– W przypadku chorych hospitalizowanych z powodu COVID-19 stosowanie leków rozrzedzających krew w dużych dawkach powoduje nieznaczną lub żadną różnicę pod względem ryzyka zgonu oraz zwiększa ryzyko mniejszego krwawienia, w porównaniu ze stosowaniem leków rozrzedzającymi krew w małych dawkach. Podawanie leków rozrzedzających krew, w porównaniu z niestosowaniem tych leków, może zmniejszyć śmiertelność.

– Istnieje duże prawdopodobieństwo, że wyniki nowych badań nie zmienią dotychczasowych wniosków dotyczących wpływu stosowania różnych dawek leków rozrzedzających krew na ryzyko zgonu i mniejszego krwawienia. Należy jednak przeprowadzić wysokiej jakości badania, aby przeanalizować konieczność stosowania wspomagania oddechowego; podawania leków rozrzedzających krew w porównaniu z ich niestosowaniem; stosowania różnych leków rozrzedzających krew; oraz długotrwałego ich podawania.

COVID-19 (choroba spowodowana przez SARS-CoV-2 – przyp. tłum.) zwykle atakuje płuca i drogi oddechowe; jednak oprócz problemów z oddychaniem u około 16% hospitalizowanych z powodu COVID-19 występują problemy z naczyniami krwionośnymi, co prowadzi do powstawania skrzeplin w tętnicach, żyłach i w płucach. U prawie połowy wszystkich osób z ciężką postacią COVID-19, przebywających na oddziałach intensywnej terapii, mogą powstawać zakrzepy w żyłach lub tętnicach.

Leki rozrzedzające krew zapobiegają tworzeniu się szkodliwych zakrzepów krwi (zakrzepicy żył głębokich, ZŻG). Mogą one jednak powodować działania niepożądane, takie jak krwawienie. Niektóre wytyczne zalecają podawanie leków rozrzedzających krew przy pierwszym przyjęciu do szpitala z powodu COVID-19, aby zapobiec rozwojowi skrzeplin, zamiast czekania na rozwój skrzepliny, a następnie leczenia jej lekami rozrzedzającymi krew.

Chcieliśmy sprawdzić, czy podawanie leków rozrzedzających krew u chorych hospitalizowanych z powodu COVID-19 jako środka zapobiegawczego zmniejszyło liczbę zgonów w porównaniu z osobami, które nie otrzymały żadnego leczenia lub otrzymały placebo (identycznie wyglądające leczenie, ale bez aktywnego składnika). Ponadto próbowaliśmy ustalić, czy osoby te wymagały mniejszej pomocy przy oddychaniu; czy nadal tworzyły się u nich szkodliwe skrzepliny, czy wystąpiło u nich krwawienie i czy wystąpiły u nich inne objawy niepożądane.

Poszukiwano badań, w których oceniano leki rozrzedzające krew podawane chorym hospitalizowanym z powodu COVID-19 w celu zapobiegania zakrzepom krwi. Badania mogły mieć dowolną konstrukcję, o ile porównywano się w nich leki rozrzedzające krew z innymi lekami rozrzedzającymi krew, niestosowaniem leczenia lub z placebo. Badania mogły odbywać się w dowolnym miejscu na świecie, a uczestnicy mogli być w dowolnym wieku, o ile przebywali w szpitalu z potwierdzoną chorobą COVID-19. Tam, gdzie było to uzasadnione, wyniki analizowaliśmy łącznie.

Uwzględniliśmy 7 badań z udziałem 16 185 chorych hospitalizowanych z powodu COVID-19 przebywających na oddziałach intensywnej terapii, oddziałach szpitalnych lub oddziałach ratunkowych. Badania pochodziły z Brazylii (2), Iranu (1), Włoch (1) i z USA (1), a dwa przeprowadzono w więcej niż jednym kraju. W badaniach brały udział osoby w wieku od 55 do 68 lat. Badania trwały od 15 do 90 dni i dostarczyły dowodów na temat zgonów, krwawień, tworzenia się skrzeplin, długości pobytu w szpitalu i występowania objawów niepożądanych. Odnotowano niewielką liczbę lub brak danych dotyczących konieczności stosowania wspomagania oddechowego (pomocy w oddychaniu), zgonów spowodowanych COVID-19 oraz jakości życia.

Większe dawki leków rozrzedzających krew w porównaniu z mniejszymi dawkami (4 badania, 4647 chorych)
U chorych, którym podawano większe dawki leków rozrzedzających krew, w porównaniu z chorymi otrzymującymi mniejsze dawki, różnica pod względem śmiertelności była niewielka lub żadna. Jednak u osób stosujących większe dawki leku częściej występowały mniejsze krwawienia niż u osób przyjmujących mniejsze dawki antykoagulantów. U chorych, którzy otrzymywali większe dawki leków rozrzedzających krew, występowało prawdopodobnie mniej zatorów płucnych (skrzeplin w płucach lub naczyniach krwionośnych prowadzących do płuc), nieco więcej poważnych (cięższych) krwawień i prawdopodobnie niewiele lub wcale nie różnili się pod względem czasu spędzonego w szpitalu w porównaniu z osobami, które otrzymywały mniejsze dawki badanych leków. Wśród osób, które otrzymywały większe dawki leków rozrzedzających krew, nie stwierdzono różnicy w częstotliwości występowania zakrzepicy żył głębokich czy innych działań niepożądanych w porównaniu z osobami, które otrzymywały mniejsze dawki leków rozrzedzających krew.

Leki rozrzedzające krew w porównaniu z niestosowaniem leczenia (3 badania, 11 538 chorych)
Wśród chorych, którzy otrzymywali leki rozrzedzające krew, odnotowano mniejszą śmiertelność niż u chorych, którzy tych leków nie przyjmowali, jednak wyniki badań są bardzo niepewne.

Z całą pewnością możemy stwierdzić, że podawanie leków rozrzedzających krew w większych dawkach nie wpływa na ryzyko zgonu, ale może zwiększać prawdopodobieństwo występowania krwawienia u chorych hospitalizowanych z powodu COVID-19.

Chociaż nasze zaufanie do danych naukowych jest bardzo ograniczone, chorzy otrzymujący leki rozrzedzające krew mogą być mniej narażeni na ryzyko zgonu w porównaniu z osobami, które nie otrzymywały żadnych leków rozrzedzających krew.

W wyniku naszych poszukiwań znaleźliśmy 62 trwające badania obejmujące 35 470 osób. Przedstawione wyniki badań zostaną przez nas uwzględnione w niniejszym opracowaniu po ich opublikowaniu.

Wyniki badań są aktualne do 14 kwietnia 2021 r.

- W trakcie pandemii, rząd i inne władze powinny jasno komunikować się ze społeczeństwem w temacie sposobów zapewnienia jego bezpieczeństwa. Komunikacja ta powinna być dobrze zaplanowana i opierać się na obopólnym zaufaniu. W planowanie i realizację wzajemnej komunikacji należy zaangażować osoby i społeczności dotknięte pandemią. Komunikacja powinna docierać do wszystkich osób w całej społeczności, w tym również do tych, którzy mają trudności z czytaniem i pisaniem, do osób mówiących w innym języku niż dominujący w społeczności oraz osób borykających się z innymi trudnościami. Jasna komunikacja może poprawić skuteczność w przestrzeganiu środków zapewniających bezpieczeństwo.

- W niniejszym przeglądzie zidentyfikowano 6 tematów, które mogą wyznaczać kierunki najlepszych praktyk w zakresie komunikacji w temacie zdrowia publicznego podczas pandemii. Tematy te to:

1) Wzmocnienie zaufania publicznego i przeciwdziałanie dezinformacji;

2) Dwustronna komunikacja angażująca społeczności, tak aby ludzie mogli mieć wpływ na najskuteczniejszy sposób komunikacji;

3) Rozwój i przygotowanie do komunikacji ogólnopublicznej poprzez rozważenie, kim są odbiorcy i w jaki sposób można zaspokoić różne potrzeby ludzi w obrębie społeczności;

4) Funkcje komunikacji ogólnopublicznej, w tym sposób i czas przekazywania informacji;

5) Wspieranie zmiany zachowań na poziomie zarówno indywidualnym, jak i populacyjnym;

6) Rozwijanie i utrzymywanie na przestrzeni czasu otwartości i zdolności reagowania na komunikację w obszarze zdrowia publicznego.

- Wyniki przeglądu mogą pomóc rządowi i innym władzom w podejmowaniu decyzji dotyczących komunikacji w zakresie zdrowia publicznego podczas pandemii. Ustalenia te są istotne w kontekście pandemii COVID-19 i przyszłych sytuacji kryzysowych związanych ze zdrowiem publicznym. Ustalenia te można zastosować w różnych krajach oraz w różnych sytuacjach wyjątkowych.

- W niniejszym przeglądzie wykryto pewne luki w badaniach. Obejmowały one: komunikację z osobami, które są bardziej narażone na poważne zachorowanie lub śmierć z powodu COVID-19, komunikację w krajach o niższych i średnich dochodach oraz komunikację w środowiskach o nierównościach społecznych. Dalsze badania w tych obszarach mogą pomóc w poszerzeniu wiedzy i ulepszeniu praktyk związanych z komunikacją w czasie pandemii.

Termin „środki fizycznego dystansowania się” opisuje sposoby ograniczenia rozprzestrzeniania się chorób, takich jak COVID-19, poprzez ograniczenie fizycznego kontaktu między ludźmi. Obejmują one śledzenie kontaktów, unikanie tłumów, izolację, kwarantannę oraz środki mające na celu ograniczenie przenoszenia wirusa w szkołach i w miejscach pracy.

Chcieliśmy dowiedzieć się, jakie sposoby komunikacji ze społeczeństwem są najlepsze, aby zwiększyć zrozumienie i stosowanie przez ludzi środków dystansowania fizycznego w celu ochrony siebie i ograniczenia rozprzestrzeniania się COVID-19 i innych podobnych chorób. Również chcieliśmy dowiedzieć się, czy istnieją sposoby komunikacji, które działają lepiej w niektórych grupach w społeczności, w tym u osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji.

Aktualizację przeglądu przeprowadzono w 2020 roku. Przegląd z 2020 r. obejmował badania pierwotne (jakościowe i ilościowe) oraz źródła wtórne (badania przeglądowe i wytyczne).

Szukając tej aktualizacji, skupialiśmy się na wytycznych lub badaniach przeglądowych sprawdzających komunikację w temacie środków zapewniających dystans fizyczny w celu zapobiegania i/lub kontrolowania COVID-19 lub wybranych innych chorób zakaźnych. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki włączonych badań i wytycznych wraz z ustaleniami z przeglądu z 2020 r.

W naszym przeglądzie uwzględniono 68 badań (wytyczne, przeglądy i badania pierwotne [badania przeprowadzone były przez naukowców zbierających oryginalne dane]). Niniejsza aktualizacja dodała 17 wytycznych i 20 przeglądów (uznawanych za badania wtórne) do pierwotnego przeglądu z 2020 roku.

Zidentyfikowaliśmy 6 głównych tematów związanych z planowaniem i wdrażaniem komunikacji dotyczącej dystansu fizycznego podczas pandemii.

Tematy te mogą stanowić podstawę polityki i podejmowania decyzji dotyczących komunikacji w sytuacjach kryzysowych związanych z pandemią i zdrowiem publicznym. Tematy te to: 1) Wzmacnianie zaufania publicznego i przeciwdziałanie dezinformacji; 2) Komunikacja dwukierunkowa; 3) Rozwój i przygotowanie do komunikacji ogólnopublicznej; 4) Cechy komunikacji ogólnopublicznej; 5) Wspieranie zmiany zachowań na poziomie indywidualnym i populacyjnym; 6) Wspieranie i podtrzymywanie otwartości i reakcji na komunikację w zakresie zdrowia publicznego.

Aktualizacja koncentruje się na przeglądach i wytycznych. Zazwyczaj reprezentują one najlepsze dostępne dane naukowe, ale w tej aktualizacji oceniono je głównie jako niskiej lub umiarkowanej jakości. Ze względu na różną konstrukcję badań, ocena ich jakości nie służy do tworzenia hierarchii (rankingu) dowodów.

Mocną stroną tego przeglądu jest to, że główne tematy i ustalenia pochodzą z różnych źródeł, w tym z badań podstawowych, przeglądów i wytycznych. Podobne wyniki często podawano w różnych typach badań, w różnych populacjach i warunkach. Ustalenia z tego zaktualizowanego przeglądu również opierają się na wytycznych z przeglądu z 2020 r., uzupełniając kluczowe ustalenia i wypełniając główne luki. Uzyskanie podobnych wyników w różnych typach badań i dodanie nowych informacji w ramach tej aktualizacji, zwiększa naszą pewność co do wyników, mimo że jakość większości uwzględnionych badań jest niska lub umiarkowana. W związku z faktem, że ostatnie wyszukiwanie nowych danych naukowych miało miejsce w 2021 r., prawdopodobne jest, że obecnie istnieją kolejne, istotne dane naukowe.

