakości życia ani poczucia własnej skuteczności. Nie jest jasne, czy istnieją jakieś różnice w względnej jakości pracy personelu medycznego.

  • Analizując poziom kwalifikacji pielęgniarek / pielęgniarzy, stwierdziliśmy, że liczba zdarzeń związanych z bezpieczeństwem pacjentów była mniejsza w przypadkach, gdy opiekę świadczyły pielęgniarki / pielęgniarze ze specjalizacją. Nie stwierdzono różnic w kwalifikacji pielęgniarek / pielęgniarzy pod względem śmiertelności pacjentów, efektów klinicznych, jakości życia i poczucia własnej skuteczności.

  • W mniejszej liczbie badań zapewniono dodatkowe szkolenia dla pielęgniarek / pielęgniarzy ze specjalizacją lub pielęgniarek / pielęgniarzy o rozszerzonych kompetencjach niż dla pielęgniarek / pielęgniarzy dyplomowanych. Nie stwierdzono żadnych różnic po uwzględnieniu dodatkowych szkoleń i poziomu odpowiedzialności w odniesieniu do żadnego z badanych przez nas punktów końcowych.

  • Jeśli chodzi o sposób zastępstwa, wyniki wykazały lepszą względną jakość pracy personelu medycznego w przypadku opieki standardowej i rozszerzonej, gdy lekarzy zastępował personel pielęgniarski.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych?

Mamy jedynie umiarkowane lub niewielkie zaufanie do prezentowanych danych naukowych ze względu na różnice dotyczące uczestników, interwencji oraz sposobu pomiaru punktów końcowych. Ponadto tylko niewielka liczba badań została przeprowadzona w krajach o niskich i średnich dochodach.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Dane naukowe są aktualne na dzień 25 czerwca 2024 r.

Butler M, Kirwan M, Mc Carthy VJC, Cole JA, Schultz TJ

Jakie są korzyści i zagrożenia związane ze stosowaniem antagonistów czynnika martwicy nowotworów α w leczeniu choroby Leśniowskiego i Crohna u dzieci?

1 week 3 days ago
Najważniejsze informacje

• Infliksymab może prowadzić do nieco częstszego osiągania remisji klinicznej (ustąpienia zauważalnych objawów) oraz remisji endoskopowej (braku stanu zapalnego stwierdzanego podczas badania jelita grubego) w porównaniu z leczeniem konwencjonalnym.

• Istnieją ograniczone dowody potwierdzające zasadność stosowania antagonistów czynnika martwicy nowotworów α (inhibitorów TNF-α) w celu indukcji remisji u dzieci chorych na chorobę Leśniowskiego i Crohna (ChLC).

• Potrzeba więcej dobrze zaprojektowanych badań, aby porównać stosowanie inhibitorów TNF-α z innymi metodami leczenia oraz zbadać kwestie dotyczące momentu rozpoczęcia terapii, dawkowania i innych szczegółów z nią związanych.

Jak leczy się chorobę Leśniowskiego i Crohna u dzieci?

W początkowym leczeniu ChLC u dzieci stosuje się sterydy, żywienie dojelitowe (specjalne płynne mieszanki pokarmowe zawierające wszystkie składniki odżywcze niezbędne do zaspokojenia potrzeb żywieniowych), immunomodulatory (substancje modyfikujące aktywność układu odpornościowego), a niekiedy także leki biologiczne (preparaty wytwarzane z organizmów żywych), takie jak inhibitory TNF-α.

Ze względu na bardziej agresywny przebieg ChLC u dzieci oraz niekiedy rozległy stan zapalny, często stosuje się inhibitory TNF-α.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy sprawdzić, czy stosowanie inhibitorów TNF-α jest bezpieczne i skuteczne w leczeniu indukcyjnym ChLC u dzieci. Leczenie indukcyjne to początkowa faza terapii farmakologicznej, której celem jest zmniejszenie stanu zapalnego, a tym samym złagodzenie objawów, co ma doprowadzić do remisji (czyli stanu, w którym objawy choroby ustępują lub zanikają całkowicie).

Co zrobiliśmy?

Poszukiwaliśmy badań, w których dokonano analizy stosowania inhibitorów TNF-α jako terapii indukcyjnej w porównaniu z konwencjonalnymi metodami leczenia (sterydami lub żywieniem dojelitowym), placebo (leczeniem pozorowanym) lub niestosowaniem leczenia u dzieci chorych na ChLC. Na koniec podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy nasze zaufanie względem danych naukowych w oparciu o takie czynniki jak metodologia badań i ich wielkość.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy tylko jedno badanie obejmujące 100 dzieci chorych na ChLC w wieku od 3 do 17 lat, leczonych w ramach terapii 1. rzutu (1. etap leczenia) infliksymabem (inhibitorem TNF-α) (50 dzieci) albo konwencjonalnymi metodami leczenia (sterydami [prednizolonem doustnie] lub wyłącznym żywieniem dojelitowym) (50 dzieci). Badanie przeprowadzono w 3 krajach w Europie. Obserwacja dzieci trwała 1 rok.

Wyniki sugerują, że infliksymab może prowadzić do nieznacznie częstszego osiągania remisji klinicznej (ustąpienia zauważalnych objawów) oraz remisji endoskopowej (braku stanu zapalnego widocznego podczas badania jelita grubego) w porównaniu z leczeniem konwencjonalnym. W uwzględnionym badaniu nie analizowano zachorowalności, zgonów z jakiejkolwiek przyczyny związanych ChLC, ani poważnych lub łagodnych działań niepożądanych.

Jakie są ograniczenia przedstawionych danych naukowych?

Mamy małe zaufanie do danych naukowych, ponieważ istnieje możliwość, że uczestnicy badań wiedzieli, jakie leczenie otrzymują. Uwzględnione badanie było niewielkie, a liczba przeprowadzonych badań jest niewystarczająca, żeby mieć pewność co do uzyskanych wyników.

Potrzebne są badania na większą skalę oceniające korzyści i szkody związane ze stosowaniem inhibitorów TNF-α w porównaniu z konwencjonalnymi metodami leczenia u dzieci z aktywną ChLC. Wśród istotnych wyników, które należy uwzględnić, znajdują się zachorowalność, zgony oraz poważne działania niepożądane.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Niniejsze dane naukowe są aktualne do czerwca 2024 roku.

Sepúlveda A, de la Piedra Bustamante MJ, Orlanski-Meyer E, Villarroel del Pino LA, Olivares Labbe MT, Gana JC

Desmopresyna w leczeniu moczenia nocnego u dzieci

1 week 3 days ago
Pytanie badawcze

Czy desmopresyna jest skutecznym sposobem leczenia moczenia nocnego u dzieci?

Najważniejsze informacje:

Desmopresyna może przynieść poprawę w przypadku moczenia nocnego u dzieci.

Tylko w jednym badaniu oceniono jakość życia.

Konieczne są dalsze badania z udziałem odpowiedniej liczby pacjentów.

Czym jest moczenie nocne? Jak działa desmopresyna?

Enureza, czy też moczenie nocne, to mimowolne oddawanie moczu podczas snu u dzieci w wieku, w którym powinny już być w stanie utrzymać suchość, czyli zwykle w wieku 5 lat. Powszechnie podawane wskaźniki częstości występowania (czyli odsetek osób w danej populacji, u których występuje moczenie nocne w danym okresie) wynoszą od 15% do 20% wśród 5-latków, 7% wśród 7-latków, 5% wśród 10-latków oraz od 2% do 3% wśród nastolatków.

W leczeniu moczenia nocnego stosowano różne metody. Desmopresyna to syntetyczna forma wazopresyny, substancji chemicznej uwalnianej przez mózg, która pomaga regulować ilość moczu wytwarzanego przez nerki. Stosuje się ją w celu kontrolowania moczenia nocnego i zmniejszania liczby jego epizodów.

Dlaczego ten przegląd jest ważny?

Chociaż moczenie nocne nie jest schorzeniem groźnym dla zdrowia i z czasem ustępuje samoistnie, wiąże się ze stygmatyzacją oraz może wpływać na jakość życia dziecka, a także na jego dobrostan emocjonalny i psychiczny. Jest to stan, który wywołuje niepokój w całej rodzinie, a dotknięte nim dzieci mogą zmagać się z niezadowoleniem rodziców, drwinami oraz być narażone na przemoc fizyczną lub emocjonalną. Skuteczne metody leczenia, które zmniejszają częstotliwość epizodów moczenia nocnego, poprawiają samoocenę dziecka, dlatego warto sprawdzić, czy desmopresyna jest równie skuteczna jak inne znane metody leczenia.

Jak leczy się to schorzenie?

• Leczenie desmopresyną

• Alarm wybudzeniowy

• Leki antycholinergiczne

• Terapia skojarzona – np. połączenie desmopresyny i alarmu wybudzeniowego, w porównaniu z leczeniem samą desmopresyną

Istnieje jeszcze kilka innych terapii, takich jak terapia behawioralna i laseroterapia, jednak skupiliśmy się na tych najczęściej stosowanych.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy sprawdzić, czy stosowanie desmopresyny:

• było skuteczne w ograniczaniu częstości występowania epizodów moczenia nocnego;

• było równie skuteczne jak inne metody leczenia, np. alarm wybudzeniowy w leczeniu moczenia nocnego;

• działało w połączeniu z innymi metodami leczenia;

• wiązało się z jakimikolwiek niepożądanymi efektami.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, w których uczestnicy zostali losowo przydzieleni do różnych grup terapeutycznych.

Szukaliśmy i uwzględniliśmy badania, w których porównywano:

• desmopresynę z niestosowaniem leczenia lub placebo;

• desmopresynę z alarmem wybudzeniowym;

• leczenie skojarzone z użyciem desmopresyny i alarmu.

Porównaliśmy i przeanalizowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy pewność co do przedstawionych danych naukowych, biorąc pod uwagę takie czynniki jak zastosowane metody badawcze i wielkość badań.

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 98 badań obejmujących 8699 uczestników, spośród których 5616 otrzymało desmopresynę.

Najważniejsze wyniki

• Stwierdziliśmy, że stosowanie desmopresyny w porównaniu z placebo może zmniejszyć liczbę przypadków moczenia nocnego, zapewniając dzieciom o jedną „suchą” noc więcej w tygodniu w trakcie leczenia. Sugeruje to, że więcej dzieci może przestać moczyć się podczas stosowania desmopresyny (28% w porównaniu z 1% dzieci, które otrzymywały placebo lub nie były poddane leczeniu).

• Prawdopodobnie więcej dzieci, które otrzymywały desmopresynę osiągnęło 14 kolejnych nocy bez moczenia się pod koniec leczenia, w porównaniu z dziećmi otrzymującymi placebo.

• Stwierdziliśmy, że kiedy desmopresynę porównano z alarmem wybudzeniowym, różnica w liczbie dzieci, które osiągnęły 14 kolejnych nocy bez moczenia była niewielka lub żadna. Dane naukowe są również niepewne co do tego, czy desmopresyna w porównaniu z alarmem wybudzeniowym zmniejsza liczbę „suchych” nocy w ciągu tygodnia.

• Stwierdziliśmy, że połączenie desmopresyny z alarmem wybudzeniowym może zwiększyć liczbę dzieci, które pod koniec leczenia osiągną 14 kolejnych nocy bez moczenia, w porównaniu ze stosowaniem samej desmopresyny.

• Stwierdziliśmy, że często zgłaszanodziałania niepożądane związane ze stosowaniem desmopresyny. Należały do nich: zawroty głowy, ból głowy, wahania nastroju, dyskomfort w jamie brzusznej, dyskomfort w okolicy nosa, hiponatremia (zmniejszenie stężenia sodu we krwi poniżej normy) oraz jeden przypadek drgawek. W 32 badaniach nie odnotowano żadnych działań niepożądanych, a w 25 badaniach działania niepożądane nie były raportowane lub nie wspomniano o nich.

Jakie są ograniczenia przedstawionych danych naukowych?

Mamy jednak ograniczone zaufanie do tych danych naukowych, ponieważ w kilku badaniach uczestnicy byli świadomi tego, jaką terapię otrzymują, a ponadto niektóre z tych badań były bardzo niewielkie.