Dane naukowe są aktualne do sierpnia 2021 roku.

– Z uwagi na brak solidnych danych naukowych, korzyści płynące ze stosowania ćwiczeń terapeutycznych w przypadku skoliozy idiopatycznej są niejasne.

– U osób noszących ortezę wykonywanie ćwiczeń terapeutycznych może spowolnić postęp krzywizny kręgosłupa.

– W porównaniu z niestosowaniem leczenia, ćwiczenia terapeutyczne mogą mieć niewielki lub żaden wpływ na postęp skoliozy i problemy kosmetyczne, mogą natomiast nieznacznie poprawić jakość życia.

– Konieczne są dalsze badania w tym obszarze, skupiające się na wysoce istotnych klinicznie wynikach, takich jak jakość życia oraz kwestie psychologiczne i kosmetyczne.

Skolioza to stan, który powoduje ogólne trójpłaszczyznowe skrzywienie (deformację) kręgosłupa. Najczęściej występującym typem skoliozy jest typ idiopatyczny, co oznacza, że ​​dokładna przyczyna jej powstawania jest nieznana. Skolioza dotyka 2–3% młodych ludzi w wieku od 10 lat aż do osiągnięcia pełnego wzrostu dziecka. Kiedy skrzywienie kręgosłupa przekroczy określony próg pod koniec wzrastania, może to powodować problemy w dorosłym życiu, takie jak pogorszenie jakości życia, niepełnosprawność, problemy kosmetyczne, ograniczenie aktywności oraz ewentualne problemy z oddychaniem.

W wielu przypadkach krzywizny skolioz są niewielkie i nie wymagają leczenia. Jeśli leczenie zostanie uznane za właściwe, główne opcje zapobiegające progresji skoliozy obejmują ćwiczenia terapeutyczne, ortezę oraz operację. Ze względu na postępujący charakter schorzenia, leczenie u nastolatków rozpoczyna się zazwyczaj dopiero po rozpoznaniu skoliozy i gdy spodziewany jest dalszy wzrost, co oznacza, że ​​ryzyko postępu choroby nadal istnieje. Gdy skrzywienie postępuje, żadna metoda leczenia nie jest w stanie całkowicie wyprostować kręgosłupa. Dzieci z większymi krzywiznami mogą wymagać noszenia gorsetu lub, w przypadku dużych krzywizn, poddania się operacji w celu przywrócenia możliwie najbardziej prawidłowej postawy. Ćwiczenia terapeutyczne są opcją w przypadkach mniej poważnych, ponieważ zmniejszają ryzyko postępu choroby i pozwalają uniknąć stosowania gorsetu. Można je również stosować w poważniejszych skrzywieniach w połączeniu ze stosowaniem gorsetu. W tym przypadku celem jest ograniczenie skutków ubocznych stosowania ortezy (osłabienie mięśni, sztywność, płaskie plecy) i zwiększenie jej skuteczności.

Chcieliśmy się dowiedzieć, czy ćwiczenia terapeutyczne są skuteczne w korygowaniu krzywizn kręgosłupa i pozwalają na odroczenie lub uniknięcie inwazyjnych metod leczenia, takich jak stosowanie gorsetów lub operacji.

Przeszukaliśmy medyczne bazy danych w celu znalezienia badań, w których uczestnicy zostali losowo przydzieleni do jednej z 2 lub więcej grup leczenia, w których porównywano ćwiczenia terapeutyczne z niestosowaniem leczenia, z innymi metodami leczenia niechirurgicznego (takimi jak stosowanie ortez) albo z innymi ćwiczeniami. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy stopień naszego zaufania do danych na podstawie takich czynników, jak metody badawcze i dokładność wyników.

Włączyliśmy 13 badań z udziałem 583 uczestników. Większość uczestników miała małą lub umiarkowaną skoliozę. 5 badań przeprowadzono w Chinach i po 1 badaniu w Brazylii, w Kanadzie, we Włoszech, w Korei, w Turcji, w Arabii Saudyjskiej, w USA i w Egipcie. Ćwiczenia terapeutyczne oceniane w badaniach różniły się pod względem rodzaju i czasu trwania (od 12 do 42 miesięcy).

Nie ma pewności, czy ćwiczenia terapeutyczne są mniej skuteczne niż stosowanie gorsetów w spowalnianiu postępu skoliozy u nastolatków ze skoliozą umiarkowanego stopnia lub czy nieznacznie poprawiają jakość życia.

Nie wiemy, czy różne rodzaje ćwiczeń terapeutycznych mają jakiekolwiek znaczenie w przypadku postępu skoliozy, jakości życia i problemów kosmetycznych.

W żadnym z uwzględnionych badań nie oceniano działań niepożądanych.

Uczestnicy objęci badaniami wiedzieli jakie interwencje otrzymują, dlatego stopień ich zaufania do interwencji mógł wpływać na zgłaszaną na podstawie swoich osobistych doświadczeń poprawę, a wykonywanie ćwiczeń zwiększało ich motywację.

We wszystkich badaniach wzięła udział niewielka liczba uczestników. W związku z tym nie mamy dużego zaufania do ich wyników, ponieważ mogą się one różnić w praktyce klinicznej.

Niniejszy przegląd stanowi aktualizację poprzedniego przeglądu z 2012 roku. Dane naukowe są aktualne do 17 listopada 2022 r.

W niniejszym przeglądzie Cochrane nie wykazano, aby witamina D zapewniała ochronę przed ostrymi zaostrzeniami przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) – przewlekłej, zapalnej choroby płuc powodującej trudności w oddychaniu. Badanie nie wykazało również, aby witamina D łagodziła objawy ogólne u osób chorych na POChP.

Niski poziom witaminy D ("witaminy słońca") we krwi wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia ciężkich zaostrzeń POChP. W trakcie zaostrzeń pacjenci mają trudności z oddychaniem i nasilony kaszel - ciężkie zaostrzenia choroby definiuje się jako te, które wymagają tabletek lub zastrzyków ze sterydami. Dlatego pomyśleliśmy, że suplementacja mająca na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu witaminy D może pomóc zapobiegać zaostrzeniom choroby i poprawić kontrolę objawów.

Chcieliśmy dowiedzieć się, czy suplementacja witaminy D:

• zmniejsza ryzyko zaostrzeń POChP;

• poprawia kontrolę objawów POChP;

• nie powoduje żadnych negatywnych skutków ubocznych.

Szukaliśmy badań, w których porównywano wpływ witaminy D w porównaniu z placebo (pozorowanym lekiem) na ryzyko ostrych zaostrzeń POChP i kontrolę objawów POChP. Nie zastosowaliśmy żadnych ograniczeń dotyczących dawki podawanej witaminy D, sposobu jej podania ani też czasu trwania badania. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy stopień naszego zaufania do dowodów, biorąc pod uwagę takie czynniki, jak metody badawcze.

Przeanalizowaliśmy również, czy efekty suplementacji witaminą D różniły się w zależności od poziomu witaminy D u uczestników przed przyjęciem suplementów (poziom wyjściowy), początkowego stopnia zaawansowania POChP oraz regularnego stosowania leków sterydowych.

W niniejszym przeglądzie uwzględniliśmy dane z 10 badań, w których wzięło udział łącznie 1372 osoby. Pięć z tych badań dostarczyło danych na temat częstości występowania poważnych zaostrzeń. Badania trwały od sześciu tygodni do 40 miesięcy, a wszystkie skupiały się na konkretnej formie witaminy D, zwanej cholekalcyferolem lub witaminą D 3 . Jest to najpopularniejsza forma witaminy D w tabletkach. Badano również inną formę, zwaną kalcytriolem. Większość uczestników miała łagodną lub umiarkowaną postać POChP, a nieliczni mieli zdiagnozowaną ciężką postać POChP.

• Ogólnie rzecz biorąc, podawanie ludziom suplementów witaminy D ma niewielki lub żaden wpływ na ryzyko zaostrzenia POChP w porównaniu z osobami, którym podawano placebo (pozorowane leki).

• Witamina D nie miała też żadnego wpływu na odsetek osób, u których wystąpił jeden lub więcej epizod zaostrzenia choroby w okresie objętym badaniem.

• Suplementacja witaminy D prawdopodobnie nie ma żadnego wpływu na pojemność płuc ani na ryzyko wystąpienia poważnych, szkodliwych skutków ubocznych.

• Suplementacja witaminy D może mieć niewielki lub żaden wpływ na ryzyko zgonu lub jakość życia uczestników.

• Jesteśmy przekonani, że witamina D nie ma wpływu na zaostrzenia POChP i mamy umiarkowaną pewność, że prawdopodobnie ma niewielki lub żaden wpływ na pojemność płuc i ryzyko wystąpienia poważnych szkodliwych skutków ubocznych.

• Nie mamy jednak pewności co do danych dotyczących ryzyka zgonu z powodu POChP, ponieważ opierają się one na badaniach przeprowadzonych na małej liczbie uczestników. Nie mamy również dużego zaufania do danych dotyczących jakości życia, ponieważ w różnych badaniach stosowano szereg pomiarów, których nie można było łatwo porównywać.

• Nie mamy dużego zaufania do wyników jednego badania, ponieważ polegało na przypominaniu sobie codziennych objawów w ciągu ostatnich dwóch miesięcy bez korzystania z dziennika. Badanie to dostarczyło danych na temat jednego z głównych punktów końcowych, czyli funkcji płuc u osób chorych na POChP. Jednakże, gdy powtórzyliśmy analizę z wyłączeniem tego badania, ogólny wynik nie uległ zmianie – suplementacja witaminy D nie miała wpływu w żadnym z przypadków.

Zalecamy dalsze badania nad bilansem korzyści i szkód związanych ze stosowaniem suplementów witaminy D w POChP u osób, u których początkowe stężenie witaminy D jest bardzo niskie lub bardzo wysokie, ponieważ znaleźliśmy niewiele danych, które pomogły nam odpowiedzieć na pytania dotyczące tych grup.

Dane naukowe są aktualne do 24 sierpnia 2022 r.

W porównaniu z placebo, terapia zimnem może zmniejszyć utratę krwi, natężenie bólu, poprawić zakres ruchu kolana i zmniejszyć krótkotrwały obrzęk po całkowitej wymianie stawu kolanowego (ang. total knee replacement, TKR). Mamy mniejszą pewność co do wpływu interwencji na konieczność przetaczania krwi, funkcjonowanie kolana, łagodzenie bólu, długość pobytu w szpitalu, jakość życia lub poziom aktywności. Chociaż dane naukowe były ograniczone, nie było większych obaw dotyczących ciężkich działań niepożądanych związanych z terapią zimnem.

ChZS jest chorobą degeneracyjną chrząstki stawowej, np. stawów kolanowych. Może powodować ból, ograniczać funkcjonalność i pogarszać jakość życia. TKR może pomóc w tym schorzeniu w dłuższej perspektywie, ale skutki operacji w okresie rekonwalescencji (do 6 miesięcy po operacji) mogą powodować osłabienie i upośledzone funkcjonowanie. Terapia zimnem (krioterapia) polega na stosowaniu niskich temperatur na skórę otaczającą uraz lub miejsce operacji. Można ją wykonać za pomocą worków z lodem lub specjalistycznych urządzeń, które dostarczają schłodzoną wodę do obszaru wymagającego terapii.

Chcieliśmy dowiedzieć się, czy krioterapia wpływa na utratę krwi, natężenie bólu i funkcjonowanie kolana w ciągu 48 godzin po TKR.

Poszukiwaliśmy badań, w których u pacjentów po TKR krioterapię porównywano z placebo. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy nasze zaufanie co do wiarygodności tych wyników, opierając się na czynnikach takich jak metodologia badań i liczba uczestników.

Uwzględniliśmy 22 badania kliniczne, w których osoby poddawane TKR otrzymywały jakąkolwiek formę terapii zimnem (łącznie z innymi zabiegami lub bez nich) i porównano ich wyniki z wynikami osób nieotrzymujących żadnej terapii zimnem. Łącznie było to 1839 osób w wieku od 64 do 74 lat. Interesujące nas wyniki dotyczyły fazy ostrej (w ciągu 48 godzin od zabiegu), ale niektóre badania obejmowały okres do 12 tygodni obserwacji.

Utrata krwi

Utrata krwi była o 264 ml mniejsza u osób otrzymujących krioterapię do 13 dni po zabiegu operacyjnym.

• Pacjenci otrzymujący krioterapię stracili 561 ml krwi.

• Pacjenci nieotrzymujący krioterapii stracili 825 ml krwi.

Natężenie bólu (im mniejszy wynik tym mniejsze natężenie bólu)

U osób poddanych krioterapii odnotowano mniejsze o 1,6 punktu natężenie bólu (w skali od 0 do 10 punktów) po 2 dniach od zabiegu.

• Pacjenci poddani krioterapii ocenili u siebie natężenie bólu na 3,2 punktu.

• Pacjenci niepoddani krioterapii ocenili u siebie natężenie bólu na 4,8 punktu.

Przetoczenie krwi

W grupie otrzymującej krioterapię o 42% osób więcej wymagało przetoczenia krwi, czyli o 42 osoby więcej na 100, w okresie do 13 dni po zabiegu.

• 79 na 100 osób otrzymujących krioterapię wymagało przetoczenia krwi.

• 37 na 100 osób nieotrzymujących krioterapii wymagało przetoczenia krwi.

Zakres ruchu kolana

Zakres zgięcia (stawu kolanowego) był o 8,3 stopnia większy u osób otrzymujących krioterapię po opuszczeniu szpitala.

• Osoby poddane krioterapii osiągały zakres 71,2 stopnia zgięcia.

• Osoby niepoddane krioterapii osiągały zakres 62,9 stopnia zgięcia.

Funkcjonowanie kolana

Funkcjonowanie kolana było o 13,2 punktu lepsze, w skali od 0 do 100 punktów, w przypadku osób otrzymujących krioterapię, w 2 tygodnie po zabiegu.

• Osoby poddane krioterapii uzyskały wynik 88,6 punktu.

• Osoby niepoddane krioterapii uzyskały wynik 75,4 punktu

Całkowita liczba działań niepożądanych

Wśród osób otrzymujących krioterapię o 0% osób więcej zgłosiło działania niepożądane, czyli 0 więcej na 100, do 30 dni po zabiegu.

• 2,7 na 100 osób zgłosiło działania niepożądane związane z krioterapią.

• 2,1 na 100 osób nieotrzymujących krioterapii zgłosiło działania niepożądane.

Rezygnacja z udziału w badaniach z powodu działań niepożądanych

Wśród osób otrzymujących krioterapię o 0% osób więcej wycofało się z badania z powodu działań niepożądanych związanych z krioterapią, czyli 0 więcej na 100, do 30 dni po zabiegu.

• 0,4 na 100 osób wycofało się z powodu działań niepożądanych związanych z krioterapią.

• 0,2 na 100 osób nieotrzymujących krioterapii wycofało się z powodu działań niepożądanych związanych z krioterapią.

Mamy niewielkie zaufanie względem danych naukowych wskazujących, że terapia zimnem może nieznacznie zmniejszyć utratę krwi, natężenie bólu i poprawić zakres ruchu stawu kolanowego po operacji. Nie mamy pewności, czy zmniejsza ona ryzyko przetoczenia krwi, poprawia czynność kolana, zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych lub przyczynia się do wycofania uczestników badania z powodu działań niepożądanych. Czynniki, które zmniejszyły naszą pewność, obejmują: wady związanie z projektem badania (uczestnicy nie zostali losowo przydzieleni do grup leczenia; niektórzy uczestnicy zrezygnowali z udziału w badaniu; uczestnicy mogli powiedzieć, jakie leczenie otrzymywali), brak wystarczającej liczby badań lub uczestników, aby mieć pewność co do wyników, oraz znaczne różnice między badaniami zarówno w wynikach, jak i przyjętych metodach.

Dane są aktualne do 27 maja 2022 r.

• Ze względu na brak solidnych danych naukowych, korzyści i szkody związane ze stosowaniem leków na bazie konopi indyjskich są niejednoznaczne.

• W celu lepszego oszacowania korzyści i szkód związanych ze stosowaniem leków na bazie konopi indyjskich, potrzebne są większe, dobrze zaprojektowane badania obejmujące osoby z ciężkimi chorobami narządów wewnętrznych (np. serca, nerek) i osoby z zaburzeniami psychicznymi.

Czym jest ból neuropatyczny?

Ból neuropatyczny to ból spowodowany nieprawidłowym funkcjonowaniem lub uszkodzeniem układu nerwowego (mózgu, rdzenia kręgowego, nerwów obwodowych). Różni się on od impulsów bólowych przekazywanych zdrowymi nerwami z uszkodzonej tkanki (np. w wyniku upadku, skaleczenia lub choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego).

Jak leczy się to schorzenie?

W leczeniu bólu neuropatycznego wykorzystuje się różne rodzaje leków. Tylko niewielka część osób cierpiących na ból neuropatyczny odczuwa wystarczającą poprawę dzięki dostępnym lekom.

Zasugerowano, że produkty na bazie konopi mogą być skuteczne w leczeniu bólu neuropatycznego. Należą do nich susz konopny (w inhalacji) oraz różne preparaty (aerozole, tabletki, kremy, plastry transdermalne [plastry lecznicze przyklejane do skóry]), które zawierają aktywne składniki uzyskane z rośliny lub wytworzone syntetycznie.

Produkty na bazie konopi indyjskich mogą zawierać: głównie tetrahydrokannabinol (THC), jeden z głównych składników kwiatów konopi indyjskich; głównie kannabidiol (CBD), inny główny składnik kwiatów konopi indyjskich; lub THC i CBD w zrównoważonych proporcjach.

Niektóre osoby cierpiące na ból neuropatyczny twierdzą, że produkty na bazie konopi indyjskich są w ich przypadku skuteczne. Te stwierdzenia są często podkreślane w mediach.

Chcieliśmy się dowiedzieć:

• które składniki kwiatu konopi indyjskich (jeśli w ogóle) pomagają zmniejszyć natężenie bólu neuropatycznego;

• czy leki na bazie konopi indyjskich powodują jakiekolwiek niepożądane zdarzenia lub szkodliwe skutki.

Szukaliśmy badań, w których różne rodzaje leków na bazie konopi indyjskich (produkty zawierające głównie THC albo CBD oraz produkty zawierające THC i CBD w zrównoważonych proporcjach) porównywano z nieaktywnym, fałszywym lekiem, znanym jako placebo.

Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz oceniliśmy wiarygodność danych naukowych na podstawie takich kryteriów, jak metody badawcze i wielkość badań. Uwzględniliśmy 3 porównania:

• leki zawierające głównie THC w porównaniu z placebo;

• leki o zrównoważonej zawartości THC/CBD w porównaniu z placebo;

• leki zawierające głównie CBD w porównaniu z placebo.

Znaleźliśmy 21 badań, w których wzięło udział 2187 osób z różnymi rodzajami bólu neuropatycznego. Badania przeprowadzono w Azji, Europie i Ameryce Północnej. Najmniejsze badanie obejmowało 18, a największe 339 uczestników. Wiek uczestników wynosił średnio od 34 do 70 lat. Odsetek kobiet biorących udział w badaniach wahał się od 0% do 90%. Badania trwały od 2 do 26 tygodni. Firmy farmaceutyczne sfinansowały 14 (czyli ⅔) badań.

Leki zawierające głównie THC w porównaniu z placebo

Nie jest jasne, czy leki zawierające głównie THC mają jakikolwiek wpływ na liczbę osób, które:

• doświadczyły zmniejszenia natężenia bólu o ≥30% lub ≥50%;

• oceniły, że ich stan zdrowia uległ dużej lub znacznej poprawie;

• zaprzestały przyjmowania leku z powodu działań niepożądanych;

• doświadczyły poważnych niepożądanych lub szkodliwych skutków;

• doświadczyły niepożądanych skutków psychologicznych (np. splątania).

Stosowanie leków z przewagą THC w składzie może nieznacznie zwiększać liczbę działań niepożądanych ze strony układu nerwowego (np. zawrotów głowy) w porównaniu z placebo.

Leki o zrównoważonej zawartości THC/CBD w porównaniu z placebo

Nie jest jasne, czy leki posiadające zrównoważoną ilość THC/CBD mają jakikolwiek wpływ na liczbę osób, które doświadczyły:

• zmniejszenia natężenia bólu o ≥50%;

• poważnych niepożądanych lub szkodliwych skutków;

• działań niepożądanych ze strony układu nerwowego (np. zawrotów głowy); oraz

• psychologicznych działań niepożądanych (np. splątania).

Stosowanie tych leków może zwiększyć liczbę osób, które oceniły, że ich stan zdrowia uległ dużej lub znacznej poprawie, a także liczbę osób, które doświadczyły zmniejszenia natężenia bólu o ≥30% i zaprzestały przyjmowania leków z powodu działań niepożądanych.

Leki zawierające głównie CBD w porównaniu z placebo

Nie jest jasne, czy leki zawierające głównie CBD mają jakikolwiek wpływ na liczbę osób, które doświadczyły zmniejszenia natężenia bólu o ≥50%.

Nie wiemy, czy stosowanie leków z przewagą CBD w składzie zwiększało lub zmniejszało liczbę osób, które:

• oceniły, że ich stan zdrowia uległ dużej lub znacznej poprawie;

• zaprzestały przyjmowania leku z powodu działań niepożądanych;

• doświadczyły poważnych niepożądanych lub szkodliwych skutków;

• doświadczyły zmniejszenia natężenia bólu o ≥30%;

• doświadczyły psychologicznych skutków ubocznych lub działań niepożądanych ze strony układu nerwowego.

Wynika to z faktu, że dane naukowe są ograniczone, a wyniki różnią się w poszczególnych badaniach.

Nasze zaufanie do danych naukowych jest małe lub bardzo małe, a wyniki dalszych badań mogą różnić się od wyników niniejszego przeglądu. Na zmniejszenie zaufania do wyników badań miały wpływ cztery główne czynniki. W niektórych badaniach nie informowano w jasny sposób jak zostały przeprowadzone. Wyniki wielu badań różniły się między sobą. Wyniki często nie były również wystarczająco precyzyjne, aby wyciągnąć jednoznaczne wnioski. Osoby z ciężkimi chorobami narządów wewnętrznych (np. serca lub wątroby) zostały wykluczone z badań.

Dane naukowe są aktualne na dzień 29 stycznia 2025 roku.

Pytanie badawcze:
Czy doustna suplementacja antyoksydantów w porównaniu z placebo, niestosowaniem leczenia/standardowym leczeniem lub stosowaniem innych antyoksydantów poprawia wyniki u kobiet z obniżoną płodnością? (standardowe leczenie obejmuje przyjmowanie kwasu foliowego w dawce <1 mg).

Wprowadzenie:
Wiele kobiet z obniżoną płodnością w trakcie leczenia przyjmuje również suplementy diety w nadziei na poprawę swojej płodności. Może to być bardzo stresujący czas dla kobiet i ich partnerów. Ważne jest, aby pary te miały dostęp do wysokiej jakości danych naukowych, które pozwolą im podejmować świadome decyzje, czy zażywanie dodatkowo antyoksydantów (przeciwutleniaczy) w czasie leczenia obniżonej płodności poprawi ich szanse lub spowoduje działania niepożądane. Jest to szczególnie ważne, ponieważ przyjmowanie większości suplementów antyoksydacyjnych pozostaje poza regulacjami. Celem niniejszego przeglądu było określenie, czy doustna suplementacja antyoksydantów zwiększa szansę zajścia w ciążę i urodzenia dziecka u kobiet z obniżoną płodnością.

Okres wyszukiwania danych:
Dane naukowe są aktualne do września 2019 roku.

Charakterystyka badań:
Do niniejszego przeglądu włączono 63 badania z randomizacją obejmujące łącznie 7760 kobiet, w których porównywano stosowanie antyoksydantów i placebo, niestosowanie leczenia/leczenie standardowe lub przyjmowanie innego antyoksydantu.

Źródła finansowania:
Źródło finansowania zostało podane jedynie w 27 spośród 63 włączonych badań.

Kluczowe wyniki:
Nie mamy pewności, czy stosowanie antyoksydantów zwiększy liczbę żywych urodzeń, ponieważ dane naukowe były bardzo niskiej jakości. W oparciu o te wyniki możemy oszacować, że 20 na 100 kobiet z obniżoną płodnością niestosujących antyoksydantów zaszłoby w ciążę, podczas gdy w przypadku kobiet stosujących antyoksydanty w ciążę zaszłoby od 24 do 36 na 100 kobiet. Dane naukowe niskiej jakości sugerują, że stosowanie antyoksydantów może wiązać się ze zwiększonym odsetkiem ciąż klinicznych. Działania niepożądane były słabo raportowane, ale nie wydaje się, aby stosowanie antyoksydantów prowadziło do większej liczby poronień, porodów mnogich, działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego lub ciąż pozamacicznych.