Jak aktualny jest ten przegląd?

Dane naukowe są aktualne do stycznia 2023 r.

Hahn D, Stewart F, Raman G

Metody leczenia psychologicznego osób z osobowością dyssocjalną

1 week 5 days ago
Wprowadzenie

Osoby cierpiące na osobowość dyssocjalną (ang. antisocial personality disorder, AsPD) mogą zachowywać się w sposób, który jest szkodliwy dla nich samych lub innych osób oraz jest niezgodny z prawem. Mogą być nieuczciwe i zachowywać się agresywnie bez zastanowienia. Wiele z nich nadużywa również narkotyków i alkoholu. Niektóre rodzaje leczenia psychologicznego, takie jak terapie oparte na rozmowie lub zmianie sposobu myślenia, mogą pomóc osobom z AsPD. Celem takich terapii jest zmiana zachowania lub sposobu myślenia pacjenta, pomoc w radzeniu sobie ze złością, samookaleczeniami, nadużywaniem narkotyków i alkoholu lub z innymi negatywnymi zachowaniami.

Niniejszy przegląd stanowi aktualizację przeglądu opublikowanego w 2010 r.

Pytanie badawcze

Jakie są efekty terapii opartych na rozmowie lub zmianie sposobu myślenia u dorosłych (w wieku 18 lat i starszych) z AsPD w porównaniu ze standardową opieką, wpisaniem na listę oczekujących lub niestosowaniem leczenia?

Charakterystyka badania

Poszukiwaliśmy odpowiednich badań opublikowanych do 5 września 2019 r. Znaleźliśmy 19 takich badań, dotyczących 18 różnych interwencji psychologicznych. Przedstawiono dane z 10 badań obejmujących 605 dorosłych (w wieku 18 lat i starszych) z rozpoznaniem AsPD, przebywających w swoim środowisku naturalnym, w szpitalu lub w zakładzie karnym. W przypadku 8 interwencji przedstawiono dane zawierające główne obszary przeglądu (agresja, ponowne skazanie, funkcjonowanie ogólne/społeczne oraz zdarzenia niepożądane), jednak w niewielu z nich uwzględniono dane dotyczące uczestników z AsPD. W badaniach porównywano interwencję psychologiczną ze standardową opieką, która bywa określana jako standardowe leczenie podtrzymujące.

Większość badań przeprowadzono w Wielkiej Brytanii lub Ameryce Północnej i sfinansowano z grantów przyznanych przez główne rady ds. badań naukowych. Wśród uczestników znalazło się więcej mężczyzn (75%) niż kobiet (25%), a ich wiek wynosił średnio 35,5 roku. Czas trwania badań wahał się od 4 do 156 tygodni. W większości badań (w 10 spośród 19) zastosowano wadliwe metody, co oznacza, że nie możemy być pewni ich wyników i w rezultacie nie jesteśmy w stanie wyciągnąć wiarygodnych wniosków. 

Główne wyniki

Poniżej przedstawiamy wyniki dla poszczególnych porównań, w przypadku których dostępne były dane dotyczące głównego obszaru wyników.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) + standardowa opiekaw porównaniu z samą standardową opieką Nie odnotowano różnicy między zastosowaniem CBT w połączeniu ze standardową opieką, w porównaniu z samą standardową opieką, w odniesieniu do agresji fizycznej lub funkcjonowania społecznego, jednak dane naukowe w tej kwestii są niepewne.

Poradnictwo dotyczące impulsywnego stylu życia + standardowa opieka w porównaniu z samą standardową opieką Nie odnotowano różnicy między grupami pod względem agresji lub zdarzeń niepożądanych, takich jak zgon lub osadzenie w zakładzie karnym, jednak dane naukowe w tej kwestii są bardzo niepewne.

Kierowanie zależnościami + standardowe leczenie podtrzymujące w porównaniu z samym standardowym leczeniem podtrzymującym Łączne zastosowanie kierowania zależnościami i standardowego leczenia podtrzymującego, w porównaniu z samym leczeniem podtrzymującym, może nieznacznie poprawiać funkcjonowanie społeczne.

Program dla osób kierujących pod wpływem substancji psychoaktywnych + osadzenie w zakładzie karnymw porównaniu z samym osadzeniem w zakładzie karnym Nie odnotowano różnicy między grupami pod względem odsetka ponownych skazań (ponownych aresztowań), jednak dane naukowe są bardzo niepewne.

Terapia schematów w porównaniu ze standardową opieką Jeśli chodzi o odsetek ponownych skazań, dane naukowe dotyczące wpływu terapii schematów w porównaniu ze standardową opieką są bardzo niepewne. Istnieją pewne dane naukowe wskazujące, że w porównaniu ze standardową opieką, terapia schematów może poprawić jeden z aspektów funkcjonowania społecznego – czas do uzyskania przepustki na wyjście bez eskorty. Nie stwierdzono różnicy między terapią schematów i standardową opieką pod względem ogólnej liczby zdarzeń niepożądanych sklasyfikowanych ogólnie jako wyniki negatywne, jednak dane naukowe są bardzo niepewne.

Trening rozwiązywania problemów społecznych + psychoedukacja w porównaniu ze standardową opieką Nie odnotowano różnicy między grupami pod względem poziomu funkcjonowania społecznego uczestników, jednak dane naukowe są bardzo niepewne.

Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) w porównaniu ze standardową opieką Istniały przesłanki wskazujące na to, że w porównaniu ze standardową opieką, DBT może zmniejszyć liczbę dni, w których dochodzi do samookaleczeń, jednak dane naukowe są bardzo niepewne.

Zarządzanie ryzykiem psychospołecznym (program PSRM „Resettle”) w porównaniu ze standardową opieką Nie odnotowano różnicy między PSRM i standardową opieką pod względem liczby przestępstw zgłoszonych w ciągu roku po zwolnieniu z więzienia, ani pod względem ryzyka zgonu w trakcie trwania badania, chociaż dane naukowe są bardzo niepewne.

Wnioski

Z przeglądu wynika, że nie ma wystarczających danych naukowych dobrej jakości, aby można było zalecić lub odrzucić jakiekolwiek leczenie psychologiczne u osób z rozpoznaniem AsPD.