Dane naukowe niskiej jakości sugerują, że nie ma różnicy pod względem odsetka żywych urodzeń lub ciąż klinicznych przy porównaniu przyjmowania melatoniny w małej dawce z większą dawką. W oparciu o te wyniki możemy oszacować, że 24 na 100 kobiet z obniżoną płodnością niestosujących melatoniny w małej dawce zaszłoby w ciążę, podczas gdy w przypadku kobiet przyjmujących melatoninę w większej dawce w ciążę zaszłoby od 12 do 40 na 100 kobiet.

W trzech badaniach przedstawiono wyniki dotyczące poronień przy porównywaniu antyoksydantu z innym antyoksydantem (w dwóch zastosowano różne dawki melatoniny, a w jednym porównano N-acetylocysteinę i L-karnitynę). W żadnym z badań, w których stosowano melatoninę nie stwierdzono poronień. Nie raportowano przypadków ciąży mnogiej i zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego, a ciąże pozamaciczne raportowano tylko w jednym badaniu, nie odnotowano jednak żadnych zdarzeń.

W badaniu porównującym N-acetylocysteinę z L-karnityną nie raportowano odsetka żywych urodzeń. Dane naukowe bardzo niskiej jakości nie wskazują na istnienie różnicy pod względem odsetka ciąż klinicznych. Dane naukowe niskiej jakości nie wskazują na istnienie różnic pod względem odsetka poronień. W badaniu nie raportowano ciąż mnogich, zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego, ani ciąż pozamacicznych.

Jakość danych naukowych:
Ogólna jakość danych naukowych była ograniczona z powodu ryzyka błędu systematycznego związanego z niewystarczającymi informacjami odnośnie metodologii, brakiem precyzji i spójności.

Systematyczne prowadzenie badań przesiewowych w środowiskach, w których gruźlica jest powszechna, to polecana strategia służąca jej wczesnemu wykryciu. Badania przesiewowe pomagają zidentyfikować osoby bardziej narażone na zachorowanie na gruźlicę, u których można wykonać następnie badanie potwierdzające. Obejmuje ono wykonanie dodatkowych testów potwierdzających obecność Mycobacterium tuberculosis – bakterii, która wywołuje gruźlicę. Powszechnie stosowane metody badań przesiewowych obejmują wywiad w kierunku obecności objawów gruźlicy (takich jak kaszel, odkrztuszanie krwi, gorączka i osłabienie) oraz wykonanie badania radiograficznego (RTG) klatki piersiowej, które wykazuje nieprawidłowości w płucach. Gruźlicę leczy się antybiotykami, co oznacza, że jej wczesne wykrycie może skutkować mniejszą śmiertelnością i chorobowością, mniejszym rozprzestrzenianiem gruźlicy oraz sprawiedliwszym dostępem do opieki.

Nierozpoznanie gruźlicy płuc w sytuacji, gdy jest ona obecna (wynik fałszywie ujemny), może prowadzić do opóźnionego leczenia i dalszego rozprzestrzeniania się choroby. I odwrotnie – fałszywie dodatni wynik badań przesiewowych może skutkować wykonaniem niepotrzebnych badań potwierdzających, co obciąża zarówno osobę badaną, jak i publiczny system ochrony zdrowia.

Wiedza na temat częstości występowania wyników fałszywie dodatnich i fałszywie ujemnych w badaniach przesiewowych – tzw. trafność testu – może pomóc w wybraniu odpowiedniej metody badania.

Celem jest zbadanie na ile trafne jest badanie przesiewowe poprzez pytanie o obecność objawów i wykonywanie RTG klatki piersiowej w kierunku gruźlicy płuc u dorosłych z ujemnym wynikiem testu HIV i u dorosłych o nieznanym statusie HIV.

Zbadaliśmy trafność 3 rodzajów pytań o obecność objawów: (1) kaszlu trwającego ≥2 tygodnie, (2) kaszlu o dowolnym czasie trwania i (3) jakichkolwiek objawów gruźlicy. W przypadku RTG klatki piersiowej badaliśmy 2 kryteria w celu uzyskania wyniku pozytywnego: (1) obecność jakichkolwiek nieprawidłowości w płucach i (2) obecność nieprawidłowości sugerujących gruźlicę w płucach. Wyniki zostały sprawdzone przez ekspertów z zakresu radiologii.

W przeglądzie zawarto 59 badań, z których w 48 raportowano wyniki dotyczące ≥1 pytania przesiewowego o objawy, a w 37 raportowano wyniki dotyczące RTG klatki piersiowej.

Poniższe wyniki obrazują sytuację, w której 5 osób (0,5%) spośród 1000 przebadanych choruje na gruźlicę płuc.

Kaszel trwający ≥2 tygodnie: jeśli przebadamy 1000 osób, to: 58 z nich uzyska wynik pozytywny (tj. zgłasza kaszel trwający od ≥2 tygodni), z czego 56 osób (97%) w rzeczywistości nie choruje na gruźlicę płuc. 942 osoby spośród 1000 badanych uzyskają wynik negatywny (czyli nie zgłaszają kaszlu trwającego od ≥2 tygodni), z czego 3 osoby (0,3%) faktycznie chorują na gruźlicę płuc.

Kaszel o dowolnym czasie trwania: 127 osób spośród 1000 badanych uzyska wynik pozytywny, z czego 124 osoby (98%) nie chorują na gruźlicę płuc. 873 osoby spośród 1000 badanych uzyskają wynik negatywny, z czego 2 (0,2%) chorują na gruźlicę płuc.

Jakiekolwiek objawy gruźlicy: 351 osób spośród 1000 badanych uzyska wynik pozytywny, z czego 348 osób (99%) nie choruje na gruźlicę płuc. 649 osób spośród 1000 badanych uzyska wynik negatywny, z czego 1 (0,2%) choruje na gruźlicę płuc.

Jakiekolwiek nieprawidłowości w płucach widoczne na RTG: spośród 1000 przebadanych osób u 113 wykazano nieprawidłowości w płucach, z czego 108 (96%) nie choruje na gruźlicę płuc. U 887 spośród 1000 badanych nie wykazano nieprawidłowości w płucach, z czego żadna (0%) nie chorowała na gruźlicę płuc.

Nieprawidłowości w płucach widoczne na RTG sugerujące gruźlicę: spośród 1000 badanych u 48 osób uzyskano wynik pozytywny, z czego 44 (92%) nie chorują na gruźlicę płuc. 952 osoby spośród 1000 badanych uzyskają wynik negatywny, z czego 1 (0,1%) choruje na gruźlicę płuc.

W zawartych badaniach rozpoznanie gruźlicy ustalano na podstawie oceny uczestników za pomocą testów potwierdzających (standard referencyjny). Jest to najlepsza z dostępnych metod ustalenia, czy uczestnicy rzeczywiście chorowali na gruźlicę płuc.

Jednak pojawiły się problemy związane ze sposobem przeprowadzenia badań. W wielu z nich osoby niewykazujące objawów lub nieprawidłowości w płucach widocznych na RTG nie zostały poddane testom potwierdzającym. W związku z tym liczba osób, u których nie stwierdzono objawów ani nieprawidłowości na RTG klatki piersiowej, ale mimo to chorujących na gruźlicę (osób, u których wynik testu był fałszywie ujemny), mogła być niedoszacowana w tych badaniach. W konsekwencji badanie przesiewowe polegające na ocenie objawów i nieprawidłowości w płucach widocznych na RTG może wydawać się bardziej trafne niż jest w rzeczywistości.

Dodatkowo, wyniki poszczególnych badań zawartych w przeglądzie różniły się, np. ze względu na różnice regionalne. Nie możemy więc być pewni, że badania przesiewowe polegające na ocenie objawów i nieprawidłowości w płucach widocznych na RTG zawsze będą cechować się taką samą trafnością.

Wyniki przeglądu sugerują, że prowadzenie badań przesiewowych w kierunku gruźlicy opartych na wywiadzie dotyczącym obecności objawów lub wykonywaniu RTG klatki piersiowej może pozwolić na wykrycie dużej liczby chorych na gruźlicę. Może jednak skutkować również identyfikowaniem dużego odsetka osób zdrowych, u których uzyska się wynik fałszywie dodatni. Dodatkowymi czynnikami, które należy uwzględnić przy optymalnym projektowaniu programów badań przesiewowych, są lokalna sytuacja epidemiologiczna, dostępność i możliwość wykonania RTG, a także potrzeba przeprowadzania testów potwierdzających.

Autorzy przeglądu wyszukiwali i uwzględnili badania opublikowane między 1 stycznia 1992 roku a 10 grudnia 2018 roku. Powtórne wyszukiwanie materiałów do 2 lipca 2021 roku nie ujawniło żadnych nowszych badań, które mogłyby wpłynąć na wyniki analizy.

– Meksyletyna wydaje się byćA bezpiecznym i prawdopodobnie skutecznym lekiem w leczeniu objawów miotonii (opóźnionego rozluźnienia mięśni po skurczu) u osób z miotonią niedystroficzną, a także prawdopodobnie nieznacznie zmniejsza miotonię u osób z dystrofią miotoniczną.

– Lamotrygina również może zmniejszać miotonię w przypadku miotonii niedystroficznej.

– Potrzeba większej liczby opracowań naukowych oraz większych badań, aby z całą pewnością stwierdzić, czy lamotrygina jest skutecznym lekiem zarówno w dystrofii miotonicznej, jak i miotonii niedystroficznej.

Miotonia to opóźnione rozluźnienie mięśni po ich skurczu. Jest to kluczowy objaw wielu chorób mięśni zwanych zaburzeniami miotonicznymi. Są to choroby genetyczne, które mają znaczący wpływ na jakość życia i funkcjonowanie i obejmują one miotonię niedystroficzną (w której nie dochodzi do zaniku mięśni) i dystrofię miotoniczną (w której dochodzi do zaniku mięśni).

Miotonia może wpływać na mięśnie szkieletowe (mięśnie, które są połączone z kośćmi za pomocą ścięgien i są odpowiedzialne za ruch, na przykład rąk, nóg i twarzy) i jest odczuwana jako sztywność, skurcze, unieruchomienie, ból i zmęczenie. Obecnie nie ma lekarstwa na miotonię, ale objawy można leczyć takimi lekami jak acetazolamid, fenytoina, meksyletyna, lamotrygina, klomipramina, imipramina i tauryna (między innymi).

W przeglądzie tym przeanalizowano badania, w których oceniano skuteczność różnych leków w leczeniu miotonii.

Szukaliśmy dobrze zaprojektowanych badań oceniających różne metody leczenia miotonii. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań, a następnie oceniliśmy nasz poziom zaufania do przedstawionych danych, biorąc pod uwagę takie czynniki, jak zastosowane metody badawcze oraz wielkość badań.

Znaleźliśmy 17 badań obejmujących 392 osób, z których 219 cierpiało na dystrofię miotoniczną typu 1, a 173 na miotonię niedystroficzną. Do niniejszego zaktualizowanego przeglądu włączyliśmy siedem nowych badań obejmujących 249 osób (106 z dystrofią miotoniczną i 143 z miotonią niedystroficzną). Cztery z tych badań dotyczyły wyłącznie osób z miotonią niedystroficzną oraz skutków stosowania meksyletyny lub lamotryginy. Pozostałe badania dotyczyły stosowania meksyletyny u osób z dystrofią miotoniczną.

W oparciu o te badania wydaje się, że meksyletyna jest bezpieczna i prawdopodobnie stanowi skuteczną metodę leczenia objawów miotonii u osób z miotonią niedystroficzną. W dystrofii miotonicznej meksyletyna prawdopodobnie nieznacznie zmniejsza miotonię. Lamotrygina natomiast może zmniejszać miotonię u osób z miotonią niedystroficzną.

Ogólnie rzecz biorąc, oba leki były dobrze tolerowane. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi meksyletyny były zgaga/refluks (uczucie pieczenia w klatce piersiowej spowodowane przedostawaniem się kwasu żołądkowego do gardła) i ból głowy. Działania niepożądane lamotryginy obejmowały ból głowy, wysypkę i swędzenie skóry oraz zmęczenie. Co więcej, nowsze z powyższych badań zostały lepiej zaprojektowane i przeprowadzone.

Niektóre z włączonych badań zawierały elementy, które nie zostały dobrze opisane. Sprawiło to, że dane naukowe były mniej wiarygodne. Badania dotyczące leków innych niż meksyletyna lub lamotrygina były małe albo nie zostały dobrze opisane. Nasze zaufanie do tych leków było ograniczone, ponieważ wyniki różniły się znacznie między badaniami i obejmowały tylko niewielką liczbę osób. Ponadto, niektóre badania nie zawierały jasnych informacji o sposobie ich przeprowadzenia i wykorzystywały metody, które mogły dać błędne wyniki.

Dane naukowe są aktualne do marca 2023 roku.