Gibbon S, Khalifa NR, Cheung NH-Y, Völlm BA, McCarthy L

Jakie antybiotyki do stosowania miejscowego są najskuteczniejsze w leczeniu bakteryjnego zapalenia rogówki?

1 week 5 days ago
Najważniejsze informacje
  • W przypadku podejrzenia bakteryjnego zapalenia rogówki (przezroczystej warstwy w przedniej części oka) kluczowe jest szybkie rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia.

  • W przypadku bakteryjnego zapalenia rogówki najkrótszy czas gojenia można uzyskać stosując terapię skojarzoną wankomycyną i ceftazydymem, monoterapię moksyfloksacyną lub terapię skojarzoną cefazoliną i tobramycyną, natomiast najdłuższy czas gojenia może wiązać się z monoterapią cyprofloksacyną. Trzy metody leczenia, w przypadku których ryzyko wystąpienia szkód – takich jak podrażnienie czy perforacja rogówki (powstanie otworu w rogówce) – było najmniejsze, to terapia skojarzona wankomycyną i ceftazydymem, terapia skojarzona cefazoliną i gentamycyną oraz terapia skojarzona chlorheksydyną i cefazoliną.

  • Potrzebne są dalsze badania, aby zwiększyć nasze zaufanie do danych naukowych.

Czym jest bakteryjne zapalenie rogówki?

Rogówka to przezroczysta warstwa przedniej części gałki ocznej, która umożliwia widzenie, a także chroni oko. Bakteryjne zapalenie rogówki to zakażenie rogówki wywołane przez bakterie. Może powodować ból, zaczerwienienie, niewyraźne widzenie, a w przypadku opóźnionego leczenia doprowadzić do uszkodzenia wzroku, oślepnięcia, a nawet utraty oka. Leczenie zazwyczaj polega na stosowaniu antybiotykowych kropli do oczu w celu zwalczenia zakażenia, a w niektórych przypadkach konieczna jest operacja, której celem jest uratowanie wzroku lub oka, np. przeszczep rogówki.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Naszym celem była identyfikacja najlepszej miejscowej terapii antybiotykami w leczeniu bakteryjnego zapalenia rogówki. Za najlepszą metodę uznaliśmy taką, która pozwala osiągnąć całkowite wyleczenie rogówki w jak najkrótszym czasie. Wzięliśmy pod uwagę zmniejszenie rozmiarów owrzodzenia rogówki (otwartej rany w zewnętrznej części rogówki), ostrość widzenia po zakończeniu leczenia oraz ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, w których porównywano różne antybiotykowe krople do oczu z placebo (leczeniem pozorowanym polegającym na przyjmowaniu np. kropli do oczu zawierających mieszankę soli i wody). Chcieliśmy dowiedzieć się, które antybiotykowe krople do oczu są najskuteczniejsze w zwalczaniu zakażenia i powodują najmniej skutków ubocznych. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki tych badań, a także oceniliśmy naszą pewność co do danych naukowych na podstawie takich czynników, jak metodyka oraz wielkość badanej próby.

Czego się dowiedzieliśmy?

W analizie uwzględniliśmy 23 badania, w których wzięło udział łącznie 2692 osoby. Badania różniły się w dużym stopniu pod względem rodzaju zastosowanych antybiotyków, jaki i analizowanych efektów leczenia. Pogrupowaliśmy antybiotyki według klasy leków oraz kombinacji, tworząc 10 ogólnych grup. Najkrótszy czas do wygojenia odnotowano w przypadku terapii skojarzonej wankomycyną i ceftazydymem, monoterapii moksyfloksacyną oraz terapii skojarzonej cefazoliną i tobramycyną. W przypadku terapii samą cyprofloksacyną odnotowano najdłuższy czas do wygojenia. Terapia skojarzona wankomycyną i ceftazydymem, terapia skojarzona cefazoliną i gentamycyną oraz terapia skojarzona chlorheksydyną i cefazoliną wiązały się z najmniejszym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych.

Jakie są ograniczenia dostępnych danych naukowych

Mamy małą pewność co do wiarygodności zebranych danych. Choć badane metody leczenia oraz uwzględnione w badaniach populacje były zróżnicowane, w dużej mierze odzwierciedlało to praktykę kliniczną oraz istniejącą obecnie niepewność co do tego, który sposób leczenia jest najlepszy. Pomiędzy poszczególnymi badaniami występowały również liczne różnice dotyczące założeń badawczych, stopnia ciężkości zakażenia oraz sposobów pomiaru wyników. Wyniki przedstawione w tym przeglądzie mogą ulec zmianie wraz z pojawieniem się nowych danych naukowych.

Jak aktualne są te dane?

Niniejszy przegląd obejmuje dane aktualne do sierpnia 2024 r.

Song A, Yang Y, Henein C, Bunce C, Qureshi R, Ting DSJ

Jakie są korzyści i szkody wynikające ze stosowania laseroterapii przezczaszkowej u osób po udarze mózgu spowodowanym zablokowaniem naczynia krwionośnego?

1 week 6 days ago
Najważniejsze informacje
  • Laseroterapia przezczaszkowa (terapia światłem o małym natężeniu stosowana w obrębie głowy) nie zmniejsza liczby osób, które umierają lub doświadczają niepełnosprawności w stopniu od umiarkowanego do ciężkiego w ciągu 90 dni po wystąpieniu udaru niedokrwiennego mózgu (stanu, w którym przepływ krwi do mózgu zostaje zablokowany przez skrzeplinę).

  • Wyniki dotychczas opublikowanych badań nie dostarczają wystarczających danych, które przemawiałyby za rutynowym stosowaniem przezczaszkowej terapii laserowej u osób po udarze niedokrwiennym mózgu.

Czym jest udar niedokrwienny mózgu i jak się go leczy?

Udar niedokrwienny mózgu występuje, gdy skrzeplina blokuje tętnicę w mózgu, odcinając dopływ krwi i powodując obumieranie komórek mózgowych. Osoba przechodząca udar niedokrwienny może czuć się zdezorientowana, osłabiona lub mieć trudności z mówieniem lub poruszaniem się.