Szczepienie przeciwko HPV:

- zmniejsza zapadalność na raka szyjki macicy o około 80% u osób zaszczepionych w wieku 16 lat lub wcześniej;

- zmniejsza częstość występowania zmian przednowotworowych szyjki macicy o wysokim stopniu złośliwości, a także brodawek odbytu i narządów płciowych;

- nie zwiększa ryzyka długoterminowych działań niepożądanych lub niepłodności;

- jest bardziej skuteczne gdy szczepionkę podaje się w wieku 16 lat lub wcześniej, przed rozpoczęciem aktywności seksualnej.

Wirus brodawczaka ludzkiego (ang. human papillomavirus, HPV) przenosi się między ludźmi poprzez kontakty seksualne, w tym podczas stosunków pochwowych, analnych lub oralnych. Istnieje wiele typów HPV. Niektóre są nieszkodliwe, ale inne mogą powodować raka. Rak szyjki macicy jest najczęstszym nowotworem wywoływanym przez HPV, ale wirus ten może również powodować raka pochwy, sromu, prącia, odbytu oraz głowy i szyi, a także brodawki odbytu i narządów płciowych (infekcja przenoszona drogą płciową wywoływana przez niektóre typy wirusa brodawczaka ludzkiego). Od momentu zakażenia HPV do rozwoju raka szyjki macicy mija zwykle ponad 10 lat, a w przypadku innych nowotworów okres ten jest dłuższy.

U dziewcząt i chłopców szczepienie przeciwko HPV ma na celu zapobieganie zakażeniom HPV, które mogą czasami powodować raka i brodawki (odbytu i narządów płciowych). Szczepionki przeciwko HPV nie działają dobrze u osób, które były już narażone na kontakt z HPV. Z tego powodu większość programów szczepień ma na celu zaoferowanie szczepionki młodym ludziom, zanim staną się aktywni seksualnie.

Chcieliśmy uzyskać więcej informacji na temat długoterminowych i rzadkich skutków zdrowotnych, których nie dostarczą nam badania z randomizacją (RCT; badania, w których uczestników losowo przydziela się do jednej z 2 lub więcej grup leczenia):

- Jaki jest wpływ wprowadzenia szczepień przeciwko HPV na wskaźniki zachorowalności na raka szyjki macicy, pochwy, sromu, odbytu i prącia oraz na częstość występowania przednowotworowych stadiów choroby w trakcie rozwoju tych nowotworów?

- Jaki jest wpływ wprowadzenia szczepień przeciwko HPV na liczbę osób, u których rozwijają się brodawki odbytowo-płciowe i na liczbę osób poddawanych leczeniu z powodu choroby związanej z HPV?

Chcieliśmy również dowiedzieć się, czy szczepienie przeciw HPV wiąże się z jakimikolwiek działaniami niepożądanymi, zwłaszcza tymi najczęściej omawianymi w mediach społecznościowych.

Poszukiwaliśmy badań, w których oceniano wpływ szczepień przeciwko HPV na populacyjne wskaźniki zachorowalności na raka szyjki macicy i inne nowotwory, częstość występowania zmian przednowotworowych o wysokim stopniu złośliwości (nieprawidłowych zmian komórkowych, które występują po przetrwałym zakażeniu HPV wysokiego ryzyka i mogą przekształcić się w raka, jeśli nie są leczone), częstość występowania brodawek odbytu i narządów płciowych, wskaźniki dotyczące leczenia, liczbę zakażeń HPV i niepożądanych (szkodliwych) zdarzeń. Do przeglądu włączono badania obejmujące grupy osób po otrzymaniu szczepienia przeciwko HPV oraz badania, w których obserwowano zmiany wskaźników zachorowalności na te choroby po wprowadzeniu szczepień przeciwko HPV na poziomie krajowym.

Przeszukaliśmy również serwisy społecznościowe (WebMD i X [dawniej Twitter]) pod kątem powszechnie wymienianych działań niepożądanych związanych ze szczepieniami przeciwko HPV. Poszukiwaliśmy i uwzględniliśmy badania oceniające wpływ szczepień przeciwko HPV na te zdarzenia.

Znaleźliśmy 225 odpowiednich badań z całego świata, które dotyczyły korzyści i szkód związanych ze szczepieniami przeciwko HPV, obejmujących ponad 132 miliony osób.

Szczepienie przeciwko HPV prawdopodobnie zmniejsza zapadalność na raka szyjki macicy o około 80% u osób zaszczepionych w wieku 16 lat lub wcześniej. Redukcja jest mniejsza w przypadku osób zaszczepionych później.

Szczepienie przeciwko HPV prawdopodobnie zmniejsza częstość występowania zmian przednowotworowych szyjki macicy o wysokim stopniu złośliwości (CIN3+, CIN3, CIN2+ i CIN2), a także brodawek odbytu i narządów płciowych. Podobnie, redukcja jest większa u osób, które otrzymały szczepionkę przeciwko HPV w wieku 16 lat lub wcześniej.

Istniały dane naukowe o mniejszej wiarygodności dotyczące wpływu szczepień przeciwko HPV na częstość występowania rzadkich chorób, których rozwój trwa znacznie dłużej, takich jak gruczolakorak in situ, innych zmian przednowotworowych i innych nowotworów związanych z HPV (np. raka pochwy, sromu, odbytu i prącia). Zidentyfikowaliśmy mniej badań dotyczących tych wyników.

W przypadku większości konkretnych działań niepożądanych, którym się przyjrzeliśmy, w tym zespołu posturalnej tachykardii ortostatycznej, zespołu przewlekłego zmęczenia/mialgicznego zapalenia mózgu i rdzenia, paraliżu, zespołu złożonego bólu regionalnego, zespołu Guillaina-Barrégo i niepłodności, istniały dane naukowe o umiarkowanym zaufaniu, że szczepienie przeciwko HPV prawdopodobnie nie zwiększa ryzyka ich wystąpienia. Szczepienie przeciwko HPV nie zwiększyło również aktywności seksualnej.

Szczepienia przeciwko HPV wydają się również zmniejszać wskaźniki leczenia związane z chorobami spowodowanymi HPV, zwiększają frekwencję w programach badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy i zmniejszają liczbę zakażeń HPV.

Jesteśmy umiarkowanie pewni naszych wyników dotyczących raka szyjki macicy, chorób szyjki macicy o wysokim stopniu złośliwości, brodawek odbytu i narządów płciowych oraz działań niepożądanych. Jednak bardziej wiarygodnych i precyzyjnych wyników dotyczących zakresu ochrony mogłyby dostarczyć badania o większej jakości metodologicznej i przeprowadzone na większą skalę.

Dane są aktualne na wrzesień 2024 roku.

Nie znaleziono informacji spełniających cel niniejszego przeglądu. Konieczne jest nadanie priorytetu badaniom dotyczącym rozwiązań w zakresie zarządzania usługami rehabilitacyjnymi. Może to oznaczać rozpoczęcie nowych badań lub rozważenie uwzględnienia w syntezie danych badań i metod badawczych o szerszym zakresie.

Zarządzanie oznacza zasady lub procesy, w tym polityki i przepisy prawa, które określają sposób organizacji (funkcjonowania) systemów ochrony zdrowia oraz regulują nadzór nad usługami zdrowotnymi. W odniesieniu do rehabilitacji termin „rozwiązania w zakresie zarządzania” odnosi się do decyzji, polityk i przepisów prawnych, które określają, jakie usługi rehabilitacyjne są dostępne w danym systemie ochrony zdrowia, w jaki sposób system finansuje rehabilitację oraz w jaki sposób regulowana jest działalność usługodawców rehabilitacyjnych w celu zapewnienia bezpiecznej i opłacalnej finansowo opieki.

Chcieliśmy odpowiedzieć na następujące pytania:

- Jakie istnieją dane naukowe na temat rozwiązań stosowanych na świecie w zakresie zarządzania w rehabilitacji?
- W jaki sposób obecne dane mogą pomóc osobom planującym i zarządzającym systemami ochrony zdrowia w podejmowaniu decyzji dotyczących rehabilitacji?
- Czy istnieją możliwości prowadzenia nowych rodzajów badań z zakresu polityki zdrowotnej oraz badań nad systemami zarządzania w zakresie rehabilitacji?

Projekt ten był częścią czterostronnego projektu poświęconego rehabilitacji oraz badaniom z zakresu polityki zdrowotnej i systemów ochrony zdrowia (HPSR). Przeszukaliśmy 3 duże bazy danych w poszukiwaniu przeglądów systematycznych, w których analizowano dostępne informacje na temat rozwiązań w zakresie zarządzania w rehabilitacji.

Zidentyfikowaliśmy 36 przeglądów systematycznych. Przeglądy te okazały się istotne dla pokrewnych badań dotyczących rozwiązań finansowych, organizacji świadczeń oraz strategii wdrażania. Żaden z przeglądów nie dotyczył jednak ustaleń w zakresie zarządzania. Może to wynikać z faktu, że badania na ten temat wykorzystują schematy badań, których nie uwzględnialiśmy, lub tym, że badania te są dostępne w bazach danych, których nie obejmowało nasze wyszukiwanie.

Nie znaleziono żadnych danych naukowych, w związku z czym nie możemy omówić ograniczeń dostępnych danych.

Wyszukiwanie zostało przeprowadzone 17 listopada 2024 r.

• Akupunktura może mieć podobne działanie do akupunktury pozorowanej w zmniejszaniu nasilenia bezsenności i poprawie jakości snu. W porównaniu z grupą kontrolną (leczeniem nieaktywnym), akupunktura wydaje się być bardziej skuteczna w zmniejszaniu nasilenia bezsenności i poprawie jakości snu. Jednak mamy małe zaufanie do danych naukowych.

• W porównaniu z terapią poznawczo-behawioralną bezsenności (CBT-I), akupunktura jest prawdopodobnie mniej skuteczna w zmniejszaniu nasilenia bezsenności i poprawie jakości snu.

Bezsenność jest częstym problemem u chorych na nowotwór. Brak snu może mieć realny wpływ na ich życie codzienne, pogarszając zarówno stan fizyczny, jak i psychiczny. Aktualne zalecenia dotyczące leczenia bezsenności u pacjentów z chorobą nowotworową i osób, które ją przeżyły, obejmują stosowanie: podejścia psychologicznego (takiego jak CBT-I), farmakoterapii (np. tabletek nasennych) i innych metod (takich jak ćwiczenia fizyczne). Podczas gdy CBT-I (standardowa terapia rozmową w leczeniu bezsenności) jest uważana za najskuteczniejszą metodę leczenia, nie jest ona powszechnie dostępna w wielu ośrodkach leczenia onkologicznego, ze względu na brak wyszkolonych specjalistów i przeszkody związane z ubezpieczeniem.

Chcieliśmy się dowiedzieć, czy stosowanie akupunktury było lepsze niż: 1) placebo lub akupunktura pozorowana („fałszywa” procedura naśladująca prawdziwą akupunkturę), 2) nieaktywna grupa kontrolna (niestosowanie leczenia lub standardowa opieka) i 3) inne metody leczenia (np. CBT-I) w zmniejszaniu nasilenia bezsenności, poprawie jakości snu oraz pod względem wpływu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych (niechcianych lub szkodliwych) i parametry dziennika snu (np. czas zasypiania, czas budzenia się, całkowity czas snu, efektywność snu).

Szukaliśmy badań, w których u chorych na nowotwór akupunkturę porównywano z innymi metodami leczenia bezsenności. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki włączonych badań oraz oceniliśmy nasze zaufanie do danych na podstawie zastosowanej metodologii oraz wielkości próby.

Zidentyfikowaliśmy 3 porównania i 5 odpowiadających im badań z udziałem 402 uczestników. Większość uczestników stanowiły kobiety chore na raka piersi.

W porównaniu z akupunkturą pozorowaną, akupunktura może mieć niewielki lub żaden wpływ na zmniejszenie nasilenia bezsenności lub poprawę jakości snu, chociaż może prowadzić do niewielkiej poprawy niektórych parametrów dziennika snu. Jesteśmy jednak bardzo niepewni powyższych wyników. Akupunktura może zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, ale wynik ten jest bardzo niepewny.

W porównaniu z nieaktywną grupą kontrolną, akupunktura może być bardziej skuteczna w zmniejszaniu nasilenia bezsenności, poprawie jakości snu i poprawie niektórych parametrów dziennika snu. Jej stosowanie może wiązać się z większym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Jesteśmy jednak bardzo niepewni powyższych wyników.

W badaniu klinicznym porównującym akupunkturę z CBT-I, akupunktura prawdopodobnie jest mniej skuteczna w zmniejszaniu nasilenia bezsenności, poprawie jakości snu, czasu rozpoczęcia snu lub wydajności snu, chociaż prawdopodobnie poprawia całkowity czas trwania snu. Może mieć niewielki lub żaden wpływ na częstość występowania działań niepożądanych.