Obecnie główne metody leczenia udaru niedokrwiennego mózgu obejmują dożylne podanie leków w celu rozpuszczenia skrzeplin oraz zabiegi chirurgiczne służące do usunięcia skrzeplin z naczyń mózgowych. Obie te metody określane są mianem terapii reperfuzyjnych – metod leczenia, których celem jest ponowne udrożnienie zablokowanych naczyń krwionośnych i przywrócenie dopływu krwi do tkanki mózgowej.

Dlaczego ten przegląd jest ważny?

Zakres uszkodzenia mózgu po udarze niedokrwiennym mózgu zależy od tego, jak długo mózg był pozbawiony tlenu, ponieważ komórki mózgowe mogą przetrwać bez tlenu tylko przez ograniczony czas. Dlatego leczenie reperfuzyjne należy wdrożyć jak najwcześniej. Jednak u niektórych osób, pomimo zastosowanego leczenia, nadal występuje ciężka niepełnosprawność, a nawet dochodzi do śmierci. Dlatego musimy szukać nowych metod leczenia.

Laseroterapia przezczaszkowa jest również znana jako fotobiomodulacja, terapia światłem o małym natężeniu lub terapia laserowa z wykorzystaniem bliskiej podczerwieni. Ta nieinwazyjna technologia wykorzystuje energię lasera, która przenika przez skórę głowy i czaszkę, stymulując procesy regeneracyjne mózgu. Uważa się ją za obiecującą metodę wspierającą poprawę stanu zdrowia pacjentów po udarze niedokrwiennym mózgu.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Chcieliśmy się dowiedzieć, czy laseroterapia przezczaszkowa może pomóc zmniejszyć stopień niepełnosprawności i liczbę zgonów u osób po udarze niedokrwiennym mózgu oraz czy wiąże się ona z jakimikolwiek szkodami dla zdrowia.

Co zrobiliśmy?

Szukaliśmy badań, w których laseroterapię przezczaszkową porównywano z terapią pozorowaną (fikcyjną) lub z niestosowaniem leczenia u osób po udarze niedokrwiennym mózgu, niezależnie od tego, czy w obu grupach stosowano dodatkowo standardowe leczenie. Oceniliśmy jakość włączonych badań, porównaliśmy i podsumowaliśmy ich wyniki, a także określiliśmy naszą pewność co do wiarygodności tych danych.

Czego się dowiedzieliśmy?

W analizie uwzględniliśmy 4 badania, w których łącznie wzięło udział 1420 osób po udarze niedokrwiennym mózgu. Badania uwzględnione w przeglądzie opublikowano w latach 2007–2014 i przeprowadzono je w różnych szpitalach w Europie, Ameryce Północnej, Ameryce Południowej, Azji lub na więcej niż jednym z tych kontynentów. W badaniu wzięli udział głównie mężczyźni (59,6%), których średni wiek wynosił 68,3 roku. Wszyscy zostali włączeni do badań w ciągu 24 godzin od wystąpienia objawów udaru.

W porównaniu z leczeniem pozorowanym, laseroterapia przezczaszkowa ma niewielki lub żaden wpływ na różnicę w liczbie osób z umiarkowaną lub ciężką niepełnosprawnością lub zgonów w ciągu 90 dni po udarze mózgu. Metoda ta może mieć niewielki lub żaden wpływ na śmiertelność oraz poprawę stanu zdrowia pacjentów po udarze, a także prawdopodobnie ma niewielki lub żaden wpływ na występowanie działań niepożądanych. Jednak może nieznacznie zmniejszać ryzyko poważnych powikłań.

Jakie są ograniczenia dostępnych danych naukowych

Badania włączone do przeglądu były zazwyczaj małe i przeprowadzono je co najmniej 10 lat temu. Niespójności w wynikach poszczególnych badań ograniczyły naszą zdolność do wyciągnięcia wniosków. W jednym badaniu nie wyjaśniono, czy osoby oceniające stan zdrowia pacjentów wiedziały, do której grupy należeli uczestnicy. Mogło to wpłynąć na sposób rejestrowania lub interpretowania wyników dotyczących niepełnosprawności, poprawy stanu zdrowia pacjenta oraz poważnych działań niepożądanych.

Jak aktualne są te dane?

Dane są aktualne do sierpnia 2024 roku.

He H, Zhang Z, Chen H, Jiang Z, Wang Y, Song X, Liu J, Wu S

Jak dokładna jest skala nasilenia lęku Becka w rozpoznawaniu zaburzeń lękowych u dorosłych?

1 week 6 days ago
Najważniejsze informacje

Obecnie dostępne są krótsze kwestionariusze służące do wstępnej oceny zaburzeń lękowych u dorosłych, które warto rozważyć przed zastosowaniem skali nasilenia lęku Becka (ang. Beck Anxiety Inventory, BAI). Obecnie nie jest jasne, czy skalę BAI należy stosować w rozpoznawaniu zaburzeń lękowych u dorosłych, ponieważ:

  • liczba badań uwzględnionych w naszych analizach była niewielka;

  • jakość badań była ograniczona; oraz

  • w większości badań uwzględniono populacje pochodzące z różnych specjalistycznych placówek klinicznych, charakteryzujące się różnymi współistniejącymi schorzeniami.

Dlaczego wczesne wykrywanie zaburzeń lękowych jest ważne?
Chociaż zaburzenia lękowe występują powszechnie, często pozostają nierozpoznane, nawet u osób, które odniosłyby korzyści z leczenia. Z tego powodu niektórzy eksperci zalecają przeprowadzanie badań przesiewowych pod kątem występowania lęku. Inni eksperci nie popierają badań przesiewowych, ponieważ mogą one fałszywie wskazywać na zaburzenia lękowe, których w rzeczywistości nie ma (tzw. wynik fałszywie dodatni) lub pominąć osoby cierpiące na zaburzenia lękowe (tzw. wynik fałszywie ujemny). Wyniki fałszywie dodatnie mogą pozbawić zasobów tych, którzy najbardziej ich potrzebują, a także wywołać niepotrzebne obawy, prowadzić do wykonania dalszych badań i podjęcia leczenia, podczas gdy wyniki fałszywie ujemne mogą opóźnić rozpoczęcie leczenia. Termin „jakiekolwiek zaburzenie lękowe” (ang. any anxiety disorder, AAD) obejmuje różne schorzenia psychiczne. Może to być m.in. zaburzenie lękowe uogólnione (ang. generalised anxiety disorder, GAD) oraz zaburzenie lękowe z napadami lęku (ang. panic disorder, PD).