Mamy niewielkie zaufanie do większości wyników, ponieważ badania były małe i niskiej jakości. Jest prawdopodobne, że przyszłe badania mogą zmienić nasze rozumienie tego tematu. Potrzebne są bardziej kompleksowe badania, aby dostarczyć jaśniejszych i bardziej wiarygodnych odpowiedzi.

Dane są aktualne na styczeń 2024 r.

• U dorosłych z otyłością stosowanie semaglutydu powoduje większą utratę masy ciała niż przyjmowanie placebo (leku pozorowanego). Jednak ryzyko wystąpienia działań niepożądanych po 24 miesiącach jest w tej grupie prawdopodobnie większe niż w przypadku placebo. Stosowanie semaglutydu ma niewielki lub żaden wpływ (lub efekty są niepewne) na jakość życia, ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych i zgonu.

• Producent semaglutydu był zaangażowany w 17 spośród 18 uwzględnionych badań, co budzi wątpliwości co do wiarygodności wyników. Potrzeba więcej niezależnych badań, skupiających się na uczestnikach z różnych środowisk i miejsc.

Otyłość to przewlekłe schorzenie, w którym dana osoba ma zbyt dużo tkanki tłuszczowej. Może ona zwiększyć ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych, takich jak cukrzyca typu 2, choroby serca i naczyń krwionośnych (choroby układu sercowo-naczyniowego) oraz niektórych rodzajów nowotworów. Częstość występowania otyłości zwiększa się na całym świecie, stanowiąc duże obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej. Leczenie otyłości często wiąże się z wprowadzeniem zmian w stylu życia, takich jak np. zdrowsza dieta i większa aktywność fizyczna. Jednak dla wielu osób utrzymanie tych zmian jest trudne, dlatego lekarze mogą zlecać stosowanie leków wspomagających odchudzanie.

Co to jest semaglutyd?
Semaglutyd jest lekiem, który naśladuje naturalny hormon jelitowy. Zmniejsza apetyt, tym samym wspomaga odchudzanie. Można go podawać w postaci zastrzyku lub doustnie. U niektórych osób przyjmujących semaglutyd występują działania niepożądane, takie jak złe samopoczucie, biegunka i niestrawność. Do podobnych leków zalicza się liraglutyd i tirzepatyd.

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?
Chcieliśmy dowiedzieć się, jak dobrze semaglutyd działa u dorosłych z otyłością w perspektywie średnioterminowej (od 6 do 24 miesięcy) i długoterminowej (≥24 miesiące). Oceniliśmy jego wpływ na utratę masy ciała, działania niepożądane, problemy zdrowotne związane z otyłością, jakość życia oraz ryzyko zgonu.

Nie ocenialiśmy co dzieje się po zaprzestaniu przyjmowania semaglutydu.

Co zrobiliśmy?
Szukaliśmy badań, w których u osób z otyłością semaglutyd porównywano z placebo (lekiem pozorowanym), zmianą stylu życia lub z innym lekiem na odchudzanie. Porównaliśmy i przeanalizowaliśmy wyniki oraz oceniliśmy nasze zaufanie do danych naukowych.

Czego się dowiedzieliśmy?
Uwzględniliśmy 18 badań z udziałem 27 949 mężczyzn i kobiet w wieku od 41 do 69 lat, którzy przyjmowali semaglutyd przez okres od 6 miesięcy do ≥4 lat. Badania przeprowadzono głównie w krajach o średnim lub wysokim dochodzie i obejmowały głównie osoby rasy białej i azjatyckiej. Semaglutyd porównano z placebo, liraglutydem i tirzepatydem. W głównym porównaniu z placebo uzyskano następujące wyniki:

• W perspektywie średnioterminowej (16 badań, 10 041 osób): stosowanie semaglutydu, w porównaniu z placebo, prowadzi do większej utraty masy ciała (wyrażonej w %) oraz zwiększa liczbę osób tracących 5% masy ciała. U osób stosujących semaglutyd mogą wystąpić łagodne lub umiarkowane działania niepożądane, ale prawdopodobnie mają one niewielki lub żaden wpływ na decyzję o zaprzestaniu leczenia. Wpływ stosowania semaglutydu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych jest niejasny. Semaglutyd prawdopodobnie ma niewielki lub żaden wpływ na jakość życia i może nie zmniejszać w znaczący sposób częstości występowania poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych lub zgonów.

• W perspektywie długoterminowej (2 badania, 17 908 osób): zmniejszenie masy ciała prawdopodobnie utrzymuje się podczas stosowania semaglutydu, zarówno w ujęciu procentowym masy ciała, jak i liczby osób, które straciły 5% masy ciała. Semaglutyd prawdopodobnie ma niewielki lub żaden wpływ na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych, a jego wpływ na ryzyko działań niepożądanych o nasileniu łagodnym do umiarkowanego nie jest pewny. Jednak te działania niepożądane prawdopodobnie powodują, że więcej osób decyduje się na przerwanie leczenia. Stosowanie semaglutydu prawdopodobnie ma niewielki lub żaden wpływ na jakość życia, ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych lub zgonu.

Jesteśmy przekonani, że osoby przyjmujące semaglutyd tracą na wadze więcej niż osoby przyjmujące placebo. Jednak producent semaglutydu był zaangażowany w większość badań, więc nasze zaufanie do wyników jest ograniczone. Miejsca badań i uczestnicy byli dość podobni, więc nie wiemy, jakie są efekty stosowania semaglutydu u osób z różnych środowisk i miejsc.

Na ile aktualne są powyższe dane?
Przedstawione dane są aktualne na dzień 17 grudnia 2024 r.

• Mamy małą pewność lub brakuje nam zaufania do danych naukowych dotyczących wszystkich metod leczenia. Oznacza to, że nie ma jednoznacznych danych naukowych na poparcie stosowania różnych interwencji wspomagających rzucenie palenia tytoniu u osób z niższych grup społeczno-ekonomicznych (w porównaniu z osobami z wyższych grup), ani też na to, że jakakolwiek pojedyncza interwencja miałaby wpływ na nierówności w zakresie opieki zdrowotnej. Wniosek ten może jednak ulec zmianie w miarę publikowania kolejnych badań.

• Potrzeba większej liczby badań, w których zostaną przedstawione wskaźniki rzucenia palenia w zależności od statusu społeczno-ekonomicznego w każdej grupie badanej.

Palenie tytoniu jest głównym czynnikiem ryzyka chorób i przedwczesnego zgonu, powodując co roku śmierć jednego na 2 palaczy i 8 milionów osób na całym świecie. Osoby palące tytoń są bardziej narażone na występowanie chorób serca, płuc i nowotworów.

Istnieje wiele różnych metod leczenia, które mogą pomóc ludziom rzucić palenie. Leczenie to może obejmować farmakoterapię lub wsparcie behawioralne, np. poradnictwo. Można je realizować na różne sposoby.

Osoby z niższych grup społeczno-ekonomicznych (np. osoby o mniejszych dochodach, bezrobotne lub o niższym poziomie wykształcenia) częściej palą, ale rzadziej udaje im się rzucić nałóg przy pomocy obecnych metod leczenia, w porównaniu z osobami z wyższych grup społeczno-ekonomicznych.

Nierówności zdrowotne to różnice w stanie zdrowia między grupami ludzi. Ponieważ palenie jest wyjątkowo szkodliwe i śmiertelne, większa liczba osób palących prowadzi do nierównego rozłożenia chorób i zgonów spowodowanych paleniem wśród grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. To sprawia, że ​​palenie jest główną przyczyną nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej. Zaprzestanie palenia jest kluczowe dla zmniejszenia tego ryzyka, a także dla zmniejszenia różnic w stanie zdrowia między osobami z różnych grup społeczno-ekonomicznych.

Chcieliśmy dowiedzieć się, czy obecne metody leczenia mające na celu pomóc dorosłym rzucić palenie tytoniu są skuteczniejsze czy mniej skuteczne u osób z różnych grup społeczno-ekonomicznych oraz czy mają potencjalny wpływ na równość w dostępie do opieki zdrowotnej.

Szukaliśmy badań dotyczących wszelkich metod leczenia, które mogą pomóc dorosłym (w wieku 18 lat i starszym) rzucić palenie tytoniu. Szukaliśmy badań z randomizacją (RCT), w których uczestnicy byli losowo przydzielani do różnych grup leczenia.

Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań dotyczące liczby osób, które rzuciły palenie po co najmniej 6 miesiącach, w grupach o niższym i wyższym statusie społeczno-ekonomicznym. Następnie dokonaliśmy kategoryzacji potencjalnego wpływu interwencji na równość w dostępie do opieki zdrowotnej. Nasze zaufanie do danych naukowych oceniliśmy na podstawie takich czynników, jak metody badawcze i wielkość badań.

Znaleźliśmy 77 badań opisujących 127 791 dorosłych palaczy. Przeanalizowaliśmy szereg leków i metod wsparcia behawioralnego, które miałyby pomóc w rzuceniu palenia. Przeprowadzono 73 badania w krajach o wysokich dochodach.

Elektroniczne papierosy z nikotyną i cytyzyna (lek) miały większy wpływ na wskaźniki rzucenia nałogu w grupach o niższym statusie społeczno-ekonomicznym niż w grupach o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym. Sugeruje to, że każda z tych interwencji może mieć potencjalnie pozytywny wpływ na równość w dostępie do opieki zdrowotnej w porównaniu z interwencją kontrolną. Stwierdziliśmy, że bupropion (lek przeciwdepresyjny) miał większy wpływ na wskaźniki rzucenia nałogu w grupach o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym niż w grupach o niższym statusie, co może wskazywać na negatywny wpływ na równość w dostępie do opieki zdrowotnej. Dane naukowe dotyczące nikotynowej terapii zastępczej są niejasne, a w przypadku warenikliny (leku) nie ma żadnych dowodów. Jesteśmy jednak bardzo niepewni powyższych wyników.

Dane dotyczące materiałów samopomocowych w formie drukowanej, wiadomości tekstowych i zachęt finansowych do rzucenia palenia wskazują, że odsetek osób rzucających palenie jest mniejszy w grupach o niższym statusie społeczno-ekonomicznym niż w grupach o wyższym statusie. Sugeruje to, że interwencje te mogą mieć negatywny wpływ na równość w zakresie opieki zdrowotnej w porównaniu z grupą kontrolną. Dane naukowe dotyczące poradnictwa osobistego nie wskazują na różnice między grupami społeczno-ekonomicznymi, natomiast poradnictwo telefoniczne i interwencje internetowe wykazały większy wpływ na wskaźniki rzucania nałogu w grupach o niższym statusie społeczno-ekonomicznym w porównaniu z grupami o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym. Ponownie, mamy ograniczone zaufanie do tych wyników.

Mamy małą lub żadną pewność co do wyników badań, ze względu na: (1) niewielką liczbę badań; (2) różnice we wpływie interwencji na równość zdrowotną pomiędzy badaniami; (3) problemy z projektem lub przeprowadzeniem badań; (4) ograniczone dane dotyczące liczby osób, które rzuciły palenie w zależności od statusu społeczno-ekonomicznego i grupy badanej, co uniemożliwiło dalsze analizy. Więcej danych naukowych mogłoby zmienić lub wzmocnić nasze ustalenia.

Dane są aktualne do 1 maja 2023 r.

• Nie jest jasne, czy ketamina (podawana dożylnie, doustnie lub aplikowana jako krem na skórę) zmniejsza natężenie bólu. Podczas podawania dożylnego może jednak wywoływać skutki uboczne.

• Nie wiemy też czy stosowanie memantyny, dekstrometorfanu, amantadynu i magnezu zmniejsza natężenie bólu lub wywołuje skutki uboczne.

• Należy przeprowadzić więcej i lepszej jakości badań, aby ocenić jakie są korzyści i szkody związane ze stosowaniem ketaminy i innych antagonistów receptora NMDA w leczeniu bólu przewlekłego.

Ból przewlekły to taki, który utrzymuje się przez co najmniej 3 miesiące. To powszechny problem, który dotyka nawet 30% osób. Przewlekły ból może być objawem różnych schorzeń. Jego przyczyna może być też niewyjaśniona. Osoby z przewlekłym bólem często doświadczają zmęczenia, niepokoju, depresji oraz obniżonej sprawności i jakości życia.

Antagoniści receptora NMDA to grupa leków, które wpływają na pobudliwość nerwów związanych z bólem i inne funkcje mózgu. Należą do nich ketamina, memantyna, dekstrometorfan, amantadyna i magnez. Lekarze wykorzystują je w leczeniu wielu schorzeń, w tym bólu przewlekłego.

Chcieliśmy ustalić, czy ketamina i inni antagoniści receptora NMDA wykazują większą skuteczność w łagodzeniu bólu niż leczenie pozorowane (placebo), standardowa opieka albo inny lek. Chcieliśmy się również dowiedzieć, czy wywołują one jakiekolwiek skutki uboczne.

Szukaliśmy badań, w których u dorosłych z bólem przewlekłym oceniano wpływ stosowania ketaminy i innych antagonistów receptora NMDA w porównaniu z placebo, standardową opieką albo z innym lekiem. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań i oceniliśmy nasze zaufanie do danych naukowych na podstawie takich czynników jak wykorzystane metody i wielkość badań.

Znaleźliśmy 67 badań, w których wzięło udział 2309 osób z szeregiem przewlekłych stanów bólowych, w tym z nerwobólami (np. nerwobólem cukrzycowym, neuralgią popółpaścową), fibromialgią i zespołem wieloobjawowego bólu miejscowego (ang. complex regional pain syndrome, CRPS) . Odsetek kobiet biorących udział w badaniach wahał się od 11% do 100%. 39 badań dotyczyło ketaminy, 10 – memantyny, 9 – dekstrometorfanu, 3 – amantadyny, a 8 – magnezu. W 62 badaniach leki te porównano z placebo. Większość badań przeprowadzono w Europie, Wielkiej Brytanii i USA. 19% badań otrzymało pewną formę wsparcia finansowego od firm farmaceutycznych. Badania były zazwyczaj krótkie i trwały zaledwie kilka miesięcy.

Nie wiadomo, czy ketamina (podawana dożylnie, doustnie lub w postaci kremu na skórę) zmniejsza natężenie bólu. Ketamina podawana dożylnie może wywoływać niepożądane efekty, takie jak utrata kontaktu z rzeczywistością, nudności i wymioty. Nie wiadomo, czy istnieją niepożądane skutki przyjmowania ketaminy doustnie lub w postaci kremu.

Nie jest jasne, czy memantyna, dekstrometorfan i amantadyna (przyjmowane doustnie) lub magnez (podawany dożylnie lub doustnie) łagodzą natężenie bólu lub wywołują skutki uboczne.

Nasza pewność co do wiarygodności prezentowanych danych naukowych jest ograniczona z kilku powodów. Istnieje możliwość, że osoby biorące udział w badaniach były świadome tego, jakiemu leczeniu zostały poddane. Nie wszystkie badania dostarczyły danych o wszelkich interesujących nas aspektach. Nie było wystarczającej liczby badań, by zyskać pewność co do uzyskanych wyników, a ponadto badania te obejmowały bardzo małe grupy.

Niniejsze dane naukowe są aktualne do czerwca 2025 roku.

• Zapewnienie opieki dzieciom i młodzieży z cukrzycą typu 1 (ang. type 1 diabetes mellitus, DM1) w krajach o niskim i średnim dochodzie (ang. low- and middle-income countries, LMIC) stanowi wyzwanie ze względu na ograniczone środki i dostęp do leczenia.

• W wielu krajach wdrożono modele opieki nad chorymi na DM1, wspierane przez międzynarodowe inicjatywy. Nadal jednak występują poważne przeszkody, takie jak ograniczenia finansowe i brak kompleksowej opieki.

• Konieczne jest ciągłe podejmowanie wysiłków w celu zapewnienia młodym ludziom chorym na DM1 spójnej i skutecznej opieki, aby poprawić jakość ich życia i stan zdrowia.

Cukrzyca typu 1 (DM1) jest przewlekłą chorobą, w której organizm nie jest w stanie produkować insuliny, czyli hormonu, który jest niezbędny w regulacji stężenia cukru we krwi. Nieleczona DM1 może skutkować poważnymi powikłaniami. Zalicza się do nich ślepotę i niewydolność nerek, a także przedwczesną śmierć.

U chorych na DM1 stosuje się insulinoterapię i regularne monitorowanie stężenia cukru we krwi. Kluczowe jest również dostosowanie stylu życia, w tym diety i aktywności fizycznej. Kompleksowa opieka obejmuje dostęp do leków, edukacji diabetologicznej oraz wsparcia od pracowników ochrony zdrowia.

Chcieliśmy zbadać i podsumować wyniki dotyczące sposobu organizacji i świadczenia opieki nad dziećmi i młodzieżą z DM1 (w wieku do 18 lat) w krajach o niskim i średnim dochodzie. Pod uwagę wzięliśmy takie aspekty jak: skład zespołów opieki medycznej, dostęp do leczenia i zapewnianie wsparcia w zakresie samokontroli.

Dokonaliśmy przeglądu badań, w których opisano modele opieki nad dziećmi i młodzieżą z DM1 w krajach o niskim i średnim dochodzie. Przeanalizowaliśmy dane uzyskane z 40 badań przeprowadzonych w 19 krajach leżących w 6 regionach Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), aby zidentyfikować wspólne praktyki i wyzwania w tym zakresie.

Modele opieki znacznie różniły się w zależności od kraju i regionu.

• Afryka: dzięki programom wdrożonym w Kamerunie, Kenii, Rwandzie, Tanzanii i Ugandzie poprawiono infrastrukturę i zapewniono dostęp do bezpłatnej insuliny, materiałów do monitorowania stężenia cukru we krwi oraz do edukacji. Wciąż pozostały jednak wyzwania finansowe i logistyczne.

• Ameryki: Brazylia i Kuba skupiły się na redukcji występowania powikłań i poprawie wsparcia psychospołecznego, lecz nie udokumentowano tam wyników pacjentów.

• Azja Południowo-Wschodnia: W Bangladeszu, Indiach, Birmie, Sri Lance i Tajlandii wdrożono modele opieki wspierane przez międzynarodowe inicjatywy. Nie udało się jednak wyeliminować barier finansowych.

• Europa: Kazachstan i Turcja zapewniły bezpłatną insulinę oraz materiały eksploatacyjne.

- Wschodni region Morza Śródziemnego: W Maroku rozszerzono zakres świadczenia opieki na szpitale prowincjonalne i położono nacisk na edukację w zakresie samokontroli.

• Zachodni Pacyfik: Kambodża, Malezja, Wietnam i Laos otrzymały wsparcie z programu Action4Diabetes, w wyniku którego w tych krajach zwiększył się dostęp do insuliny i monitorowania pacjentów.

Brak ujednoliconego systemu oceniania i raportowania zawęża zakres dostępnych danych naukowych. W większości badań skupiono się na opisywaniu modeli opieki i nie oceniono ich długoterminowego wpływu na stan zdrowia pacjentów. Powszechnymi wyzwaniami były stabilność finansowania i dysproporcje w dostępie.

Dane są aktualne do grudnia 2023 r.

Kamienie nerkowe to skupiska wapniowego materiału, który zazwyczaj jest twardy i może tworzyć się w jednej lub w obu nerkach. Przy dużej ilości niektórych minerałów w drogach moczowych, może dojść do powstania kamieni nerkowych. Kamienie te mogą być tak małe jak ziarnko piasku lub tak duże jak ziarnko grochu. W rzadkich przypadkach mogą osiągać nawet rozmiary piłek golfowych. Małe kamienie nerkowe często nie powodują żadnych objawów ani silnego bólu. Większe kamienie mogą blokować wydalanie moczu z nerki.

Osoby z dużymi kamieniami nerkowymi często wymagają leczenia. Do 2 najczęściej stosowanych metod ich leczenia zaliczamy: przezskórną nefrolitotomię (ang. percutaneous nephrolithotomy, PCNL) i wsteczną chirurgię śródnerkową (ang. retrograde intrarenal surgery, RIRS). PCNL polega na wprowadzeniu małej rurki przez skórę do nerki, a następnie użyciu różnych narzędzi do rozbicia i usunięcia kamieni. RIRS polega na wprowadzeniu długiej rurki wziernikowej przez cewkę moczową (rurkę odprowadzającą mocz z pęcherza moczowego na zewnątrz ciała) i moczowód (rurkę łączącą pęcherz moczowy z nerką) do nerki, a następnie użyciu różnych narzędzi do rozbicia i usunięcia kamieni. Nie jest jasne, jak wypada porównanie tych 2 metod leczenia.

Chcieliśmy dowiedzieć się, czy PCNL jest lepsza niż RIRS w leczeniu kamieni nerkowych. Interesowały nas głównie następujące wyniki:

• całkowite usunięcie kamieni
• ciężkie powikłania
• konieczność przeprowadzenia innego zabiegu w celu usunięcia kamieni
• nieplanowane wizyty lekarskie
• długość pobytu w szpitalu
• zwężenie lub uszkodzenie moczowodu
• jakość życia

Szukaliśmy badań, w których PCNL porównywano z RIRS u dorosłych z kamieniami nerkowymi dowolnej wielkości i zlokalizowanymi w dowolnej części nerki. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań oraz przeprowadziliśmy ocenę danych naukowych, biorąc pod uwagę takie czynniki jak metodologia i wielkość badań.

Znaleźliśmy 42 badania, w których uczestników losowo przydzielono do jednej z 2 grup, w których stosowano PCNL albo RIRS. Łącznie wzięło w nich udział 4571 osób. Średni wiek uczestników wynosił od 27,7 roku do 59,3 roku, a średni rozmiar kamienia wynosił od 10,1 mm do 39,1 mm.

Stwierdziliśmy, że w porównaniu z osobami poddanymi leczeniu metodą RIRS, u osób poddanych leczeniu metodą PCNL prawdopodobieństwo pozbycia się kamieni po zabiegu jest większe, a ryzyko konieczności przeprowadzenia kolejnego zabiegu w celu usunięcia pozostałych kamieni jest mniejsze. PCNL prawdopodobnie nie zwiększa ryzyka ciężkich powikłań, choć może wiązać się z koniecznością dłuższego pobytu w szpitalu. Stwierdzono również, że prawdopodobieństwo zwężenia moczowodu u osób leczonych metodą PCNL nie jest większe niż u osób leczonych metodą RIRS. Nie znaleźliśmy żadnych danych naukowych dotyczących nieplanowanych wizyt lekarskich lub jakości życia.

Mamy niewielkie zaufanie do danych naukowych dla większości wyników, głównie dlatego, że badania nie były dobrze zaplanowane lub przeprowadzone, a wyniki różniły się znacznie w zależności od badania.

Ustalenia tego przeglądu są aktualne do 23 marca 2023 r.

• W porównaniu z placebo (leczeniem pozorowanym), tirzepatyd prawdopodobnie pomaga dorosłym z otyłością schudnąć w perspektywie średnioterminowej (do 2 lat), a uzyskana redukcja masy ciała prawdopodobnie utrzymuje się w perspektywie długoterminowej (ponad 2 lata). Tirzepatyd może zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych innych niż ciężkie w perspektywie średnio- i długoterminowej, jednak prawdopodobnie ma niewielki lub żaden wpływ na ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, w tym takich, które prowadzą do przerwania terapii tirzepatydem. Może mieć niewielki lub żaden wpływ na jakość życia, ryzyko wystąpienia poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych i śmiertelność.

• Producent tirzepatydu był zaangażowany w finansowanie, projektowanie, prowadzenie i raportowanie wyników wszystkich 9 włączonych badań. Powoduje to obawy o możliwość wystąpienia konfliktu interesów, który mogłyby wpływać na wyniki. Potrzebujemy więcej niezależnych badań.

Otyłość to stan, w którym dana osoba ma zbyt dużo tkanki tłuszczowej, co może zwiększać ryzyko wystąpienia problemów zdrowotnych, takich jak cukrzyca typu 2, choroby serca i niektóre rodzaje nowotworów. Leczenie otyłości często obejmuje modyfikację stylu życia, jak na przykład stosowanie zdrowszej diety oraz zwiększenie aktywności fizycznej. W niektórych przypadkach lekarze mogą przepisać leki wspomagające odchudzanie.

Tirzepatyd to lek opracowany w celu leczenia osób cierpiących na otyłość lub z problemami zdrowotnymi związanymi z masą ciała. Jego działanie polega na naśladowaniu 2 hormonów, które pomagają regulować apetyt, opróżnianie żołądka, uczucie sytości, stężenie cukru we krwi oraz metabolizm. Podaje się go w postaci zastrzyku 1 raz w tygodniu. Niektóre osoby przyjmujące tirzepatyd doświadczają działań niepożądanych, takich jak niestrawność, nudności, biegunka i zaparcie. Inne leki o podobnym działaniu to liraglutyd i semaglutyd.

Chcieliśmy się dowiedzieć, czy tirzepatyd jest skuteczny u dorosłych z otyłością w perspektywie średnioterminowej (<2 lat) i długoterminowej (≥2 lata). Oceniliśmy jego wpływ na utratę masy ciała, problemy zdrowotne związane z otyłością, działania niepożądane, jakość życia oraz ryzyko zgonu. Nie ocenialiśmy co dzieje się po zaprzestaniu przyjmowania tirzepatydu.