Czym jest skala nasilenia lęku Becka?
Skala nasilenia lęku Becka (BAI) jest kwestionariuszem. Pierwotnie twórcy opracowali to narzędzie w celu oceny nasilenia lęku, jednak wykorzystuje się je również w badaniach przesiewowych. Uczestnicy odpowiadają na 21 pytań, oceniając każde z nich w skali od 0 do 3. Po udzieleniu odpowiedzi na wszystkie pytania, wyniki sumuje się, co daje wynik końcowy w przedziale od 0 do 63. Jeśli wynik jest równy lub większy od określonej wartości (tzw. wartości granicznej), sugeruje to prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzenia lękowego. W przypadku skali BAI często stosuje się wartość graniczną ≥16. Zastosowanie skali BAI pozwala uzyskać proste i szybkie wyniki. Osoby, które osiągną większe wyniki w skali BAI mogą wymagać dalszych działań.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?
Chcieliśmy sprawdzić, w jakim stopniu skala BAI pozwala stwierdzić, czy dana osoba dorosła cierpi na zaburzenia lękowe, czy też nie.

Co zrobiliśmy?
Szukaliśmy badań, w których w rozpoznawaniu lęku wykorzystano skalę BAI. Następnie połączyliśmy wyniki uzyskane w tych badaniach.

Czego się dowiedzieliśmy?
W niniejszym przeglądzie uwzględniono wyniki 10 badań zawierających informacje na temat skali BAI w rozpoznawaniu AAD (nasza najważniejsza analiza), 8 badań dostarczających informacji na temat GAD oraz 4 badań dotyczących PD. Łącznie w niniejszym przeglądzie uwzględniono 14 badań obejmujących 6232 uczestników. 9 badań przeprowadzono w różnych specjalistycznych placówkach klinicznych, 2 badania w placówkach nieklinicznych, a 3 badania w różnych typach placówek.
• W łącznej analizie wyników stwierdzono, że jeśli skalę BAI zastosuje się w grupie 1000 osób, w której u 270 osób potwierdzono AAD to:
• Spośród 241 osób, które uzyskały pozytywny wynik, 95 zostałoby błędnie zakwalifikowanych jako osoby z AAD (wyniki fałszywie dodatnie).
• Spośród 759 osób, które uzyskały ujemny wynik, 124 zostałoby błędnie zakwalifikowanych jako osoby bez AAD (wyniki fałszywie ujemne).

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych?
Badania były bardzo zróżnicowane, a każda analiza obejmowała zaledwie kilka z nich; ponadto jakość badań była ograniczona, co oznacza, że nie mieliśmy pewności co do wyników. Ponadto niektóre osoby biorące udział w badaniach odczuwały lęk przed wypełnieniem skali BAI lub informacje na ten temat nie były dostępne. W związku z tym w niektórych badaniach uwzględniono osoby, które wzięły w nich udział, ale nie reprezentują one grupy osób, które powinny poddać się badaniom przesiewowym.

Co to oznacza?
Ponieważ dane z badań były ograniczone, nie mogliśmy być pewni, czy skala BAI jest dobrym testem przesiewowym. Wyniki odzwierciedlają przede wszystkim zastosowanie skali BAI w różnych specjalistycznych warunkach klinicznych. Wciąż nie wiemy jednak, dla kogo i w jakich sytuacjach wdrożenie BAI przyniesie lepsze efekty. Obecnie dostępne są krótsze kwestionariusze opracowane z myślą o wstępnej ocenie zaburzeń lękowych, które warto rozważyć w pierwszej kolejności.

Jak aktualne są prezentowane dane naukowe?
Dane są aktualne na dzień 12 lipca 2024 roku.

Eck S, Dümmler D, Aktürk Z, Korman M, Dawson S, Schneider A, Hapfelmeier A, Linde K, Fomenko A

Jakie połączenie metod rozpoznawania i leczenia nadmiernego krwawienia po porodzie (krwotoku poporodowego) jest najbardziej skuteczne?

2 weeks 2 days ago
Najważniejsze informacje
  • Stwierdziliśmy, że skuteczniejsze niż stosowanie oceny wzrokowej do rozpoznania krwotoku poporodowego (ang. postpartum haemorrhage, PPH) oraz standardowego postępowania terapeutycznego było połączenie rozpoznania opartego na: 1) podejrzeniach klinicznych położnej lub 2) utracie krwi wynoszącej od 300 ml do 500 ml mierzonej za pomocą specjalistycznego worka (krew zbierana jest do plastikowego worka z oznaczeniami objętości) wraz z oceną parametrów klinicznych (np. tętna, ciśnienia tętniczego, napięcia macicy i intensywności krwawienia) lub 3) utracie krwi o objętości ≥500 ml mierzonej przy użyciu takiego worka w połączeniu ze standardowym postępowaniem terapeutycznym.

  • W przypadku stosowania tego samego schematu leczenia w PPH skuteczniejsze okazało się rozpoznawanie oparte na 1) podejrzeniach klinicznych położnej lub 2) utracie krwi wynoszącej od 300 ml do 500 ml mierzonej za pomocą specjalistycznego worka wraz z oceną parametrów klinicznych lub 3) utracie krwi o objętości wynoszącej ≥500 ml mierzonej przy użyciu wcześniej wspomnianego worka niż rozpoznanie oparte na 1) podejrzeniach klinicznych położnej lub 2) utracie krwi o objętości ≥500 ml mierzonej przy użyciu specjalistycznego worka.

Czym jest krwotok poporodowy?

Krwotok poporodowy (PPH) definiuje się zazwyczaj jako utratę krwi wynoszącą ≥500 ml w ciągu pierwszych 24 godzin po porodzie.

Dlaczego ten przegląd jest ważny?

Krwotok poporodowy jest jedną z najczęstszych przyczyn zgonów matek podczas porodu na całym świecie. Ograniczenie szkód spowodowanych PPH wymaga połączenia trafnego rozpoznania i skutecznego leczenia. Celem naszego przeglądu było ustalenie, które kombinacje są najskuteczniejsze.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?

Naszym celem było ustalenie, które kombinacje metod rozpoznawania i leczenia PPH są najskuteczniejsze.

Co zrobiliśmy?

Przeanalizowaliśmy odpowiednie badania, aby ustalić, które kombinacje metod rozpoznawania i leczenia PPH są najskuteczniejsze. W badaniu uwzględniliśmy kobiety rodzące naturalnie lub przez cięcie cesarskie w dowolnym miejscu (przychodnie położnicze, szpitale, porody domowe).

Przykładowe sposoby rozpoznawania krwotoku poporodowego obejmują następujące działania osoby oceniającej: rozpoznanie kliniczne; ocenę utraty krwi i oszacowanie jej objętości (ocena wzrokowa); pomiar objętości utraconej krwi w specjalistycznym worku lub tacy z podziałką (metoda objętościowa); pomiar objętości utraconej krwi w specjalistycznym worku w połączeniu z obserwacją (np. tętna i ciśnienia tętniczego) oraz zważenie utraconej krwi przy użyciu wagi (metoda grawimetryczna).

Przykłady metod leczenia PPH obejmują standardowe postępowanie (zwykłą praktykę szpitalną) oraz pakiety terapeutyczne, w ramach których stosuje się jednocześnie różne metody leczenia, takie jak pakiet MOTIVE (M – masaż macicy w celu wywołania skurczów, O – podawanie leków, takich jak oksytocyna, w celu wywołania skurczów macicy, T – podawanie kwasu transaneksamowego (leku stosowanego w celu spowolnienia krwawienia), IV – płyny dożylne: płyny podawane w kroplówce w celu utrzymania ciśnienia tętniczego, E – badanie pacjentki i intensyfikacja leczenia: jeżeli krwawienie nie ustaje, wezwanie pomocy i rozważenie innych metod leczenia).

Czego się dowiedzieliśmy?

Znaleźliśmy 5 badań, w których wzięło udział 236 771 kobiet.

Jesteśmy przekonani, że rozpoznawanie PPH na podstawie 1) podejrzeń klinicznych położnej lub 2) utraty krwi o objętości wynoszącej od 300 ml do 500 ml mierzonej za pomocą specjalistycznego worka w połączeniu z pakietem MOTIVE jest skuteczniejsze niż ocena wzrokowa połączona ze standardowym postępowaniem w zmniejszaniu PPH o objętości ≥500 ml oraz ≥1000 ml. Prawdopodobnie ma jednak niewielki lub żaden wpływ na potrzebę przetaczania krwi, stosowania innych terapii farmakologicznych oraz ryzyko zgonu matki.

Jesteśmy pewni, że rozpoznawanie krwotoku poporodowego na podstawie 1) podejrzeń klinicznych położnej lub 2) utraty krwi o objętości wynoszącej co najmniej 500 ml mierzonej za pomocą specjalistycznego worka w połączeniu z pakietem MOTIVE jest skuteczniejsze niż ocena wzrokowa połączona ze standardowym postępowaniem w zmniejszaniu PPH o objętości ≥500 ml. Prawdopodobnie ma jednak niewielki lub żaden wpływ na zmniejszenie PPH o objętości wynoszącej ≥1000 ml oraz konieczność przetoczenia krwi, a także może mieć niewielki lub żaden wpływ na ryzyko zgonu matki. Mamy pewność, że powoduje to zwiększenie zapotrzebowania na dodatkowe terapie farmakologiczne.

Jesteśmy przekonani, że rozpoznawanie PPH na podstawie 1) podejrzeń klinicznych położnej lub 2) utraty krwi o objętości wynoszącej od 300 ml do 500 ml mierzonej za pomocą specjalistycznego worka wraz z oceną parametrów klinicznych lub 3) utraty krwi o objętości ≥500 ml, którą mierzono przy użyciu wcześniej wspomnianego worka w połączeniu z pakietem MOTIVE jest skuteczniejsze niż rozpoznawanie oparte na 1) podejrzeniach klinicznych położnej lub 2) utracie krwi o objętości ≥500 ml mierzonej za pomocą specjalistycznego worka, również w połączeniu z pakietem MOTIVE, pod względem zmniejszania PPH o objętości ≥500 ml, PPH o objętości ≥1000 ml oraz potrzeby stosowania dodatkowego leczenia farmakologicznego. Prawdopodobnie nie ma to większego wpływu na konieczność przeprowadzenia przetoczenia krwi, a także może mieć niewielki lub żaden wpływ na ryzyko zgonu matki.

Rozpoznawanie oparte na pomiarze objętości utraconej krwi za pomocą specjalistycznego worka w połączeniu ze standardowym postępowaniem (E) (tj. standardowym postępowaniem w europejskim systemie ochrony zdrowia, które może różnić się od standardowego postępowania w krajach o niskich dochodach ze względu na dostęp do bardziej skutecznych metod leczenia) w porównaniu z oceną wzrokową połączoną ze standardowym postępowaniem (E) prawdopodobnie nie ma większego wpływu na konieczność przeprowadzenia przetoczenia krwi.

Jesteśmy przekonani, że rozpoznawanie oparte na metodzie grawimetrycznej w połączeniu ze standardowym postępowaniem jest skuteczniejsze niż to oparte na pomiarze przy użyciu specjalistycznego worka połączone ze standardowym postępowaniem w ograniczaniu PPH o objętości ≥500 ml. Jednakże może mieć niewielki lub żaden wpływ na konieczność przeprowadzenia przetoczenia krwi.

Rozpoznanie oparte na zastosowaniu tacy pomiarowej w połączeniu ze standardowym postępowaniem w porównaniu z tym wykorzystującym specjalistyczny worek pomiarowy wraz ze standardowym postępowaniem może prowadzić do niewielkich lub żadnych różnic w ograniczaniu PPH o objętości ≥500 ml oraz ≥1000 ml.

Rozpoznawanie oparte na metodzie grawimetrycznej połączone ze standardowym postępowaniem w porównaniu z rozpoznawaniem opartym na metodzie z użyciem tacy pomiarowej połączonym ze standardowym postępowaniem może powodować niewielką lub żadną różnicę w ograniczaniu PPH o objętości ≥500 ml.