Szukaliśmy badań, w których tirzepatyd porównywano z placebo (leczeniem pozorowanym), niestosowaniem leczenia, zmianą stylu życia lub z innym lekiem na odchudzanie. Skupiliśmy się na badaniach, w których porównywano tirzepatyd z placebo. Uwzględniliśmy badania, w których uczestników obserwowano przez ≥6 miesięcy. Podsumowaliśmy wyniki i oceniliśmy wiarygodność danych.

Uwzględniliśmy 9 badań z udziałem 7111 dorosłych z otyłością, w wieku od 36 do 65 lat, głównie z krajów o średnim i wysokim dochodzie. W 8 badaniach tirzepatyd porównywano z placebo, a w 1 badaniu tirzepatyd z semaglutydem. Tirzepatyd podawano w postaci cotygodniowych wstrzyknięć w dawkach od 5 mg do 15 mg. W głównym porównaniu z placebo (8 badań, 6361 osób) uzyskano następujące wyniki:

• Stosowanie tirzepatydu prawdopodobnie prowadzi do znamiennej utraty masy ciała w perspektywie średnioterminowej (do około 1,5 roku) i przypuszczalnie ten efekt utrzymuje się w perspektywie długoterminowej (około 3,5 roku).

• U osób przyjmujących tirzepatyd mogą wystąpić inne niż ciężkie działania niepożądane, ale prawdopodobieństwo przerwania leczenia z ich powodu może być nie większe lub mniejsze niż u osób przyjmujących placebo. Różnica pod względem częstości występowania poważnych działań niepożądanych może być niewielka lub żadna.

• Tirzepatyd może mieć niewielki lub żaden wpływ na częstość występowania zdarzeń sercowo-naczyniowych i prawdopodobnie nie poprawia jakości życia, ani nie zmniejsza śmiertelności.

Nasze zaufanie do danych naukowych jest ograniczone ze względu na obawy dotyczące sposobu przeprowadzenia niektórych badań. Wyniki dotyczące perspektywy długoterminowej opierają się jedynie wynikach jednego badania. Producent tirzepatydu sfinansował wszystkie badania, co budzi obawy co do wiarygodności wyników. Potrzebujemy więcej niezależnych badań.

Dane są aktualne do grudnia 2024 r.

• Terapia poznawczo-behawioralna bezsenności (CBT-I) to rodzaj terapii rozmową, która pomaga zauważać negatywne myśli, kwestionować je i uczyć się zdrowszych sposobów myślenia i zachowania, co może nieznacznie zmniejszyć nasilenie bezsenności i poprawić jakość snu u chorych na nowotwory, w porównaniu z innymi metodami leczenia, ale nie ma pewności czy te wyniki są w pełni wiarygodne.
• CBT-I prawdopodobnie nie powoduje niepożądanych lub szkodliwych skutków, ale nie ma pewności co do tego wniosku.
• Przyszłe badania powinny koncentrować się na zrozumieniu, w jaki sposób chorzy na różne nowotwory i na różnych etapach leczenia reagują na CBT-I.

Wiele osób chorych na nowotwór zmaga się z bezsennością, czyli ma problemy ze snem nawet wtedy, gdy mają możliwość się wyspać. Chorzy na nowotwory są bardziej narażeni na występowanie bezsenności niż populacja ogólna. Mogą mieć problemy ze snem z powodu bólu, stresu, uczucia niepokoju lub skutków ubocznych wynikających z leczenia. Niedobór snu może sprawić, że będą się czuć bardziej zmęczeni, niespokojni lub przygnębieni, co utrudnia radzenie sobie z chorobą nowotworową i jej leczeniem.

Istnieją 2 główne sposoby leczenia bezsenności: farmakologiczny oraz niefarmakologiczny, taki jak CBT-I i ćwiczenia fizyczne. CBT-I to ustrukturyzowana terapia, która pomaga ludziom nauczyć się inaczej myśleć o śnie, zrozumieć jak działa sen oraz korzystać z praktycznych narzędzi, takich jak:

• kształtowanie lepszych nawyków związanych ze snem;
• trenowanie mózgu do kojarzenia łóżka z procesem snu;
• ograniczenie czasu spędzanego w łóżku w celu poprawy jakości snu.

Chociaż CBT-I jest powszechnie uznawana za terapię pierwszego wyboru w leczeniu bezsenności w populacji ogólnej, jej skuteczność u osób chorych na nowotwory nadal wymaga dokładnej, szczegółowej i aktualnej oceny.

Chcieliśmy dowiedzieć się, czy CBT-I była bardziej skuteczna niż (1) niestosowanie leczenia lub (2) inne metody leczenia pod względem redukcji nasilenia bezsenności, poprawy jakości snu oraz parametrów dzienniczka snu, takich jak: godzina pójścia spać, długość trwania procesu zasypiania i liczba wybudzeń w ciągu nocy. Chcieliśmy się również dowiedzieć, czy CBT-I doprowadziło do jakichkolwiek niepożądanych lub szkodliwych zdarzeń.

Szukaliśmy badań, w których CBT-I porównywano z innymi metodami leczenia u chorych na nowotwory. Porównaliśmy i podsumowaliśmy wyniki badań, a także oceniliśmy nasze zaufanie do danych naukowych.

Znaleźliśmy 21 badań z udziałem 2431 osób, głównie dorosłych kobiet, u których rozpoznano raka piersi. 17 spośród 21 badań przeprowadzono w Ameryce Północnej. Zidentyfikowaliśmy 5 porównań. W niniejszym podsumowaniu przedstawiamy wyniki 2 głównych porównań:

• CBT-I w porównaniu z niestosowaniem aktywnego leczenia;
• CBT-I w porównaniu z ćwiczeniami aerobowymi.

CBT-I w porównaniu z niestosowaniem aktywnego leczenia

U chorych na nowotwory CBT-I może nieco zmniejszać nasilenie bezsenności, poprawiać jakość snu i większość parametrów dzienniczka snu. Nie wpływała przy tym na ryzyko wystąpienia niepożądanych lub szkodliwych zdarzeń. Nie mamy jednak pewności co do wyników dotyczących nasilenia bezsenności, tego, jak często lub jak szybko ludzie budzą się po zaśnięciu oraz co do poważnych niepożądanych lub szkodliwych zdarzeń.

CBT-I w porównaniu z ćwiczeniami aerobowymi

CBT-I może nieznacznie zmniejszać nasilenie bezsenności i poprawiać jakość snu, nie powoduje przy tym poważnych niepożądanych lub szkodliwych zdarzeń. Jednak stosowanie CBT-I może powodować niewielką lub żadną różnicę w zakresie większości parametrów dzienniczka snu. Jesteśmy bardzo niepewni wyników dotyczących poważnych niepożądanych lub szkodliwych zdarzeń i całkowitego czasu trwania snu zarejestrowanego w dzienniczku snu.

Nie mamy pewności do zgromadzonych danych naukowych, ponieważ uczestnicy badań mogli wiedzieć jakie leczenie otrzymują, co z kolei mogło wpłynąć na ich reakcję na leczenie (brak zaślepienia uczestników badania). Ponadto liczba badań była zbyt mała, aby mieć pewność co do wyników dotyczących interesujących nas punktów końcowych.

Dane naukowe są aktualne do kwietnia 2025 roku.

- Pracownicy ochrony zdrowia mają obowiązek zgłaszania nieoczekiwanych i szkodliwych reakcji na leki. Tego rodzaju reakcje określa się terminem „niepożądane zdarzenia” i obejmuje on zarówno niepożądane reakcje na lek (ang. adverse drug reactions - ADR), jak i błędy w stosowaniu leków (ang. medication errors - ME).

- Sesja edukacyjna (popularyzacja, warsztaty osobiste lub telefoniczne), wraz z dostarczeniem karty przypominającej i formularza zgłoszenia ADR, może znacznie zwiększyć liczbę zgłoszeń ADR.

- Korzystanie ze standardowego formularza wypisu z dodatkowymi pozycjami ADR, który ma ułatwiać zgłaszanie ADR, może nieznacznie zwiększyć liczbę składanych raportów ADR.

- Przyszłe badania muszą ocenić korzyści (wzrost liczby składanych raportów o niepożądanych zdarzeniach związanych z lekami) i szkody (wzrost liczby fałszywych raportów o niepożądanych zdarzeniach związanych z lekami) wynikające z wszelkich interwencji mających na celu poprawę raportowania przez pracowników ochrony zdrowia niepożądanych zdarzeń leków.

- Należy opracować interwencje odpowiednie do zastosowania w krajach o niskich i średnich dochodach i poddać je rygorystycznej ocenie.

Celem przeglądu Cochrane było sprawdzenie, czy interwencje skierowane do pracowników ochrony zdrowia są skuteczne w zakresie poprawy zgłaszania przez nich niepożądanych zdarzeń związanych ze stosowaniem leków. Do niepożądanych skutków działania leków zalicza się wszelkie niepożądane reakcje na leki (ADR) oraz błędy w ich stosowaniu (ME).

Przyjrzeliśmy się danym z różnych badań, aby dowiedzieć się, czy interwencje skierowane do pracowników ochrony zdrowia mogą zwiększyć liczbę zgłaszanych przez nich niepożądanych zdarzeń związanych z przyjmowaniem leków. Porównaliśmy całkowitą liczbę raportów o niepożądanych zdarzeniach związanych z lekami (obejmujących zarówno zgłoszenia ADR, jak i ME) złożonych przez pracowników ochrony zdrowia. Interesowała nas również liczba fałszywych raportów o niepożądanych zdarzeniach związanych z przyjmowaniem leków. Oprócz całkowitej liczby raportów odrębnie przeanalizowaliśmy liczbę zgłoszeń dotyczących niepożądanych zdarzeń związanych ze stosowaniem leków, które zostały sklasyfikowane jako ciężkie, o wysokiej przyczynowości (tj. takie, które najprawdopodobniej zostały spowodowane przez lek), nieoczekiwane (tj. wcześniej nieznane) lub związane z niedawno stosowanymi lekami (tj. stosowane wyłącznie w ciągu ostatnich pięciu lat).

W niniejszym przeglądzie uwzględniono 15 badań (62 389 uczestników), w których porównywano wpływ różnych interwencji skierowanych do pracowników ochrony zdrowia w celu zwiększenia liczby raportowanych przez nich niepożądanych zdarzeń związanych ze stosowaniem leków. Wszystkie badania przeprowadzono w krajach o wysokich dochodach. W żadnym z badań nie sprawdzano, czy interwencje te prowadziły do większej liczby fałszywych zgłoszeń niepożądanych zdarzeń związanych działaniem leku.

W porównaniu ze standardową praktyką (spontaniczne zgłaszanie i pewne szkolenia prowadzone przez regionalne jednostki monitorujące bezpieczeństwo leków), sesja edukacyjna na temat przyczyn i sposobów zgłaszania niepożądanych zdarzeń, a także przypomnienie treści sesji i udostępnienie formularza zgłaszania niepożądanych zdarzeń, może zwiększyć liczbę zgłoszeń dokonywanych przez pracowników ochrony zdrowia.

W porównaniu ze standardową praktyką (zgłaszanie spontaniczne), korzystanie ze standardowego formularza wypisu z dodatkowymi pozycjami ADR dotyczącymi wystąpienia ADR i jego rozwoju może również nieznacznie zwiększyć liczbę składanych zgłoszeń. Testowany wystandaryzowany formularz opierał się na systemie „Grup związanych z diagnozą”, służącym do rejestrowania diagnoz pacjentów oraz procedur medycznych i chirurgicznych wykonywanych u nich podczas pobytu w szpitalu.

Nie mamy pewności co do skuteczności innych interwencji, które były oceniane w badaniach, w tym:

- wysyłanie listów informacyjnych lub wiadomości mailowych do lekarzy rodzinnych i pielęgniarek;

- interwencje obejmujące wiele aspektów, w tym zachęty finansowe i niefinansowe, grzywny, edukację i karty przypominające;

- wdrażanie regulacji rządowych wraz z zachętami finansowymi;

- dołączanie formularzy raportów ADR do biuletynów kwartalnych i recept;

- udostępnienie hiperłącza do formularza sprawozdawczego w elektronicznej dokumentacji medycznej szpitali;

- udoskonalenie metody raportowania poprzez przebudowę internetowego elektronicznego systemu raportowania błędów;

- obecność farmaceutów klinicznych w szpitalach, którzy aktywnie identyfikują niepożądane zdarzenia związane z przyjmowaniem leków oraz zachęcają do ich wykrywania i zgłaszania.

Dane naukowe przedstawione w niniejszym przeglądzie opierają się na wyszukiwaniach przeprowadzonych do października 2022 r.