Jakie są ograniczenia prezentowanych danych naukowych?

Wszystkie nasze badania dotyczyły kobiet rodzących naturalnie, a większość z nich przeprowadzono w warunkach szpitalnych. Chcielibyśmy uzyskać więcej informacji na temat kobiet rodzących przez cesarskie cięcie oraz porodów odbywających się w innych warunkach, takich jak porody domowe. Chcielibyśmy również uzyskać więcej informacji dotyczących skutków ubocznych oraz tego, jak kobiety oceniają jakość opieki.

Jak aktualne są te dane naukowe?

Przedstawione dane są aktualne na dzień 18 października 2024 roku.

Yunas I, Price MJ, Vigneswaran K, Tobias A, Devall AJ, Coomarasamy A

Leczenie opioidami objawów zespołu odstawienia opioidów u noworodków

3 weeks 2 days ago
Pytanie badawcze

Ocena skuteczności i bezpieczeństwa stosowania opioidów w porównaniu z lekami uspokajającymi lub metodami niefarmakologicznymi w leczeniu noworodkowego zespołu abstynencyjnego (ang. neonatal abstinence syndrome, NAS) spowodowanego odstawieniem opioidów.

Wprowadzenie

Stosowanie opioidów (przepisanych lub nielegalnych) przez kobiety w ciąży może powodować u ich noworodków objawy odstawienne, określane zbiorczo jako noworodkowy zespół abstynencyjny (ang. neonatal abstinence syndrome, NAS). Objawy te mogą prowadzić do zaburzeń relacji między matką a niemowlęciem, trudności ze snem i karmieniem, utraty masy ciała oraz drgawek. Metody leczenia noworodków stosowane w celu złagodzenia objawów NAS i ograniczenia powikłań obejmują środki wspomagające (takie jak smoczek, owijanie, ciasne otulanie, częste podawanie niewielkich porcji pokarmu, bliski kontakt skóra do skóry poprzez noszenie dziecka w chuście oraz inne metody), przepisywanie opioidów lub środków uspokajających, lub stosowanie obu tych metod jednocześnie.

Charakterystyka badań

Dane naukowe zawarte w niniejszym przeglądzie Cochrane są aktualne do września 2020 roku.

Najważniejsze wyniki

W analizie uwzględniliśmy 16 badań obejmujących 1110 niemowląt z objawami odstawiennymi wynikającymi ze stosowania opioidów przez matki w czasie ciąży. Jedenaście z 16 uwzględnionych badań przeprowadzono w Stanach Zjednoczonych. Po jednym badaniu przeprowadzono w każdym z następujących krajów: Australia, Niemcy, Iran, Szkocja i Szwajcaria. Wzięliśmy pod uwagę siedem badań, które mogły dostarczyć wiarygodnych wyników (charakteryzujących się niskim ryzykiem błędu systematycznego). Wszystkie badania obejmowały stosunkowo niewielką liczbę pacjentów, a większość z nich dotyczyła niemowląt, których matki zażywały opioidy oraz inne substancje uzależniające. Część preparatów stosowanych w leczeniu niemowląt w badaniach uwzględnionych w przeglądzie nie spełniała wymogów regulacyjnych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u niemowląt.

Nie ma wystarczających danych naukowych, aby ocenić skuteczność i bezpieczeństwo samych interwencji niefarmakologicznych w porównaniu z interwencjami niefarmakologicznymi w skojarzeniu ze środkiem farmakologicznym (lekiem, takim jak opioid lub środek uspokajający) w leczeniu NAS. W jednym badaniu klinicznym wykazano, że dodanie opioidu (morfiny) do leczenia wspomagającego, w porównaniu z samym leczeniem wspomagającym wydłużało czas hospitalizacji i trwania leczenia, ale skracało liczbę dni potrzebnych do odzyskania odpowiedniej masy urodzeniowej oraz czas trwania codziennej opieki wspomagającej.

Dane z sześciu badań klinicznych sugerują, że stosowanie opioidów może zmniejszyć odsetek niepowodzeń terapeutycznych w porównaniu ze stosowaniem środków uspokajających, takich jak fenobarbital czy diazepam. Niepowodzenie leczenia oznacza brak kontroli objawów, definiowany jako brak obniżenia znormalizowanego wyniku w skali NAS z poziomu klinicznie istotnego do poziomu klinicznie „bezpiecznego”. Ponadto dane naukowe z tych sześciu badań klinicznych wykazały, że stosowanie opioidów może mieć niewielki wpływ lub nie mieć żadnego wpływu na czas trwania hospitalizacji lub leczenia w porównaniu ze stosowaniem środków uspokajających, takich jak fenobarbital lub diazepam. Rodzaj stosowanego opioidu (morfina, metadon lub buprenorfina) miał niewielki lub żaden wpływ na częstość niepowodzenia leczenia. Jednak stosowanie buprenorfiny – leku opioidowego – prawdopodobnie skraca czas hospitalizacji i czas trwania leczenia w porównaniu z morfiną. Nie ma wystarczających danych naukowych pozwalających ocenić skuteczność i bezpieczeństwo stosowania klonidyny, leku uspokajającego.

Zidentyfikowaliśmy sześć badań w toku oraz cztery badania oczekujące na klasyfikację, których wyniki nie zostały uwzględnione w niniejszym przeglądzie.

Pewność danych naukowych

W przypadku większości opisanych punktów końcowych poziom pewności danych naukowych był niski lub bardzo niski. Istnieje umiarkowana pewność, że stosowanie opioidów zmniejsza ryzyko niepowodzenia leczenia w porównaniu ze stosowaniem środków uspokajających, takich jak fenobarbital lub chlorpromazyna. Istnieje umiarkowana pewność, że stosowanie buprenorfiny podjęzykowo (podawanej pod język) skraca czas trwania leczenia i hospitalizacji w porównaniu ze stosowaniem morfiny.

Zankl A, Martin J, Davey JG, Osborn DA
Checked
8 hours 29 minutes ago
Subscribe to Najnowsze streszczenia po polsku feed